Μέση Ανατολή – Σε συμφωνία για τον οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της επικράτειας του Λιβάνου, κατέληξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, ύστερα από εντατικές διπλωματικές διαβουλεύσεις με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ.
Η εξέλιξη αυτή οδηγεί στην άμεση υπογραφή μνημονίου συνεννόησης στη Γενεύη και επιφέρει ήδη κατακόρυφη πτώση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Υπογραφή της επίσημης συμφωνίας την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, ανοίγοντας παράθυρο διαπραγματεύσεων 60 ημερών.
- Άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και πλήρης επαναλειτουργία των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ.
- Υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου Brent και WTI κατά περίπου 4% έως 5% αμέσως μετά τις ανακοινώσεις.
Το διπλωματικό παρασκήνιο και το χρονικό των διαπραγματεύσεων
Η επίσημη ανακοίνωση για την επίτευξη της ειρηνευτικής συμφωνίας πραγματοποιήθηκε από τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ο οποίος λειτούργησε ως διαμεσολαβητής-κλειδί για τον τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης που είχε ξεκινήσει με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου. Οι προκαταρκτικές συζητήσεις, οι οποίες αναμένεται να θέσουν τα θεμέλια για τις τεχνικές συνομιλίες, θα εντατικοποιηθούν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, οδηγώντας στην επίσημη τελετή υπογραφής που έχει προγραμματιστεί για την προσεχή Παρασκευή στην Ελβετία, με την προσδοκία να παγιωθεί η κατάπαυση του πυρός.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, της τελικής συμφωνίας προηγήθηκαν εξαντλητικές διαπραγματεύσεις διάρκειας 14 έως 15 ωρών με τη συμμετοχή αντιπροσωπείας από το Κατάρ, η οποία μετέβη στην Τεχεράνη για την οριστικοποίηση του κειμένου του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ. Το γεγονός ότι η ανακοίνωση καθυστέρησε και δημοσιοποιήθηκε λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής αποδίδεται, βάσει αμερικανικών πηγών, στην επιθυμία της ιρανικής πλευράς να μην συμπέσει η είδηση με την ημέρα των γενεθλίων του Αμερικανού προέδρου.
Η επαναλειτουργία στα Στενά του Ορμούζ και οι όροι της ανακωχής
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαίωσε την ολοκλήρωση της συμφωνίας μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ανακοινώνοντας παράλληλα την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων και το πλήρες άνοιγμα στα Στενά του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης. Σε μεταγενέστερη τοποθέτησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί αμέσως μετά τις υπογραφές της Παρασκευής, ώστε να διατεθεί ο απαραίτητος χρόνος στις στρατιωτικές δυνάμεις για την ασφαλή απομάκρυνση των θαλάσσιων ναρκών από την περιοχή.
Το προσωρινό πλαίσιο προβλέπει τη διακοπή των εχθροπραξιών για ένα διάστημα 60 ημερών, κατά το οποίο οι δύο πλευρές καλούνται να διαπραγματευτούν τους όρους μιας μόνιμης διευθέτησης, εστιάζοντας στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την αποτροπή ανάπτυξης πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών (NPT). Παρά τη διαφαινόμενη αποκλιμάκωση, η Ουάσινγκτον διαμήνυσε ότι ο αμερικανικός στρατός διατηρεί την ετοιμότητά του να επανέλθει με στρατιωτική πίεση ή να αναλάβει ρόλο εγγυητή ασφαλείας στη Μέση Ανατολή με αντάλλαγμα το 20% των τοπικών εσόδων, εφόσον οι επερχόμενες συνομιλίες δεν κριθούν ικανοποιητικές.
Οι ιρανικές διεκδικήσεις για τα παγωμένα κεφάλαια και η αμερικανοϊσραηλινή διάσταση
Το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο MEHR μετέδωσε ένα προσχέδιο μνημονίου 14 σημείων, το οποίο περιλαμβάνει ρήτρες για την άμεση αποδέσμευση παγωμένων πόρων ύψους 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων πριν από την έναρξη των συνομιλιών, με το συνολικό ποσό να αγγίζει τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ παράλληλα γίνεται λόγος για σχέδια ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί διαψεύστηκαν κατηγορηματικά από Αμερικανό αξιωματούχο μέσω του CNN, ο οποίος υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια συμφωνία αμοιβής βάσει απόδοσης και ότι κανένας πόρος δεν πρόκειται να απελευθερωθεί χωρίς την έμπρακτη εφαρμογή των δεσμεύσεων της Τεχεράνης.
Στο πολιτικό πεδίο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την έντονη ενόχλησή του για τη στάση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, σημειώνοντας σε συνέντευξή του στους New York Times ότι το Τελ Αβίβ θα έπρεπε να είναι ευγνώμον, καθώς οι αμερικανικές πρωτοβουλίες απέτρεψαν την απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο είχαν προκαλέσει δυσφορία στην Ουάσινγκτον, καθώς θεωρήθηκε ότι έθεταν σε κίνδυνο το κανάλι επικοινωνίας με την Τεχεράνη, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος εξήρε τη συμβολή των ηγετών της Κίνας και της Ρωσίας στην προώθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Η διεθνής ανταπόκριση της G7 και οι επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές
Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, μέσω του εκπροσώπου του, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της μακράς σύγκρουσης και ευχαριστώντας δημόσια τη μεσολαβητική προσπάθεια του Πακιστάν. Οι ηγέτες της G7, μαζί με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος εξέφρασε την πρόθεση να παραστεί στην τελετή της Γενεύης, αναμένεται να συζητήσουν στην Εβιάν της Γαλλίας τις ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες της ανακωχής, με έμφαση στη στήριξη του Λιβάνου και τον έλεγχο των εξοπλιστικών προγραμμάτων του Ιράν.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις του σχήματος E4, το οποίο απαρτίζεται από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία, δήλωσαν έτοιμες να προχωρήσουν στην άρση των κυρώσεων σε ανταπόδοση επαληθεύσιμων μέτρων από την πλευρά της Τεχεράνης, ενώ οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν με ανακούφιση, καταγράφοντας πτώση άνω του 4% στις τιμές του πετρελαίου Brent και WTI. Παρά τη θετική ανταπόκριση των επενδυτών, διεθνή δίκτυα όπως το BBC και το Sky News επισημαίνουν ότι η 60ήμερη εκεχειρία αποτελεί απλώς την απαρχή μιας επίμονης διαπραγματευτικής περιόδου, δεδομένου ότι το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ δεν αποτελούν επίσημα συμβαλλόμενα μέρη στο τρέχον μνημόνιο.
