Ευρωπαϊκή Ένωση – Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 3 Νοεμβρίου 2026 νέες κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία των πολιτών απέναντι σε έκτακτες ανάγκες, με βασικό στόχο να μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης.
Οι οδηγίες αφορούν την πρακτική ετοιμότητα των νοικοκυριών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές ενημερώνουν και στηρίζουν τον πληθυσμό.
- Οι πολίτες καλούνται να προετοιμάζονται για 72 ώρες αυτάρκειας με βασικά εφόδια και τσάντα έκτακτης ανάγκης.
- Οι κατευθύνσεις περιλαμβάνουν εκπαίδευση παιδιών, προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και έγκυρη ενημέρωση.
- Η Επιτροπή προτείνει Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ κάθε 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση το 2027.
Το νέο πλαίσιο παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib. Εντάσσεται στην προσπάθεια της ΕΕ να αντιμετωπίσει συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις, συνδέοντας την προετοιμασία των πολιτών με την ικανότητα των εθνικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας να συνεχίζουν το έργο τους ακόμη και υπό αντίξοες συνθήκες.
Prepared citizens. A more resilient Europe.
From packing an emergency bag to knowing how to react when disaster strikes, preparedness starts with practical steps.
Our new guidelines help authorities give people the tools and knowledge to protect themselves and others in a crisis.
https://t.co/YpTOqc41NT
— European Commission (@EU_Commission) November 3, 2026
Τι σημαίνει αυτάρκεια για τις πρώτες 72 ώρες
Η αυτάρκεια 72 ωρών αποτελεί τον κεντρικό πρακτικό άξονα των νέων κατευθύνσεων. Η επιδίωξη είναι οι πολίτες να διαθέτουν τα βασικά μέσα για να καλύψουν τις ανάγκες τους τις τρεις πρώτες ημέρες μιας έκτακτης κατάστασης, στο διάστημα κατά το οποίο κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια. Η προετοιμασία αυτή περιλαμβάνει τη συγκέντρωση απαραίτητων εφοδίων και την οργάνωση μιας τσάντας έκτακτης ανάγκης.
Οι οδηγίες δεν περιορίζονται στην ατομική προετοιμασία. Απευθύνονται και στις αρμόδιες αρχές, ώστε να μπορούν να προσφέρουν σαφή καθοδήγηση, γνώσεις και εργαλεία στους κατοίκους πριν χρειαστεί να ανταποκριθούν σε μια καταστροφή. Με αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή επιχειρεί να συνδέσει τη δυνατότητα αυτοπροστασίας με την ευρύτερη οργάνωση της πολιτικής προστασίας.
Πρόκειται για μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές και όχι για ανακοίνωση υποχρεωτικού μέτρου προς όλους τους πολίτες. Στόχος τους είναι να υποστηρίξουν τις δημόσιες αρχές στην καλλιέργεια πρακτικών ετοιμότητας και να διευκολύνουν τα άτομα και τις κοινότητες να γνωρίζουν πώς να προετοιμαστούν και να αντιδράσουν.
Εκπαίδευση από μικρή ηλικία και προετοιμασία χωρίς αποκλεισμούς
Η παρέμβαση της Επιτροπής εκτείνεται και στα σχολεία, με πρόταση να ενταχθούν δεξιότητες ετοιμότητας στα προγράμματα της προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Προβλέπεται κατάρτιση των εκπαιδευτικών, προκειμένου τα παιδιά να εξοικειώνονται με την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων μέσα από προσιτές δραστηριότητες, κατάλληλες για την ηλικία τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται αυτή η γνώση. Η εκπαίδευση επιδιώκεται να ενισχύει τις δεξιότητες των παιδιών χωρίς να προκαλεί φόβο ή άγχος, αντιμετωπίζοντας την ετοιμότητα ως μέρος της καθημερινής μάθησης και όχι ως πηγή ανησυχίας.
Ξεχωριστός άξονας αφορά τα άτομα με αναπηρία. Οι κατευθύνσεις ζητούν ο σχεδιασμός και τα μέτρα ετοιμότητας να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες προσβασιμότητας, ενώ ενθαρρύνεται η ενεργή συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στην προετοιμασία των σχετικών σχεδίων. Η συμμετοχή τους δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ζήτημα πρόσβασης στην πληροφόρηση, αλλά και ως στοιχείο του σχεδιασμού.
Ο τέταρτος τομέας αφορά την ενημέρωση για κινδύνους και απειλές. Η Επιτροπή θέλει να ενισχυθεί η ικανότητα των αρχών να παρέχουν έγκαιρες, αξιόπιστες και προσβάσιμες πληροφορίες, όχι μόνο κατά τη διάρκεια ενός περιστατικού αλλά και πριν από αυτό, καθώς και μετά την εκδήλωσή του. Οι τέσσερις αυτές κατευθύνσεις εντάσσονται στη στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας.
Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ από τον Οκτώβριο του 2027
Η Κομισιόν προτείνει να καθιερωθεί ετήσια Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση προγραμματισμένη για το 2027. Μέσα από την πρωτοβουλία επιδιώκεται να ενθαρρυνθούν οι πολίτες και οι κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά στην προετοιμασία για κρίσεις, ενώ θα αναγνωρίζεται η συμβολή των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων.
Η επιλογή της ημερομηνίας παραπέμπει στις 23 Οκτωβρίου 2001, όταν θεσπίστηκε ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ. Με τη συμπλήρωση 25 ετών, η Επιτροπή επισημαίνει τον ρόλο του μηχανισμού στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών και στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης.
Η πρόταση συνδέεται με τις εργασίες της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών για την Ετοιμότητα, στην οποία συμμετείχαν 150 πολίτες από την ΕΕ από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026. Η ομάδα είχε συστήσει, μεταξύ άλλων, τη διοργάνωση ετήσιας Εβδομάδας Ετοιμότητας. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής αφορά προς το παρόν μία ετήσια ημέρα, για την οποία θα επιδιωχθεί κοινή δήλωση σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών.
Συστήματα πολιτικής προστασίας που παραμένουν λειτουργικά στην κρίση
Το σκέλος της προετοιμασίας δεν αφορά μόνο τους πολίτες. Μια πρόσφατα εγκεκριμένη σύσταση για την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής αποσκοπεί στην ενίσχυση των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας, ώστε να εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμη και όταν ένα σοβαρό συμβάν διαταράσσει τις συνήθεις διαδικασίες.
Η σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη της ΕΕ και στα κράτη που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης. Στο επίκεντρό της βρίσκεται η διατήρηση της λειτουργίας των εθνικών σημείων επαφής που υποστηρίζουν τον ευρωπαϊκό συντονισμό σε περιπτώσεις καταστροφών. Η προσέγγιση αυτή συμπληρώνει τις οδηγίες προς τον πληθυσμό: η προσωπική ετοιμότητα για τις πρώτες ώρες μιας κρίσης και η συνέχεια της δημόσιας ανταπόκρισης αντιμετωπίζονται ως δύο συνδεδεμένα μέρη της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
