Ευρωπαϊκή Ένωση – Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ της επέκτασης του δικτύου σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας έως το 2040, στηρίζοντας τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ταχύτερες διασυνοριακές μετακινήσεις.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν το εγχείρημα να μη σταματά στα σύνορα της ΕΕ, αλλά να περιλαμβάνει στενότερη συνεργασία με την Ελβετία, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η κοινοβουλευτική στήριξη καταγράφηκε με 558 ψήφους υπέρ και 23 κατά. Το αντικείμενο της ψηφοφορίας ήταν συστάσεις υπέρ του σχεδίου της Επιτροπής, όχι η ολοκλήρωση ή η άμεση έναρξη όλων των προτεινόμενων σιδηροδρομικών έργων. Στόχος είναι ένα διαλειτουργικό δίκτυο, στο οποίο οι συνδέσεις μεταξύ χωρών και διαφορετικών μεταφορικών μέσων θα εξυπηρετούν αποτελεσματικότερα τους επιβάτες.
Οι διαδρομές που προβλέπει ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιό της τον Νοέμβριο του 2025, θέτοντας ως χρονικό ορίζοντα το 2040. Μεταξύ των συνδέσεων στις οποίες επιδιώκεται σημαντική μείωση του χρόνου ταξιδιού είναι η Κοπεγχάγη–Βερολίνο, η Παρίσι–Ρώμη και η Βιέννη–Λιουμπλιάνα. Πρόκειται για μετακινήσεις που διασχίζουν εθνικά σύνορα και απαιτούν συντονισμό πέρα από μία μεμονωμένη σιδηροδρομική γραμμή.
Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη την ανάπτυξη νέων διασυνοριακών αξόνων, όπως Ταλίν–Ρίγα–Βίλνιους–Βαρσοβία και Λισαβόνα–Μαδρίτη–Παρίσι. Οι συγκεκριμένες διαδρομές αποτυπώνουν τον στόχο σύνδεσης διαφορετικών περιοχών της ηπείρου, χωρίς να σημαίνει ότι έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία οι νέες υπηρεσίες.
Οι ευρωβουλευτές υπογραμμίζουν ότι η ανάπτυξη δεν πρέπει να περιοριστεί στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στις συστάσεις περιλαμβάνεται η ανάγκη πρόσβασης στο νέο δίκτυο και για μικρότερες πόλεις και περιφέρειες, ώστε τα οφέλη από τις ταχύτερες μετακινήσεις να μην συγκεντρωθούν μόνο στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα.
Χρηματοδότηση, εισιτήρια και συνεργασία πέρα από την ΕΕ
Για την υλοποίηση του εγχειρήματος, η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στον σχεδιασμό ζητήματα χρηματοδότησης, αντιμετώπισης των δυσκολιών στις συνοριακές συνδέσεις και βελτίωσης των συστημάτων έκδοσης και κράτησης εισιτηρίων για διεθνή ταξίδια. Προβλέπεται επίσης στήριξη για την ανάπτυξη νέας γενιάς σιδηροδρομικών συρμών, ώστε οι υποδομές και τα τρένα να μπορούν να λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα.
Η πρόταση του Κοινοβουλίου για στενότερη συνεργασία με Ελβετία, Νορβηγία και Ηνωμένο Βασίλειο επεκτείνει την πολιτική συζήτηση πέρα από τα κράτη-μέλη. Η διασυνοριακή λογική του δικτύου σημαίνει ότι η πρόσβαση των επιβατών και η συνέχεια των δρομολογίων δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τα θεσμικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Ισπανός ευρωβουλευτής Vicent Marzà Ibáñez συνέδεσε την ανάπτυξη των υποδομών με τη μετατόπιση μετακινήσεων από τα αεροπλάνα στα τρένα, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Πρόκειται για τους επιδιωκόμενους αντίκτυπους του σχεδιασμού και όχι για αποτελέσματα που έχουν ήδη καταγραφεί.
Κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας, ο Ευρωπαίος επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας είχε τονίσει ότι οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας δεν αφορούν μόνο τη μείωση του χρόνου ταξιδιού, αλλά και τη σύνδεση των Ευρωπαίων, την ενίσχυση της οικονομίας και τη στροφή προς βιώσιμες μεταφορές.
