Το πειραματικό χάπι daraxonrasib, σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία, συνδέθηκε με συρρίκνωση ή πλήρη απεικονιστική υποχώρηση όγκων σε περισσότερους από έξι στους δέκα ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος, σύμφωνα με πρώιμη κλινική δοκιμή.
Τα αποτελέσματα δημιουργούν ερευνητικές προσδοκίες για ασθενείς με μεταστατική νόσο, χωρίς όμως να τεκμηριώνουν ακόμη οριστική θεραπεία ή διατηρήσιμο όφελος στην επιβίωση.
- Στη δοκιμή πρώτης φάσης συμμετείχαν 61 ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.
- Περίπου το 90% παρουσίασε έλεγχο της νόσου, χωρίς περαιτέρω ανάπτυξη των όγκων κατά την καταγραφόμενη ανταπόκριση.
- Σε περίπου 8% οι όγκοι δεν ήταν πλέον ορατοί στις αξονικές τομογραφίες.
Τι σημαίνουν τα ποσοστά ανταπόκρισης στη θεραπεία
Τα αποτελέσματα προέρχονται από την πρώτη φάση της κλινικής δοκιμής, στην οποία αξιολογήθηκε το daraxonrasib σε 61 ασθενείς με καρκίνο που είχε ήδη εξαπλωθεί και σε άλλα όργανα. Σχεδόν εννέα στους δέκα συμμετέχοντες παρουσίασαν σταθεροποίηση της νόσου, ενώ περισσότεροι από έξι στους δέκα εμφάνισαν συρρίκνωση των όγκων ή υποχώρηση που δεν ήταν πλέον ορατή στις απεικονιστικές εξετάσεις.
Η πιο εντυπωσιακή καταγραφή αφορά περίπου έναν στους δώδεκα ασθενείς, στους οποίους οι όγκοι δεν διακρίνονταν στις αξονικές τομογραφίες, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 8% του συνόλου. Η απουσία ορατού όγκου στην απεικόνιση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι ο καρκίνος έχει εκριζωθεί, καθώς η δυνατότητα ανίχνευσης της νόσου και η οριστική ίαση είναι διαφορετικά ζητήματα.
Οι επιμέρους αριθμοί περιγράφουν διαφορετικές βαθμίδες ανταπόκρισης στην ίδια θεραπευτική προσέγγιση και δεν πρέπει να αθροίζονται μεταξύ τους. Η σταθεροποίηση δείχνει ότι κατά την αξιολόγηση οι όγκοι δεν συνέχισαν να μεγαλώνουν, ενώ η συρρίκνωση αποτυπώνει μείωση του μεγέθους τους· η πλήρης απεικονιστική υποχώρηση είναι ακόμη πιο συγκεκριμένη καταγραφή, όχι όμως αυτόματη επιβεβαίωση ίασης.
Το daraxonrasib και η στόχευση των μεταλλάξεων KRAS
Το φάρμακο χορηγείται μία φορά την ημέρα μαζί με χημειοθεραπεία και ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων KRAS. Η θεραπευτική του λογική βασίζεται στην παρέμβαση σε μηχανισμούς που σχετίζονται με μεταλλάξεις της οικογένειας RAS, οι οποίες εμφανίζονται στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος και συμβάλλουν στην ανάπτυξη των καρκινικών όγκων.
Οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις συνδέονται με σήματα που ενθαρρύνουν τα καρκινικά κύτταρα να αναπτύσσονται και να πολλαπλασιάζονται. Με την αναστολή αυτών των σημάτων, οι ερευνητές επιχειρούν να περιορίσουν την εξέλιξη της νόσου, στοχεύοντας έναν μηχανισμό που επί μακρόν θεωρούνταν ιδιαίτερα δύσκολος για φαρμακευτική αντιμετώπιση.
Το επιστημονικό ενδιαφέρον για αυτή την προσέγγιση υπερβαίνει τον καρκίνο του παγκρέατος, καθώς μεταλλάξεις της ίδιας οικογένειας εντοπίζονται και σε άλλες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων του πνεύμονα και των ωοθηκών. Πρόκειται, ωστόσο, για προοπτική περαιτέρω έρευνας και όχι για στοιχείο ότι το συγκεκριμένο σχήμα έχει ήδη αποδείξει αποτελεσματικότητα σε αυτές τις νόσους.
Οι 18 μήνες παρακολούθησης και το ανοικτό ερώτημα της επιβίωσης
Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για περίπου 18 μήνες και, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σε ορισμένους ασθενείς δεν καταγράφηκε επανεμφάνιση της νόσου στο συγκεκριμένο διάστημα. Η χρονική αυτή εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, επειδή η αρχική ανταπόκριση και η διάρκεια διατήρησής της δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Ο δρ Γούνγκι Παρκ, από το Memorial Sloan Kettering Cancer Center στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο οποίος συμμετέχει στην έρευνα, αξιολόγησε θετικά τόσο το ποσοστό ανταπόκρισης όσο και το βάθος της υποχώρησης των όγκων. Κατά την εκτίμησή του, τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν σχεδόν διπλάσια διάρκεια ελέγχου της νόσου, στοιχείο που ο ίδιος συνδέει με την προοπτική βελτίωσης της επιβίωσης.
Η πιθανή παράταση της ζωής των ασθενών δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί από τα διαθέσιμα στοιχεία της πρώιμης δοκιμής. Θα χρειαστούν μεγαλύτερες μελέτες και παρακολούθηση για περισσότερο χρόνο, ώστε να διευκρινιστεί πόσο διαρκεί η ανταπόκριση, εάν μπορεί να επαναληφθεί σε ευρύτερο πληθυσμό ασθενών και ποια είναι η πραγματική κλινική σημασία της.
Η αισιοδοξία των ειδικών και τα όρια της πρώτης φάσης
Η οργάνωση Cancer Research UK αποτίμησε τα ευρήματα με ιδιαίτερα θετικό τρόπο, χαρακτηρίζοντάς τα ως τη σημαντικότερη πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος εδώ και δεκαετίες. Ο δρ Σαμ Γκόντφρεϊ, εκπρόσωπος της οργάνωσης, εστίασε κυρίως στο ότι η νέα φαρμακευτική προσέγγιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει έναν στόχο που θεωρούνταν σχεδόν απρόσιτος με φαρμακευτική αγωγή.
Η αξιολόγηση αυτή εκφράζει την αισιοδοξία των ειδικών για την κατεύθυνση της έρευνας, δεν αίρει όμως τις επιστημονικές επιφυλάξεις. Ακόμη και όταν οι εξετάσεις δεν καταγράφουν ορατή νόσο, η μελλοντική επανεμφάνισή της δεν μπορεί να αποκλειστεί χωρίς επαρκή χρόνο παρακολούθησης, όπως υπογράμμισε ο Γκόντφρεϊ.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι να εξεταστεί η προσέγγιση σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, με διαρκή παρακολούθηση της πορείας των ασθενών. Μέχρι τότε, τα ποσοστά συρρίκνωσης και απεικονιστικής υποχώρησης αποτελούν ενθαρρυντικά πρώιμα ευρήματα, όχι επιβεβαίωση οριστικής θεραπείας για τον προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.