Ελβετία – Ένα ολοένα και πιο διαδεδομένο φαινόμενο εκμετάλλευσης του κοινωνικού συστήματος καταγράφεται στη Βασιλεία, όπου νέοι εγγράφονται στο τοπικό πανεπιστήμιο αποκλειστικά για να καρπωθούν τα φοιτητικά προνόμια.
Οι λεγόμενοι «φοιτητές-φαντάσματα» εξασφαλίζουν μηνιαία κρατικά επιδόματα, εκπτώσεις στις μεταφορές και πρόσβαση σε φθηνή στέγαση, χωρίς να παρακολουθούν ποτέ τα μαθήματα.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το κόστος εγγραφής στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας ανέρχεται σε 850 φράγκα ανά εξάμηνο.
- Τα μηνιαία οικογενειακά επιδόματα για όσους διατηρούν τη φοιτητική ιδιότητα φτάνουν έως και τα 400 φράγκα.
- Οι εικονικοί φοιτητές επωφελούνται από το σύστημα των επιδοτήσεων μέχρι τη συμπλήρωση του 25ου έτους της ηλικίας τους.
Η μέθοδος της εικονικής εγγραφής και τα οικονομικά οφέλη
Η πρακτική περιλαμβάνει μια απλή διαδικασία: οι νέοι εγγράφονται επισήμως στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας (Universität Basel) και στη συνέχεια προσκομίζουν τη σχετική βεβαίωση σπουδών στο ίδρυμα κοινωνικών ασφαλίσεων (SVA) ή στους εργοδότες των γονέων τους. Καταβάλλοντας τα 850 φράγκα για τα δίδακτρα του εξαμήνου, εξασφαλίζουν ότι η οικογένειά τους θα συνεχίσει να λαμβάνει το μηνιαίο εκπαιδευτικό επίδομα (Ausbildungszulagen), το οποίο, ανάλογα με το καντόνι, κυμαίνεται από 325 έως 400 φράγκα.
Με αυτόν τον τρόπο, το κόστος των διδάκτρων αποσβένεται σε λιγότερο από τρεις μήνες, αφήνοντας καθαρό οικονομικό κέρδος για το υπόλοιπο του έτους. Η συγκεκριμένη στρατηγική εφαρμόζεται συχνά από αποφοίτους προπτυχιακών προγραμμάτων οι οποίοι πραγματοποιούν κακοπληρωμένη πρακτική άσκηση. Λόγω των χαμηλών αποδοχών τους, η διατήρηση της φοιτητικής ιδιότητας αποτελεί «ασπίδα» που τους επιτρέπει να αγοράζουν τη φοιτητική κάρτα απεριόριστων διαδρομών (GA) και να καλύπτουν το υψηλό κόστος μετακίνησης.
Φθηνή στέγαση και εκπτώσεις στην καθημερινότητα
Η κατοχή του φοιτητικού πάσου ανοίγει την πόρτα σε μια ευρεία γκάμα προνομίων. Οι εικονικοί φοιτητές απολαμβάνουν δωρεάν πρόσβαση σε πανεπιστημιακές αθλητικές εγκαταστάσεις, μειωμένες συνδρομές σε ιδιωτικά γυμναστήρια, φθηνότερα εκπαιδευτικά προγράμματα, καθώς και ειδικές τιμές στη γαστρονομία και τους χώρους νυχτερινής διασκέδασης.
Το πιο σημαντικό πλεονέκτημα, ωστόσο, σχετίζεται με τη στέγαση. Η ενεργή εγγραφή στο πανεπιστήμιο προσφέρει το δικαίωμα διεκδίκησης φθηνών φοιτητικών διαμερισμάτων. Σύμφωνα με την Annette Vonder Mühll, εκπρόσωπο του συλλόγου φοιτητικής στέγασης WoVe, η προσκόμιση βεβαίωσης σπουδών είναι απόλυτη προϋπόθεση για την υπογραφή μισθωτηρίου. Παρότι στη Βασιλεία τα κρούσματα κατάχρησης στη στέγαση θεωρούνται προσώρας μεμονωμένα, σε άλλες ελβετικές πόλεις με οξύτερη στεγαστική κρίση, το πρόβλημα εκτιμάται ότι λαμβάνει μεγαλύτερες διαστάσεις. Βάσει των κανονισμών, το δικαίωμα παραμονής σε αυτές τις εστίες λήγει αυστηρά δύο με τρεις μήνες μετά τη διακοπή της εκπαιδευτικής ιδιότητας.
Ποιος επωμίζεται το πραγματικό κόστος
Το παράδοξο του συστήματος είναι ότι τα πανεπιστήμια δεν υφίστανται άμεση οικονομική ζημία από τους «φοιτητές-φαντάσματα». Παρότι τα ιδρύματα οφείλουν να συντηρούν ακίνητα, να καταβάλλουν έξοδα θέρμανσης και να παρέχουν υλικοτεχνική υποδομή, εισπράττουν κανονικά τα τέλη εγγραφής χωρίς οι συγκεκριμένοι φοιτητές να κάνουν χρήση των εγκαταστάσεων ή να επιβαρύνουν τα τμήματα, ειδικά στις σχολές με χαμηλή υποχρεωτική παρακολούθηση.
Ο πραγματικός οικονομικός αντίκτυπος μετακυλίεται στα ασφαλιστικά ταμεία. Τα χρήματα των επιδομάτων που καταβάλλονται μηνιαίως προέρχονται από το Ταμείο Οικογενειακών Επιδομάτων (Familienausgleichskasse) και, κατ’ επέκταση, από το γενικότερο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας. Η έλλειψη ελεγκτικών μηχανισμών για τη φυσική παρουσία στα αμφιθέατρα επιτρέπει στη νέα γενιά να εκμεταλλεύεται νομιμοφανώς το σύστημα, διατηρώντας τα προνόμια στα χαρτιά.
