Γερμανία – Σαφή έκκληση προς τους δημοσίους υπαλλήλους και τους λειτουργούς της δικαιοσύνης να απορρίπτουν τυχόν παράνομες οδηγίες απηύθυνε η ομοσπονδιακή υπουργός Δικαιοσύνης Stefanie Hubig, με φόντο το ενδεχόμενο συμμετοχής του κόμματος AfD σε κυβέρνηση στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ. Η υπουργός υπενθύμισε ότι ο όρκος πίστης στο Σύνταγμα δεσμεύει απαρέγκλιτα το προσωπικό της κρατικής μηχανής, διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία των θεσμών και την ίση μεταχείριση των πολιτών.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Νομική υποχρέωση των δημοσίων υπαλλήλων να εκφράζουν εσωτερικά αντιρρήσεις σε παράνομες εντολές.
- Προστασία της δικαστικής ανεξαρτησίας απέναντι σε απόπειρες πολιτικής χειραγώγησης.
- Δυνατότητα ενεργοποίησης ομοσπονδιακού καταναγκασμού σε περίπτωση παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ο συνταγματικός όρκος και η υποχρέωση άρνησης εντολών
Σε συνέντευξή της στα έντυπα του δημοσιογραφικού ομίλου Funke Mediengruppe, η επικεφαλής του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Δικαιοσύνης ξεκαθάρισε ότι το προσωπικό του δημοσίου τομέα ορκίζεται αποκλειστικά στο θεμελιώδη νόμο του κράτους. Σύμφωνα με την υπουργό, οι λειτουργοί οφείλουν να συμμορφώνονται αυστηρά με το δίκαιο και τους νόμους, εκφράζοντας σαφείς ενστάσεις εντός της υπηρεσιακής ιεραρχίας όταν διαπιστώνουν ότι λαμβάνουν οδηγίες αντίθετες προς τη νομοθεσία.
Η υπουργός υπογράμμισε ότι κανένας κρατικός λειτουργός δεν μπορεί να απαλλαγεί από τις ευθύνες του επικαλούμενος απλώς ότι εκτελούσε εντολές ανωτέρων. Παράλληλα, εξέφρασε την απόλυτη βεβαιότητα ότι το δικαστικό σώμα διαθέτει τα θεσμικά ανακλαστικά να αποκρούσει κάθε προσπάθεια πολιτικής επιρροής. Αναφορικά με τους εισαγγελικούς λειτουργούς, σημείωσε ότι παρά το υφιστάμενο ιεραρχικό δικαίωμα οδηγιών της εκτελεστικής εξουσίας, υπάρχουν σαφή όρια τα οποία αποτρέπουν την επιβολή αντισυνταγματικών αποφάσεων.
Οι ομοσπονδιακές δικλείδες ασφαλείας και ο καταναγκασμός
Η κεντρική διοίκηση διατηρεί θεσμικά εργαλεία για να αντιμετωπίσει τυχόν παρανομίες περιφερειακών αρχών. Όπως επεσήμανε η ομοσπονδιακή υπουργός, όλα τα κρατίδια δεσμεύονται ισότιμα από τις διατάξεις του Grundgesetz, ενώ ισχύει απαρέγκλιτα η αρχή της ομοσπονδιακής πίστης. Σε περίπτωση που μια τοπική κυβέρνηση παραβεί τις νομικές της υποχρεώσεις, η κεντρική κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να προσφύγει στο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο (Bundesverfassungsgericht).
Το Σύνταγμα προβλέπει επιπλέον τη διαδικασία του ομοσπονδιακού καταναγκασμού, μέσω του οποίου θεμελιώνεται δικαίωμα άμεσης παρέμβασης της ομοσπονδίας έναντι ενός κρατιδίου. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί εάν μια περιφερειακή διοίκηση έδινε οδηγίες για παράκαμψη της ισχύουσας νομοθεσίας, όπως για παράδειγμα το πάγωμα επεξεργασίας αιτήσεων πολιτογράφησης ή την άρνηση αναγνώρισης γάμων ομόφυλων ζευγαριών.
