Γερμανία – Σχεδόν ένα στα δύο παιδιά ηλικίας 9 έως 12 ετών και πάνω από το 70% των εφήβων 13 έως 15 ετών στη Γερμανία έχουν δοκιμάσει ενεργειακά ποτά, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για τις σοβαρές επιπτώσεις της καφεΐνης στον παιδικό οργανισμό και να ζητούν την επιβολή αυστηρών ηλικιακών ορίων πώλησης.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το 46% των παιδιών (9-12 ετών) και το 71,1% των εφήβων (13-15 ετών) έχουν καταναλώσει ενεργειακά ποτά.
- Οι ειδικοί προειδοποιούν για αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων και διαταραχών ύπνου.
- Εντείνονται οι πιέσεις για την επιβολή ορίου ηλικίας πώλησης, στα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα σε περισσότερους από 100.000 μαθητές στη Γερμανία, τα ενεργειακά ποτά αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας για πολλούς ανηλίκους. Στις ηλικίες 9-12 ετών, το 46% έχει ήδη δοκιμάσει, καταγράφοντας σημαντική αύξηση από το 29,6% του 2020. Στους εφήβους 13-15 ετών το ποσοστό αγγίζει το 71,1%, έναντι 60,1% το 2020. Παράλληλα, αυξάνεται και η τακτική κατανάλωση: το 13% των παιδιών και το 33,2% των εφήβων πίνουν ενεργειακά ποτά τουλάχιστον σε μηνιαία βάση, ενώ ένα 6,1% των εφήβων αναφέρει καθημερινή κατανάλωση. Παρόμοια εικόνα εκτιμάται ότι επικρατεί και στην Αυστρία, λόγω του ανάλογου νομοθετικού πλαισίου.
Οι κίνδυνοι για το αναπτυσσόμενο καρδιαγγειακό σύστημα
Το κεντρικό πρόβλημα, πέρα από τα επιπλέον συστατικά όπως η ζάχαρη και η ταυρίνη, είναι η υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), για τα παιδιά το ασφαλές όριο είναι μικρότερο από τρία χιλιοστόγραμμα (mg) καφεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Για ένα παιδί 50 κιλών, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 150 mg – ποσότητα που μπορεί να καλυφθεί ή και να ξεπεραστεί από ένα μόνο κουτάκι των 330 ml. Σε αντίθεση με τα παιδιά, για τους ενήλικες θεωρείται ασφαλής η ημερήσια κατανάλωση έως και 400 mg.
Ο Φέλιξ Όμπερχοφερ, παιδίατρος και ειδικός διατροφολόγος στο Πανεπιστημιακό Κλινικό Νοσοκομείο του Μονάχου (LMU), μιλώντας στον επιστημονικό οργανισμό Science Media Center (SMC), χαρακτήρισε τα δεδομένα ανησυχητικά. Όπως εξήγησε, η καθημερινή κατανάλωση από εφήβους μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στο αναπτυσσόμενο καρδιαγγειακό σύστημα, οδηγώντας ενδεχομένως σε υπέρταση, παχυσαρκία, διαταραχές του μεταβολισμού του σακχάρου, ακόμη και καρδιακές αρρυθμίες. Ο ίδιος επισήμανε ότι ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά όταν η κατανάλωση συνδυάζεται με άθληση, αλκοόλ ή προϋπάρχουσες παθήσεις.
Ο επικίνδυνος συνδυασμός με το αλκοόλ
Ιδιαίτερα προβληματική θεωρείται η μίξη ενεργειακών ποτών με αλκοόλ. Η κοινωνική επιδημιολόγος Καταρίνα Ράτμαν από το Πανεπιστήμιο της Φούλντα δήλωσε στο SMC ότι η καφεΐνη μπορεί να καλύψει προσωρινά το αίσθημα κούρασης, χωρίς όμως να αναιρεί την πραγματική μείωση των αντανακλαστικών και της κρίσης που προκαλεί το αλκοόλ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι να νιώθουν πιο νηφάλιοι από ό,τι πραγματικά είναι, υποτιμώντας τους κινδύνους.
Επιπλέον, στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η υψηλή κατανάλωση ενεργειακών ποτών συχνά συνυπάρχει με άλλες επιβαρυντικές συμπεριφορές, όπως η έλλειψη ύπνου, η πολύωρη χρήση οθονών, η κακή διατροφή και η χρήση νικοτίνης ή κάνναβης, αν και πρόκειται για συσχετίσεις και όχι για αποδεδειγμένη σχέση αιτίου-αιτιατού.
Η συζήτηση για τα ηλικιακά όρια πώλησης
Στη Γερμανία και την Αυστρία δεν υφίσταται προς το παρόν νομικό όριο ηλικίας για την αγορά ενεργειακών ποτών. Το μόνο όριο που ισχύει αφορά τη μέγιστη περιεκτικότητα σε καφεΐνη, η οποία έχει οριστεί στα 320 mg ανά λίτρο. Οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών, όπως η Foodwatch, ασκούν κριτική σε αυτό το κενό, ενώ η κ. Ράτμαν τονίζει την ανάγκη για μέτρα όπως οι ηλικιακοί περιορισμοί, η απαγόρευση πώλησης σε σχολεία και ο περιορισμός της διαφήμισης στα κοινωνικά δίκτυα.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε αυστηρότερα μέτρα. Στη Λιθουανία, τη Λετονία και την Πολωνία, τα ποτά με περιεκτικότητα άνω των 150 mg καφεΐνης ανά λίτρο πωλούνται μόνο σε άτομα άνω των 18 ετών. Στη Νορβηγία εφαρμόζεται από τις αρχές του 2026 όριο ηλικίας 16 ετών, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο σχεδιάζει την επιβολή απαγόρευσης πώλησης σε άτομα κάτω των 16 ετών από τον Απρίλιο του 2027.
Με πληροφορίες από: Γερμανικά μέσα ενημέρωσης, Der Standard
