Βέλγιο – Με αφορμή τη συμπλήρωση ενός αιώνα λειτουργίας, η κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων SNCB-NMBS βρίσκεται αντιμέτωπη με ιστορικές δομικές αλλαγές, προκειμένου να εναρμονιστεί με τις ευρωπαϊκές οδηγίες ενόψει του 2032.
Παρά τη σταθερή αύξηση της επιβατικής κίνησης, το δίκτυο καλείται να διαχειριστεί την έντονη συμφόρηση, τις καθυστερήσεις και τον εξορθολογισμό του εργασιακού κόστους, αναζητώντας νέες τεχνολογικές και τιμολογιακές λύσεις.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Καταγράφηκαν 207,8 εκατομμύρια επιβάτες πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση 1%.
- Εφαρμόζεται νέο μοντέλο εισιτηρίων (Train+ και Flex-Subscription).
- Καταργείται το καθεστώς μονιμότητας για τους νέους υπαλλήλους.
Η ασφυξία στις Βρυξέλλες και η αδυναμία επέκτασης
Το σημαντικότερο κατασκευαστικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της SNCB-NMBS εντοπίζεται στην ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή της πρωτεύουσας. Σύμφωνα με τον Pieter Vansteenwegen, επικεφαλής του KU Leuven Institute for Mobility, το προαστιακό δίκτυο (γνωστό ως S network) λειτουργεί αποτελεσματικά για τους τοπικούς επιβάτες, ωστόσο προσκρούει στο διαχρονικό πρόβλημα του άξονα βορρά-νότου. Ο υπόγειος κεντρικός σταθμός των Βρυξελλών διαθέτει μόλις έξι αποβάθρες, καθιστώντας την επέκτασή του πρακτικά αδύνατη λόγω του τεράστιου οικονομικού κόστους.
Η συμφόρηση επιτείνεται από το γεγονός ότι οι συρμοί αναγκάζονται να διασχίσουν πολύπλοκα πλέγματα γραμμών έξω από τους σταθμούς του Βορρά και του Νότου. Για να αντιμετωπίσει τον συνωστισμό στις ώρες αιχμής, ειδικά στα δρομολόγια προς τις Βρυξέλλες και την Αμβέρσα, η κρατική εταιρεία έχει επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στην αγορά διώροφων συρμών, αυξάνοντας την επιβατική χωρητικότητα χωρίς να απαιτούνται νέες υποδομές.
Αλλαγές στα εισιτήρια και επιπτώσεις από τις απεργίες
Η εξέλιξη των εργασιακών συνηθειών, σε συνδυασμό με την τηλεργασία, οδήγησε τη διοίκηση σε ριζική αναδιάρθρωση της τιμολογιακής της πολιτικής. Τον περασμένο Οκτώβριο λανσαρίστηκε η υπηρεσία Train+, η οποία παρέχει σημαντικές εκπτώσεις σε όσους ταξιδεύουν εκτός ωρών αιχμής, ενώ θεσπίστηκε και μέγιστο πλαφόν χρέωσης ανά διαδρομή. Νωρίτερα, είχε εισαχθεί το Flex-Subscription, ένα ειδικό πάσο για τους εργαζόμενους που μεταβαίνουν στο γραφείο τους μόνο δύο ή τρεις ημέρες την εβδομάδα.
Παρά τις συνολικά 27 ημέρες απεργιακών κινητοποιήσεων κατά το προηγούμενο έτος, εκπρόσωπος της εταιρείας επιβεβαίωσε ότι ο αριθμός των ταξιδιωτών αυξήθηκε κατά 1%, φτάνοντας τα 207,8 εκατομμύρια. Στο ζήτημα της αξιοπιστίας των δρομολογίων, αναλυτές επισημαίνουν ότι το Βέλγιο θα μπορούσε να υιοθετήσει το ολλανδικό μοντέλο, μετρώντας την καθυστέρηση με βάση την τελική άφιξη του επιβάτη στον προορισμό του και όχι απλώς τον χρόνο άφιξης του ίδιου του τρένου.
Το ορόσημο του 2032 και ο ευρωπαϊκός ανταγωνισμός
Το κομβικό έτος για το μέλλον του δικτύου είναι το 2032, όταν οι νέοι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα απαγορεύσουν στη βελγική κυβέρνηση να αναθέτει απευθείας το συγκοινωνιακό έργο στην SNCB-NMBS. Η διαδικασία θα πρέπει να γίνεται μέσω επίσημων διαγωνισμών, ανοίγοντας ενδεχομένως την αγορά σε κολοσσούς του εξωτερικού, όπως η γαλλική SNCF και η γερμανική Deutsche Bahn.
Προετοιμάζοντας το έδαφος, το κράτος νομοθέτησε πρόσφατα την κατάργηση του καθεστώτος του μόνιμου (statutory) υπαλλήλου για τους νεοπροσλαμβανόμενους. Στόχος είναι να ευθυγραμμιστεί το λειτουργικό κόστος της εταιρείας με τους ανταγωνιστές, επιτρέποντας τις απολύσεις για οικονομοτεχνικούς λόγους. Σε δηλώσεις του στους Brussels Times, εκπρόσωπος της εταιρείας ανέφερε ότι προετοιμάζονται ενεργά για το νέο περιβάλλον μέσω αυστηρού ελέγχου του κόστους.
Η διαίρεση του δικτύου και οι νέες επενδύσεις
Οι προετοιμασίες για την απελευθέρωση της αγοράς έχουν ρίζες στο 2005, όταν ο κρατικός φορέας διασπάστηκε σε τρία διακριτά τμήματα, κατ’ επιταγή των Βρυξελλών. Η διαχείριση του δικτύου πέρασε στην Infrabel, ενώ ο επιχειρησιακός τομέας διαχωρίστηκε για να επιτραπεί η είσοδος ιδιωτών στις εμπορευματικές μεταφορές. Αργότερα, η εταιρεία συμμετοχών συγχωνεύτηκε ξανά με την υπηρεσία επιβατών.
Η στρατηγική εστιάζει πλέον στο «τελευταίο μίλι» της μετακίνησης. Αντιλαμβανόμενη ότι οι επιβάτες χρειάζονται λύσεις για να φτάσουν από τον σταθμό στο σπίτι ή το γραφείο τους, η εταιρεία έχει προχωρήσει σε μαζικές επενδύσεις για τη δημιουργία σύγχρονων χώρων στάθμευσης, καθώς και στην εγκατάσταση ολοκληρωμένων συστημάτων ενοικίασης ποδηλάτων.
Ιστορική κληρονομιά και η μεταπολεμική ανοικοδόμηση
Ο αρχικός πυρήνας της εταιρείας ιδρύθηκε το 1926, αναλαμβάνοντας το γιγαντιαίο έργο της αποκατάστασης ενός δικτύου που είχε διαλυθεί από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως περιγράφει ο Thierry Denuit, επικεφαλής του τμήματος ιστορικής κληρονομιάς, το 1935 το Βέλγιο πρωτοπόρησε εγκαθιστώντας γραμμές ηλεκτροκίνησης, σε μια εποχή που τα περισσότερα δίκτυα παγκοσμίως βασίζονταν αποκλειστικά στον άνθρακα.
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος επέφερε νέο πλήγμα, με τους όρους του Σχεδίου Μάρσαλ να υποχρεώνουν τη χώρα να αγοράσει αμερικανικό υλικό, καταστρέφοντας την εξαιρετικά ισχυρή βελγική βιομηχανία κατασκευής ραγών. Αυτή η πορεία αποτυπώνεται σήμερα στο υπερσύγχρονο μουσείο Train World στον σταθμό του Schaerbeek, μια επένδυση 25 εκατομμυρίων ευρώ που φιλοδοξεί να συνδέσει το ένδοξο παρελθόν με το αβέβαιο επιχειρηματικό μέλλον των σιδηροδρόμων.
