Ιράν – Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις ακόμη και στην Ευρώπη, εφόσον χρησιμοποιηθούν για νέα επίθεση εναντίον της.
Την απειλή διατύπωσε ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχσέν Ρεζαΐ, ο οποίος απέκλεισε ταυτόχρονα την απομάκρυνση εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού από το Ιράν, εντείνοντας τη διαφωνία με την Ουάσινγκτον.
- Ο Μοχσέν Ρεζαΐ προειδοποίησε για ιρανικά αντίποινα και σε ευρωπαϊκό έδαφος, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Η Τεχεράνη απορρίπτει τη μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου στο εξωτερικό, ενώ η τύχη μέρους των αποθεμάτων παραμένει ασαφής.
- Το Ιράν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και επιμένει σε επτά όρους.
Πότε θα μπορούσαν να βρεθούν ευρωπαϊκές βάσεις στο στόχαστρο
Η προειδοποίηση του Ιρανού αξιωματούχου δεν περιορίστηκε στις αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής. Σε συνέντευξή του στο λιβανέζικο τηλεοπτικό δίκτυο Al Mayadeen, ο Ρεζαΐ ανέφερε ότι μια νέα επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών θα προκαλούσε αντίποινα και εναντίον βάσεων οι οποίες βρίσκονται μακριά από το ιρανικό έδαφος.
Για τις εγκαταστάσεις στην Ευρώπη έθεσε συγκεκριμένη προϋπόθεση: να χρησιμοποιηθούν από αμερικανικά αεροσκάφη για την πραγματοποίηση πληγμάτων κατά του Ιράν. Με αυτή τη διατύπωση, ο Ρεζαΐ διεύρυνε το γεωγραφικό εύρος των πιθανών στόχων που περιγράφει η Τεχεράνη, χωρίς να κατονομάσει κάποια ευρωπαϊκή χώρα ή συγκεκριμένη στρατιωτική βάση.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι, σε περίπτωση νέας αμερικανικής επιχείρησης, η ιρανική απάντηση θα περιλάμβανε και εγκαταστάσεις που δεν έχουν δεχθεί μέχρι σήμερα ιρανικά πλήγματα. Πρόκειται για προειδοποίηση υπό όρους και όχι για ανακοίνωση ότι έχει ήδη ληφθεί απόφαση επίθεσης σε συγκεκριμένους στόχους.
Καμία απομάκρυνση εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν
Η διαφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται στο επίκεντρο των θέσεων που παρουσίασε ο Ρεζαΐ. Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας δήλωσε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να δεχθεί τη μεταφορά ούτε ελάχιστης ποσότητας εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού εκτός συνόρων, προβάλλοντας την πρόθεση της Τεχεράνης να το χρησιμοποιήσει η ίδια.
Η τοποθέτηση αυτή συγκρούεται με την επιδίωξη της Ουάσινγκτον να ενταχθεί το πυρηνικό ζήτημα στις αρχικές συζητήσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Η απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού αποτελεί επίσης αίτημα που έχουν θέσει στο επίκεντρο οι ισραηλινές θέσεις.
Ο Ρεζαΐ δεν παρουσίασε στην αναφερόμενη συνέντευξη κάποιο περιθώριο συμβιβασμού ως προς την παραμονή του υλικού στο Ιράν. Η απόλυτη αυτή διατύπωση αφήνει ανοιχτή τη σύγκρουση γύρω από έναν από τους βασικούς όρους που θέτουν οι άλλες πλευρές.
Τα 440,9 κιλά ουρανίου και η αβεβαιότητα μετά τις επιθέσεις
Η έκταση του πυρηνικού ζητήματος αποτυπώνεται στις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Πριν από τα πλήγματα που πραγματοποίησαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν διέθετε, σύμφωνα με τον οργανισμό, 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
Ο εμπλουτισμός σε αυτό το επίπεδο ξεπερνά κατά πολύ εκείνον που χρησιμοποιείται σε συνήθεις μη στρατιωτικές εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, η ποσότητα που ενδεχομένως παρέμεινε διαθέσιμη μετά τις επιθέσεις δεν έχει προσδιοριστεί με σαφήνεια στα στοιχεία που παρουσιάζονται.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και άλλες δυτικές χώρες κατηγορούν εδώ και χρόνια την Τεχεράνη ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η ιρανική πλευρά απορρίπτει αυτή την κατηγορία, ενώ οι αναφορές για τις ποσότητες εμπλουτισμένου υλικού δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ποια είναι η τελική επιδίωξη του προγράμματος.
Οι επτά προϋποθέσεις και η απουσία διαπραγματεύσεων
Στο διπλωματικό πεδίο, ο Ρεζαΐ δήλωσε ότι δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως είπε, η ιρανική πλευρά έχει θέσει επτά προϋποθέσεις στην Ουάσινγκτον και αναμένει απάντηση, χωρίς να προκύπτει από την τοποθέτησή του ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συμφωνία.
Πρώτη προτεραιότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να σταματήσει ο πόλεμος σε όλα τα μέτωπα, με ιδιαίτερη αναφορά στον Λίβανο. Η Τεχεράνη συνδέει τη διπλωματική διευθέτηση και με τα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι δεν θα συναινέσει στην επαναλειτουργία τους πριν ικανοποιηθούν οι όροι που έχει διατυπώσει.
Μεταξύ των αιτημάτων που έχουν δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνονται η άρση του ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η παροχή εγγυήσεων ότι δεν θα πραγματοποιηθεί νέα στρατιωτική επίθεση. Η αρχική αναφορά κάνει λόγο για επτά όρους, αλλά δεν εξειδικεύει το σύνολό τους.
Η σύνδεση των Στενών του Ορμούζ με τις υπόλοιπες απαιτήσεις δείχνει ότι η ιρανική θέση δεν περιορίζεται στο πυρηνικό υλικό: περιλαμβάνει επίσης ζητήματα ασφάλειας, οικονομικών περιορισμών και τερματισμού των εχθροπραξιών, όπως τα παρουσιάζει η ίδια η Τεχεράνη.
Τι ζητά το Ισραήλ για να θεωρήσει ότι ο πόλεμος τελείωσε
Η ισραηλινή πλευρά έχει συνδέσει τον τερματισμό της σύγκρουσης με ένα ευρύτερο σύνολο απαιτήσεων. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι δεν θα θεωρήσει τον πόλεμο λήξαντα αν δεν απομακρυνθεί το εμπλουτισμένο ουράνιο από το Ιράν, δεν σταματήσει η στήριξη της Τεχεράνης προς οργανώσεις τις οποίες το Ισραήλ χαρακτηρίζει τρομοκρατικές και δεν εξαλειφθούν οι ιρανικές δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι είχαν αναφέρει τον Μάιο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε την ισραηλινή ηγεσία πως οποιαδήποτε συμφωνία θα προέβλεπε την απομάκρυνση των ιρανικών αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Η συγκεκριμένη πληροφορία αποδίδεται στους αξιωματούχους και δεν αποτελεί άμεση δήλωση του Αμερικανού προέδρου.
Έτσι, στο ζήτημα του εμπλουτισμένου υλικού αποτυπώνονται δύο αντίθετες θέσεις: η κατηγορηματική άρνηση που εκφράζει ο Ρεζαΐ και η απαίτηση απομάκρυνσής του, την οποία έχει προβάλλει η ισραηλινή πλευρά.
Η πρόταση για ένωση του Κόλπου και ο ισχυρισμός για τους αμάχους
Πέρα από την αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ρεζαΐ παρουσίασε την πρόθεση του Ιράν να προωθήσει μια ένωση χωρών του Κόλπου. Στο σχήμα που περιέγραψε θα μπορούσαν να συμμετάσχουν το Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ιράκ και το Ιράν.
Η αναφορά του αφορούσε επιδίωξη της Τεχεράνης και όχι συμφωνημένη πρωτοβουλία των κρατών που κατονομάστηκαν. Δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις συμμετοχής από τις υπόλοιπες κυβερνήσεις.
Ο Ιρανός αξιωματούχος ισχυρίστηκε ακόμη ότι οι προηγούμενες ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων δεν προκάλεσαν βλάβες σε πολίτες αραβικών χωρών. Ο ισχυρισμός αυτός αποδίδεται αποκλειστικά στον ίδιο, καθώς δεν συνοδεύτηκε από ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα στοιχεία.
