Βιέννη – Σημαντική υποχώρηση στις τιμές των βασικών ειδών διατροφής καταγράφεται στην αυστριακή αγορά, μετά τη θεσμοθέτηση του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026.
Η Κεντρική Τράπεζα της Αυστρίας (OeNB) ολοκλήρωσε τον πρώτο κύκλο καθημερινών ελέγχων στις μεγαλύτερες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, επιβεβαιώνοντας ότι η φορολογική ελάφρυνση μετακυλίεται σχεδόν στο σύνολό της στους τελικούς καταναλωτές.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Ο συντελεστής ΦΠΑ σε επιλεγμένα τρόφιμα υποχώρησε από το 10% στο 4,9%.
- Η μέση πραγματική μείωση των τιμών στα ράφια άγγιξε το προσδοκώμενο όριο του 4,64%.
- Τα προϊόντα που επηρεάζονται αντιπροσωπεύουν το 2,9% των συνολικών δαπανών ενός νοικοκυριού.
Η ακτινογραφία των ελέγχων και η συμπεριφορά των σούπερ μάρκετ
Η Oesterreichische Nationalbank προχώρησε σε μια λεπτομερή ψηφιακή ανάλυση, παρακολουθώντας σε καθημερινή βάση τις τιμολογήσεις στα ηλεκτρονικά καταστήματα των δύο μεγαλύτερων αλυσίδων λιανεμπορίου της χώρας, καθώς και ενός αποκλειστικά online σούπερ μάρκετ. Η σύγκριση των δεδομένων έγινε ανάμεσα στις ημέρες που προηγήθηκαν και ακολούθησαν την 1η Ιουλίου 2026. Τα αποτελέσματα της πρώτης εβδομάδας έδειξαν ότι η πλειονότητα των επιχειρήσεων συμμορφώθηκε, μειώνοντας τις τιμές των αγαθών πολύ κοντά στο θεωρητικό μέγιστο επίπεδο του 4,64%.
Για την επαλήθευση των ευρημάτων, οι αναλυτές της τράπεζας εξέτασαν παράλληλα τη συμπεριφορά προϊόντων που δεν εντάχθηκαν στο νέο καθεστώς. Διαπιστώθηκε ότι οι τιμές σε είδη όπως το αλεύρι σίκαλης (έναντι του ευνοημένου αλεύρου σίτου) ή τα αγγουράκια τουρσί (έναντι των φρέσκων αγγουριών) παρέμειναν σταθερές. Η διαφοροποίηση αυτή επιβεβαιώνει ότι η πτώση των τιμών οφείλεται αποκλειστικά στην κρατική παρέμβαση και όχι σε γενικές τάσεις υποχώρησης των τιμών στην αγορά.
Οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό και το οικονομικό αποτύπωμα
Η μείωση του φορολογικού βάρους αναμένεται να δώσει σημαντική ανάσα στο κόστος διαβίωσης, επηρεάζοντας άμεσα τους δείκτες της οικονομίας. Εφόσον οι τρέχουσες τιμές διατηρηθούν σταθερές καθ’ όλη τη διάρκεια του μήνα, ο πληθωρισμός στον τομέα των τροφίμων για τον Ιούλιο εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά περίπου μία ποσοστιαία μονάδα. Η εξέλιξη αυτή θα έχει θετικό αντίκτυπο και στον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Κεντρικής Τράπεζας, ο γενικός πληθωρισμός του Ιουλίου θα διαμορφωθεί κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Σε ετήσια βάση, η επίδραση για το σύνολο του 2026 υπολογίζεται σε 0,075 ποσοστιαίες μονάδες. Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η μακροπρόθεσμη επιτυχία του μέτρου εξαρτάται αποκλειστικά από τη μόνιμη διατήρηση των μειωμένων τιμών στα ράφια των καταστημάτων.
Οι τεχνικές παγίδες και οι περίπλοκες εξαιρέσεις του νόμου
Η εφαρμογή της νέας διάταξης αποδείχθηκε ιδιαίτερα πολύπλοκη, καθώς η γραφειοκρατική εξειδίκευση των προϊόντων κρύβει πολλές λεπτομέρειες. Για παράδειγμα, το κλασικό βούτυρο επωφελείται από τον μειωμένο συντελεστή 4,9% μόνο εφόσον η περιεκτικότητά του σε λιπαρά ανέρχεται τουλάχιστον στο 80%, αφήνοντας εκτός το βούτυρο γιαουρτιού που περιορίζεται στο 68%. Αντίστοιχα, το απλό παγωμένο σπανάκι φορολογείται με τον χαμηλό συντελεστή, όμως το κρεμώδες σπανάκι εξαιρείται λόγω της προσθήκης γάλακτος ή ελαίου. Στα γιαούρτια, η μείωση ισχύει για όλες τις γεύσεις, ακόμη και για το σοκολατούχο, εκτός από εκείνα που περιέχουν μούσλι.
Μεγάλη πολυπλοκότητα καταγράφεται και στον κλάδο της αρτοποιίας, όπου η προσθήκη ενός και μόνο συστατικού αλλάζει τα δεδομένα. Ένα ψωμί που περιέχει καρύδια αυτόματα χάνει την έκπτωση και φορολογείται με 10%, ενώ τα γλυκά αρτοσκευάσματα, όπως τα κρουασάν, εξαιρούνται πλήρως λόγω των ορίων σε ζάχαρη και λιπαρά. Επιπλέον, στα συνδυαστικά προϊόντα όπως το έτοιμο σάντουιτς με τυρί (Käsesemmel) επιβάλλεται ο υψηλός συντελεστής 10%, ενώ αν ο καταναλωτής αγοράσει το ψωμάκι και το τυρί ξεχωριστά, το ψωμάκι λαμβάνει κανονικά την ελάφρυνση του 4,9%.
Συνεχής παρακολούθηση της αγοράς μέχρι το φθινόπωρο
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Κεντρικής Τράπεζας ξεκαθάρισαν ότι η διαδικασία ελέγχου δεν σταματά εδώ, καθώς η συμπεριφορά των αλυσίδων λιανικής θα παρακολουθείται στενά τους επόμενους μήνες. Στόχος είναι να αποτραπούν φαινόμενα σταδιακής απορρόφησης της μείωσης μέσω μελλοντικών ανατιμήσεων. Τα ολοκληρωμένα συμπεράσματα και οι αναλυτικές οικονομικές επιπτώσεις της μεταρρύθμισης πρόκειται να παρουσιαστούν επίσημα στο πλαίσιο των νέων οικονομικών προβλέψεων της τράπεζας το φθινόπωρο του 2026.
