Ελβετία – Πρόταση για περισσότερες υγιεινές επιλογές στα ταμεία των σούπερ μάρκετ προκαλεί αντιπαράθεση στην Ελβετία, με αφορμή τη συνεχιζόμενη παρουσία γλυκών και άλλων προϊόντων που απευθύνονται συχνά σε παιδιά.
Η σοσιαλδημοκράτισσα βουλευτής Laurence Fehlmann Rielle ζητά παρέμβαση, ενώ εκπρόσωποι μεγάλων αλυσίδων λιανικής και πολιτικοί αντιδρούν στην προοπτική κρατικών περιορισμών.
Το μέγεθος του ζητήματος αποτυπώνεται σε έρευνα της Ομοσπονδίας Καταναλωτών της γαλλόφωνης Ελβετίας (FRC) τον Μάρτιο του 2026. Σύμφωνα με τα ευρήματα που επικαλείται η βουλευτής, στο 98% των ταμείων με προσωπικό στη Γενεύη υπάρχουν γλυκά, ενώ η εικόνα είναι ανάλογη και στην υπόλοιπη γαλλόφωνη Ελβετία. Στις εξόδους των καταστημάτων εξακολουθούν να προβάλλονται προϊόντα όπως σοκολάτες, τσίχλες και ενεργειακά ποτά, που μπορούν να προστεθούν στο καλάθι λίγο πριν από την πληρωμή.
Η νέα κοινοβουλευτική πρόταση και οι συστάσεις που δεν απέδωσαν
Η Laurence Fehlmann Rielle, βουλευτής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SP) από τη Γενεύη, κατέθεσε νέα κοινοβουλευτική πρόταση στις αρχές Οκτωβρίου. Είχε ήδη θέσει το θέμα με κοινοβουλευτική ερώτηση το 2021. Τότε, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο είχε αναγνωρίσει το πρόβλημα και είχε υποστηρίξει τη διατύπωση σύστασης προς τις μεγάλες αλυσίδες, ώστε να προσφέρουν υγιεινότερα προϊόντα κοντά στα ταμεία.
Η βουλευτής υποστηρίζει ότι από εκείνη την περίοδο δεν υπήρξε πρόοδος και ότι η κατάσταση μάλλον επιδεινώθηκε. Επικαλείται, εκτός από την επίμονη παρουσία γλυκών στα συμβατικά ταμεία, και τις νέες προθήκες που έχουν αναπτύξει οι λιανέμποροι στους χώρους αυτοεξυπηρέτησης. Κατά την FRC, αυτές συνοδεύονται από προσαρμοσμένες τεχνικές προβολής, ώστε τα σημεία πληρωμής να παραμένουν ελκυστικά για αγορές της τελευταίας στιγμής.
Κατά τη Fehlmann Rielle, οι ελκυστικές τιμές και η στοχευμένη τοποθέτηση προϊόντων απευθύνονται κυρίως σε παιδιά και εφήβους. Με την πρότασή της ζητά αποτελεσματικά μέτρα για να περιοριστεί αυτό το είδος εμπορικής προώθησης. Ως επιπλέον επιχείρημα αναφέρει ότι το 43% του πληθυσμού της Ελβετίας είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο και επισημαίνει ότι το πρόβλημα αφορά και τις νεότερες ηλικίες.
Γιατί αντιδρούν οι αλυσίδες λιανικής
Η ένωση IG Detailhandel, η οποία εκπροσωπεί τα συμφέροντα των μεγάλων αλυσίδων Migros, Coop και Denner, θεωρεί ότι η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία παρεμβαίνει υπερβολικά στη διαμόρφωση της προσφοράς και στη διάταξη των καταστημάτων. Αμφισβητεί επίσης κατά πόσον μια τέτοια αλλαγή θα είχε αισθητό αποτέλεσμα στις διατροφικές συνήθειες των παιδιών.
Οι εκπρόσωποι του λιανεμπορίου σημειώνουν ότι στα ταμεία διατίθενται ήδη και άλλες επιλογές, όπως αλμυρά σνακ και αποξηραμένα φρούτα. Για τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά προβάλλουν πρακτική ένσταση: απαιτούν συχνή φροντίδα και, όπως υποστηρίζει ο εκπρόσωπος της ένωσης Manuel Toma, δεν είναι κατάλληλα για τον χώρο του ταμείου. Ο ίδιος τονίζει ότι οι γονείς αποφασίζουν τελικά ποια προϊόντα αγοράζουν για τα παιδιά τους.
Αντίθετος στην κρατική παρέμβαση δηλώνει και ο Thomas Rechsteiner, βουλευτής του κόμματος του Κέντρου από το Άπεντσελ. Αναγνωρίζει τη σημασία της προστασίας των ανηλίκων, αλλά υποστηρίζει ότι το κράτος δεν πρέπει να ορίζει τι επιτρέπεται να τοποθετείται δίπλα στην ταμειακή μηχανή. Κατά την άποψή του, η πλήρης απομάκρυνση των πειρασμών δεν βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν αυτονομία και υπεύθυνη κρίση.
Η πρόταση της Fehlmann Rielle έχει κατατεθεί στο κοινοβούλιο, αλλά δεν περιγράφεται ως ήδη εγκεκριμένος κανόνας για τα καταστήματα. Η διαφωνία αφορά προς το παρόν το κατά πόσον οι συστάσεις προς το λιανεμπόριο αρκούν ή απαιτούνται ισχυρότερα μέτρα για την εμπορική προβολή προϊόντων στα ταμεία.
