Βέλγιο – Το Συνταγματικό Δικαστήριο του Βελγίου έκρινε ως μεροληπτικό και αντισυνταγματικό το μεταβατικό καθεστώς επιβολής χρονικού πλαφόν στα επιδόματα των μακροχρόνια ανέργων, ακυρώνοντας τις σχετικές ρυθμίσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Η απόφαση αυτή προσφέρει άμεση προστασία σε περίπου 100.000 δικαιούχους, υποχρεώνοντας παράλληλα το κράτος να αναθεωρήσει άμεσα το χρονοδιάγραμμα εξόδου από το σύστημα και να εξετάσει ενδεχόμενες αποζημιώσεις.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Ακυρώθηκαν ως μεροληπτικά τα μεταβατικά όρια 6, 8 και 9 μηνών για όσους βρίσκονταν επί χρόνια σε καθεστώς ανεργίας.
- Προσωρινή ανάσα για περίπου 100.000 πολίτες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
- Κρίθηκαν συνταγματικά το γενικό όριο 12 συν 12 μηνών και η μείωση των επιδομάτων ένταξης για τους νέους.
Το σκεπτικό της δικαστικής απόφασης για τους μακροχρόνια ανέργους
Οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι η παροχή μικρότερου χρονικού περιθώρίου προσαρμογής σε όσους ελάμβαναν επιδόματα για το μεγαλύτερο διάστημα συνιστά αδικαιολόγητη διάκριση σε σύγκριση με ανέργους μικρότερης διάρκειας. Το μεταβατικό πλαίσιο της μεταρρύθμισης που προώθησε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Bart De Wever, προέβλεπε ότι όσοι συμπλήρωναν πάνω από τέσσερα έτη λήψης παροχών στις 30 Ιουνίου 2025 θα έβλεπαν τη διακοπή τους μέσα σε έξι, οκτώ ή εννέα μήνες.
Η ακύρωση αυτών των ρυθμίσεων αφαιρεί το νομικό έρεισμα των εσπευσμένων περικοπών, αναγκάζοντας τα αρμόδια υπουργεία να σχεδιάσουν από την αρχή τη διαδικασία μετάβασης. Τα συνδικάτα υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτρέπει την άμεση απώλεια εισοδήματος για χιλιάδες ευάλωτα νοικοκυριά, δημιουργώντας ταυτόχρονα νομική βάση για πιθανές αξιώσεις αποζημίωσης όσων θίχτηκαν από την εφαρμογή του μέτρου.
Οι πτυχές της μεταρρύθμισης που επικυρώθηκαν από το δικαστήριο
Παρά το μπλόκο στο μεταβατικό καθεστώς, το ανώτατο δικαστήριο επικύρωσε τον κεντρικό πυρήνα του νόμου, απορρίπτοντας τις προσφυγές που ζητούσαν τη συνολική του κατάργηση. Πριν από την ψήφιση των συγκεκριμένων αλλαγών, το Βέλγιο αποτελούσε τη μοναδική χώρα χωρίς ανώτατο χρονικό όριο στην καταβολή επιδομάτων ανεργίας, κατάσταση που πλέον αντικαθίσταται από ένα βασικό πλαφόν 12 μηνών, με δυνατότητα επέκτασης για ακόμη 12 μήνες βάσει ασφαλιστικού ιστορικού.
Η δικαιοσύνη έκρινε ότι ο περιορισμός αυτός εξυπηρετεί θεμιτούς σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, όπως η ενίσχυση της απασχόλησης και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Παράλληλα, το δικαστήριο θεώρησε νόμιμη τη μείωση της διάρκειας των επιδομάτων επαγγελματικής ένταξης για νέους κάτω των 25 ετών από τους 36 μήνες στους 12 μήνες, εφόσον συνοδεύεται από εξάμηνη πρακτική άσκηση και ενεργή αναζήτηση εργασίας.
Η αντίδραση της κυβέρνησης και τα επόμενα βήματα για τους δικαιούχους
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εργασίας David Clarinval εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη νομική επικύρωση των βασικών πυλώνων της μεταρρύθμισης, δηλώνοντας ότι «η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ενισχύει τα θεμέλια της μεταρρύθμισης και παρέχει την αναγκαία ασφάλεια δικαίου». Ο ίδιος σημείωσε ότι οι υπηρεσίες του αναλύουν τις συνέπειες της κρίσης για τη μεταβατική περίοδο.
Το γραφείο του αρμόδιου υπουργού διευκρίνισε ότι οι άνεργοι και οι φορείς πληρωμών θα λάβουν αναλυτικές οδηγίες και ενημέρωση το συντομότερο δυνατό. Η κυβέρνηση οφείλει πλέον να παρουσιάσει ένα τροποποιημένο σχέδιο που θα συμμορφώνεται πλήρως με τη συνταγματική αρχή της ίσης μεταχείρισης, καθορίζοντας δίκαιους όρους αποχώρησης από το καθεστώς επιδότησης.
Ο ευρύτερος στόχος της μεταρρύθμισης και οι εκκρεμείς προσφυγές
Το κυβερνητικό επιτελείο στις Βρυξέλλες ενέταξε τις αλλαγές στο σύστημα ανεργίας σε ένα ευρύτερο δημοσιονομικό πρόγραμμα για τον περιορισμό του ελλείμματος και την κινητοποίηση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού. Τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή των μέτρων καταγράφουν ανάμεικτα αποτελέσματα, καθώς αρκετοί πρώην επιδοτούμενοι στράφηκαν στην ασφάλιση ασθενείας, άλλοι εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας και ορισμένοι ξεκίνησαν δική τους επιχειρηματική δραστηριότητα.
Η πρόσφατη ετυμηγορία αφορά τέσσερις από τις επτά συνολικά προσφυγές που είχαν κατατεθεί κατά του νομοθετήματος, κυρίως από εργατικά συνδικάτα. Εκπρόσωπος του δικαστηρίου επιβεβαίωσε ότι εκκρεμεί η έκδοση αποφάσεων για τις υπόλοιπες τρεις υποθέσεις, γεγονός που διατηρεί ανοιχτά ορισμένα νομικά μέτωπα γύρω από τη συνολική εφαρμογή της εργασιακής μεταρρύθμισης.
