Ευρώπη – Οι εφαρμογές γνωριμιών προσφέρουν πρόσβαση σε αμέτρητους πιθανούς συντρόφους, όμως αυτή η αφθονία μπορεί να κάνει την επιλογή πιο δύσκολη αντί για ευκολότερη.
Ερευνητές περιγράφουν έναν συνδυασμό αναποφασιστικότητας, γρήγορων κρίσεων με βάση τις φωτογραφίες και κόπωσης από τη συνεχή αναζήτηση, χωρίς να αμφισβητούν ότι αρκετοί άνθρωποι βρίσκουν τελικά σχέση μέσω των πλατφορμών.
Σε έρευνα της Galaxus το 2025 σε Ελβετία, Γερμανία, Αυστρία, Γαλλία και Ιταλία, το ποσοστό όσων ανέφεραν ότι το online dating τους οδήγησε σε σταθερή σχέση κυμαινόταν από 19% έως 33%, ανάλογα με τη χώρα. Ταυτόχρονα, τα ποσοστά όσων ανέφεραν αρνητικές εμπειρίες κυμαίνονταν από 17% έως 38%.
Ανάμεσα στους ερωτηθέντες χρήστες εφαρμογών γνωριμιών στην Ευρώπη, το 65% δήλωσε ότι είχε βιώσει ghosting, δηλαδή αιφνίδια διακοπή της επικοινωνίας χωρίς εξήγηση, ενώ το 40% παραδέχθηκε ότι είχε κάνει το ίδιο σε άλλο άτομο. Σε διαφορετική έρευνα του 2024, το 42% των ερωτηθέντων αδέσμευτων στο Βέλγιο δήλωσε απογοητευμένο από τις εφαρμογές, παρότι λίγο περισσότερο από το 42% ανέφερε ότι είχε γνωρίσει διαδικτυακά τον σύντροφό του.
Το παράδοξο των υπερβολικά πολλών επιλογών
Η Lara Hallam, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας με ειδίκευση στις ψηφιακές γνωριμίες, εντοπίζει ένα βασικό πρόβλημα στην υπερφόρτωση επιλογών. Όταν ο χρήστης βλέπει διαρκώς νέους υποψήφιους συντρόφους, μπορεί να διστάζει να αποφασίσει ή να απορρίπτει κάποιον για μικρές καθημερινές συνήθειες που δεν είναι απαραίτητα καθοριστικές για μια σχέση, όπως το να κοιμάται φορώντας κάλτσες.
Η Femke Konings, ερευνήτρια διαδικτυακών σχέσεων στο Εργαστήριο Ψυχολογίας των Μέσων του KU Leuven, περιγράφει μια παρόμοια λογική: η επιλογή ενός ανθρώπου μοιάζει με απώλεια όλων των άλλων δυνατοτήτων. Η σκέψη ότι ένα καταλληλότερο ταίρι μπορεί να βρίσκεται λίγα swipes παρακάτω δυσκολεύει τη δέσμευση.
Σε αυτό προστίθενται οι αυστηρές λίστες προϋποθέσεων που ορισμένοι χρήστες θέτουν για έναν πιθανό σύντροφο: ύψος, επάγγελμα, εμφάνιση ή τρόπος ζωής. Έτσι, η αξιολόγηση κινδυνεύει να θυμίζει διαδικασία πρόσληψης, με άμεσο αποκλεισμό όποιου δεν πληροί όλα τα κριτήρια, αντί να εξετάζεται η ουσιαστική συμβατότητα.
Πώς το ατελείωτο swipe γίνεται παιχνίδι
Σύμφωνα με την Konings, ο ίδιος ο σχεδιασμός των εφαρμογών ενθαρρύνει τις γρήγορες αποφάσεις με ελάχιστες πληροφορίες. Σε υπηρεσίες όπως το Tinder και το Grindr, οι φωτογραφίες έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ η σύντομη περιγραφή και οι απαντήσεις σε ερωτήσεις λειτουργούν συμπληρωματικά. Ένα προφίλ μπορεί επομένως να απορριφθεί πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε ουσιαστική γνωριμία.
Η Hallam σημειώνει ότι η λογική του παιχνιδιού κάνει τη διαρκή εναλλαγή προφίλ ελκυστική από μόνη της. Η Konings παρομοιάζει τη συσσώρευση επιτυχημένων matches με συλλογή αυτοκόλλητων: για ορισμένους, το ζητούμενο καταλήγει να είναι ο αριθμός των αντιστοιχίσεων και όχι η γνωριμία που θα ακολουθήσει. Η ίδια συνδέει αυτή τη συμπεριφορά και με εξιδανικευμένα, συχνά σεξουαλικοποιημένα προφίλ που αναπαράγουν παραδοσιακά στερεότυπα φύλου.
Οι πιο αναλυτικές παρουσιάσεις μπορούν να δώσουν καλύτερα στοιχεία για τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Η Hallam αναφέρει ως παραδείγματα το Bumble και το Hinge, όπου ένα εκτενέστερο προφίλ ενδέχεται να βοηθά τον χρήστη να αξιολογήσει κάτι περισσότερο από την εμφάνιση.
Η κόπωση από τις εφαρμογές γνωριμιών
Οι επανειλημμένες απογοητεύσεις και η ανάγκη συνεχούς διαλογής ανάμεσα σε πιθανούς συντρόφους μπορεί να οδηγήσουν σε αυτό που οι ερευνήτριες αποκαλούν dating app fatigue: εξάντληση και απροθυμία συνέχισης των διαδικτυακών γνωριμιών.
Η Hallam επισημαίνει το δίλημμα της επένδυσης χρόνου. Το αδιάκοπο swipe βάσει φωτογραφιών δεν βοηθά πάντα στην αναζήτηση συμβατού συντρόφου, αλλά ούτε είναι εφικτό να αφιερώνει κάποιος πολλές ώρες σε κάθε αντιστοίχιση ή να βγαίνει ραντεβού με κάθε άτομο που συναντά διαδικτυακά. Η διαδικασία μπορεί τελικά να μοιάζει με διαρκή υποχρέωση.
Τι συμβουλεύουν οι ερευνήτριες
Η Konings προτείνει να περιορίζεται ο μηχανικός ρυθμός του swipe και να δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη συζήτηση. Αντί ο χρήστης να αποφασίζει αποκλειστικά αν κάποιος είναι ελκυστικός, μπορεί να εξετάζει κατά πόσο υπάρχει κοινό ενδιαφέρον και να ξεκινά έναν διάλογο.
Στο προσωπικό προφίλ, η ίδια συνιστά αυθεντικές φωτογραφίες και πληροφορίες που αποτυπώνουν την προσωπικότητα, χωρίς υπερβολική σεξουαλικοποίηση όταν αυτή δεν συνδέεται με τον σκοπό της παρουσίας στην εφαρμογή. Η Hallam θεωρεί σημαντικότερο να αναζητούνται κοινές αξίες και αντιλήψεις για τη ζωή, όπως η επιθυμία απόκτησης παιδιών, οι επαγγελματικές προτεραιότητες ή οι θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει επίσης στην ψηφιακή παιδεία των γνωριμιών: την ικανότητα αναγνώρισης προειδοποιητικών συμπεριφορών, κατανόησης πιθανών κινδύνων και προστασίας της προσωπικής ασφάλειας. Σε αυτήν περιλαμβάνει και τη συνειδητοποίηση του τρόπου με τον οποίο η δική μας συμπεριφορά επηρεάζει τους άλλους, μια δεξιότητα που θεωρεί χρήσιμη ιδίως για τους νεότερους χρήστες.
