Γερμανία – Η χώρα κινδυνεύει να μην πετύχει τους κλιματικούς στόχους που έχει θέσει για το 2030 και το 2040, ενώ αμφίβολη εμφανίζεται και η πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα το 2045. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν μειώνονται με τον απαιτούμενο ρυθμό και περιβαλλοντικές οργανώσεις κατηγορούν την κυβέρνηση του Friedrich Merz ότι αποδυναμώνει την πολιτική για το κλίμα.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στις επικρίσεις οργανώσεων. Ο γερμανικός Συμβουλευτικός Φορέας Εμπειρογνωμόνων για τα Κλιματικά Θέματα είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ότι, εάν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, δεν θα επιτευχθούν ούτε οι ενδιάμεσοι στόχοι ούτε ο τελικός στόχος του 2045. Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και από τα στοιχεία του ερευνητικού οργανισμού Agora Energiewende.
Οι κυβερνητικές επιλογές που προκαλούν αντιδράσεις
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται ο καγκελάριος Friedrich Merz και η υπουργός Οικονομίας Katherina Reiche, αμφότεροι από το CDU. Οι επικριτές τους αναφέρονται στην έκπτωση στα καύσιμα, στις παρεμβάσεις της γερμανικής κυβέρνησης στις Βρυξέλλες υπέρ της ανατροπής της ευρωπαϊκής πορείας για την κατάργηση νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, καθώς και στις πιέσεις για αναβολή ευρωπαϊκών ρυθμίσεων σχετικά με το μεθάνιο.
Επιφυλάξεις διατυπώνονται και για τις ρυθμίσεις εκσυγχρονισμού των κτιρίων, οι οποίες, σύμφωνα με την κριτική που ασκείται, θα επιτρέπουν τη συνέχιση της θέρμανσης με πετρέλαιο και φυσικό αέριο ακόμη και μετά το 2045. Ιδιαίτερη αβεβαιότητα προκαλεί η σχεδιαζόμενη αναμόρφωση του νόμου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (EEG), που συζητείται στην Bundestag και θα μπορούσε να επιβραδύνει νέες επενδύσεις σε αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα.
Η στάση του Merz έχει προκαλέσει αντιδράσεις και σε συμβολικό επίπεδο. Ο καγκελάριος είχε συνδέσει δημόσια μια καταστροφική πυρκαγιά στο Hürtgenwald με την κλιματική αλλαγή και είχε δεσμευτεί ότι η κυβέρνησή του θα εργαστεί για τον περιορισμό της. Ωστόσο, η απουσία του από τη διεθνή σύνοδο για το κλίμα, την οποία αιτιολόγησε μεταξύ άλλων με σημαντική συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ενίσχυσε τις επικρίσεις. Κλιματικοί ακτιβιστές επέκριναν επίσης την αναφορά του σε οικογενειακό δείπνο με αφορμή τα γενέθλιά του.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος χωρίς επαρκή στήριξη
Μια διαφορετική κατεύθυνση επιδιώκει ο υπουργός Περιβάλλοντος Carsten Schneider του SPD. Τον Σεπτέμβριο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, παρουσίασε σχέδιο σταδιακής απεξάρτησης της Γερμανίας από άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επαναβεβαιώνοντας τις κλιματικές δεσμεύσεις της χώρας. Η Γερμανία έγινε έτσι, μετά τη Γαλλία και την Ολλανδία, η τρίτη χώρα που παρουσίασε αντίστοιχο εθνικό σχέδιο.
Οι εξαγγελίες του Schneider συνδέονται με μέτρα που περιλαμβάνονται ήδη στο γερμανικό πρόγραμμα για το κλίμα, αλλά η υλοποίησή τους προκαλεί τριβές στον κυβερνητικό συνασπισμό. Ο Martin Kaiser της Greenpeace εκτιμά ότι ο υπουργός Περιβάλλοντος δεν έχει ουσιαστική κάλυψη ούτε από τον υπουργό Οικονομικών Lars Klingbeil. Ο ερευνητής του κλίματος Niklas Höhne, από το New Climate Institute, υποστηρίζει ότι η Reiche έχει μεγαλύτερη επιρροή στον καγκελάριο και ότι τα μέτρα που προωθούνται θα αυξήσουν, αντί να μειώσουν, τις εκπομπές μακροπρόθεσμα.
Ένα χωριό που παράγει εξαπλάσια πράσινη ενέργεια, αλλά συναντά εμπόδια
Η αβεβαιότητα για τις επενδύσεις αποτυπώνεται στο Berghülen, μια κοινότητα περίπου 2.000 κατοίκων στη Σουηβική Άλμπη. Το δημοτικό συμβούλιο είχε αποφασίσει ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, προβλέποντας οικονομική συμμετοχή των κατοίκων. Το 2012 ιδρύθηκε ενεργειακός συνεταιρισμός, ο οποίος τοποθέτησε φωτοβολταϊκά σε δημοτικές στέγες και σε υπαίθρια έκταση.
Με την παραγωγή από αυτές τις εγκαταστάσεις και τα φωτοβολταϊκά πολλών κατοικιών, η κοινότητα παράγει σήμερα, σε θεωρητική ετήσια αντιστοίχιση, σχεδόν έξι φορές περισσότερη πράσινη ηλεκτρική ενέργεια από όση καταναλώνει, διοχετεύοντας το πλεόνασμα στο δημόσιο δίκτυο. Παρ’ όλα αυτά, σχέδιο ιδιώτη επενδυτή για μεγάλη εγκατάσταση αποθήκευσης σε μπαταρίες εγκαταλείφθηκε λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων, ενώ καθυστερούν και άλλα ενεργειακά έργα.
Ο δήμαρχος Lukas Walter αναφέρει ότι οι επενδυτές επισημαίνουν κυρίως τους αργούς ρυθμούς επέκτασης του ηλεκτρικού δικτύου. Προσθέτει πως η απουσία σαφών όρων για την επικείμενη αναθεώρηση του EEG στερεί από τις επιχειρήσεις την ασφάλεια προγραμματισμού που χρειάζονται.
Το δίκτυο, οι μπαταρίες και η αλλαγή στις ταξινομήσεις αυτοκινήτων
Ο Niklas Höhne θεωρεί ότι η ταχύτερη ανάπτυξη της αιολικής και ηλιακής ενέργειας παραμένει βασική δυνατότητα περιορισμού των εκπομπών. Προτείνει, μεταξύ άλλων, να αξιοποιηθούν δημόσιοι πόροι από το ειδικό χρηματοδοτικό ταμείο για την επέκταση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και τη σύνδεση περισσότερων συστημάτων αποθήκευσης.
Για τον Martin Kaiser της Greenpeace, η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να ενισχύσει και τον κλάδο των πράσινων τεχνολογιών, δημιουργώντας μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η γερμανική κυβέρνηση θα πρέπει να αντιμετωπίζει την κλιματική πολιτική ως οικονομική ευκαιρία και ως αντίβαρο στην πορεία που ακολουθεί ο Donald Trump.
Την ίδια στιγμή, υπάρχουν ενδείξεις ταχύτερης αλλαγής στις επιλογές των καταναλωτών. Τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα αντιστοιχούσαν στο 37% των νέων ταξινομήσεων τον Οκτώβριο, ποσοστό που ξεπέρασε εκείνο των νέων οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται. Ο Höhne εκτιμά ότι από τις αρχές του 2027 περισσότερα από τα μισά νέα επιβατικά αυτοκίνητα που θα ταξινομούνται στη Γερμανία θα είναι αμιγώς ηλεκτρικά.
Πηγές πληροφοριών: Γερμανικός Συμβουλευτικός Φορέας Εμπειρογνωμόνων για τα Κλιματικά Θέματα, Agora Energiewende, New Climate Institute, Greenpeace.