Γερμανία – Χρηματοδότηση περίπου 83 δισ. ευρώ για το σιδηροδρομικό δίκτυο μέσα στην επόμενη πενταετία συνδυάζει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση με αυστηρότερη εποπτεία της Deutsche Bahn. Η νέα συμφωνία προβλέπει συγκεκριμένους στόχους, πρόσβαση του κράτους σε στοιχεία απόδοσης και δυνατότητα οικονομικών κυρώσεων όταν η εταιρεία δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της.
Τη νέα συμφωνία απόδοσης με τη θυγατρική διαχείρισης υποδομών DB InfraGO παρουσίασε στις 18 Νοεμβρίου 2026 ο υπουργός Μεταφορών Steffen Bilger (CDU). Η DB InfraGO είναι αρμόδια για τη συντήρηση και την επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου. Η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση θα προέλθει από το ειδικό ταμείο υποδομών και κλιματικής ουδετερότητας.
Τι πρέπει να αναβαθμιστεί μέχρι το 2031
Το πρόγραμμα προβλέπει την ανακαίνιση περισσότερων από 7.200 σιδηροδρομικών αλλαγών τροχιάς, περίπου 7.500 χιλιομέτρων γραμμών και περίπου 2.000 χιλιομέτρων εναέριων γραμμών ηλεκτροδότησης. Στους στόχους περιλαμβάνονται επίσης η αναβάθμιση 500 σταθμών, η εγκατάσταση νέων συστημάτων ελέγχου και ασφάλειας σε 1.000 χιλιόμετρα δικτύου και η ανακαίνιση 13 βασικών σιδηροδρομικών διαδρόμων.
Η συμφωνία περιγράφει τη χρηματοδότηση ως πρωτοφανή για τόσο σύντομο διάστημα. Ο Bilger υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις πρέπει να συνοδευτούν από μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, υπευθυνότητα και αξιοπιστία. Το ζητούμενο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο για τους επιβάτες: η ακρίβεια των υπεραστικών τρένων τον Οκτώβριο ήταν μόλις 56%.
Έλεγχος με 71 δείκτες και πιθανές εβδομαδιαίες ποινές
Η απόδοση της DB InfraGO θα παρακολουθείται μέσω 71 δεικτών που εντάσσονται σε τέσσερις βασικούς στόχους: διατήρηση του δικτύου, ψηφιοποίηση, ενίσχυση της ελκυστικότητας των σιδηροδρόμων, καθώς και παραγωγικότητα και βιωσιμότητα. Το υπουργείο αποκτά εκτεταμένο δικαίωμα ελέγχου με άμεση πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με τις υποδομές.
Εάν διαφαίνεται ότι κάποιος στόχος δεν θα επιτευχθεί, η εταιρεία οφείλει να ενημερώνει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και να συμφωνεί διορθωτικά μέτρα. Οικονομικές κυρώσεις μπορούν να επιβληθούν όταν δεν τηρούνται αυτές οι υποχρεώσεις. Προβλέπονται ακόμη τριμηνιαίες και ετήσιες συναντήσεις της διοίκησης των σιδηροδρόμων με υφυπουργούς.
Σύμφωνα με προηγούμενο σχέδιο της συμφωνίας, οι ενδεχόμενες ρήτρες θα μπορούσαν να φτάσουν:
- Έως 250.000 ευρώ την εβδομάδα, για καθυστερημένη υποβολή ή εφαρμογή απαιτούμενων σχεδίων αποκατάστασης.
- Έως 1 εκατ. ευρώ την εβδομάδα, για εκπρόθεσμες τριμηνιαίες ή ετήσιες εκθέσεις.
- Έως 100.000 ευρώ την ημέρα, για απρόβλεπτες καθυστερήσεις ή πρόσθετους αποκλεισμούς γραμμών κατά την ανακαίνιση ενός σιδηροδρομικού διαδρόμου.
Τα συγκεκριμένα ποσά προέρχονται από το προηγούμενο σχέδιο και δεν παρουσιάζονται ως ήδη επιβληθέντα πρόστιμα. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να παραιτηθεί από την επιβολή κύρωσης.
Μετά την ανακαίνιση ενός σιδηροδρομικού διαδρόμου, η κυβέρνηση αναμένει να μην απαιτούνται νέα κατασκευαστικά έργα επί δέκα χρόνια. Στο σχέδιο προβλέπονται εξαιρέσεις για προγραμματισμένη συντήρηση, ορισμένες αναγκαίες εργασίες μετά την ανακαίνιση και επείγουσες επισκευές. Εξετάζεται επίσης σύνδεση των μπόνους των στελεχών της Deutsche Bahn με την επίτευξη στόχων, αν και τις σχετικές αποφάσεις λαμβάνει το εποπτικό συμβούλιο και όχι το υπουργείο.
Η διαφωνία για το κόστος χρήσης των γραμμών
Ο Dirk Flege, διευθύνων σύμβουλος της Allianz pro Schiene, θεωρεί ότι η συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα για καλύτερη κρατική εποπτεία και χρηματοδότηση του δικτύου. Εκπρόσωπος της Deutsche Bahn επισημαίνει από την πλευρά του ότι το σταθερό χρηματοδοτικό πλαίσιο επιτρέπει στην DB InfraGO να συνεχίσει τις εργασίες ανακαίνισης, εκσυγχρονισμού και ψηφιοποίησης.
Αντίθετα, η ένωση των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων εμπορευματικών μεταφορών εκφράζει επιφυλάξεις. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προβλέπει περίπου 18,7 δισ. ευρώ για τη συντήρηση έως το 2031, με σκοπό να σταθεροποιηθούν τα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο. Το υπουργείο θεωρεί ότι έτσι υλοποιείται η μεταρρύθμιση των χρεώσεων, αλλά η ένωση αμφισβητεί ότι το κείμενο της συμφωνίας εξασφαλίζει ανταγωνιστικές τιμές.
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, τα τέλη για τις εμπορευματικές μεταφορές αυξάνονται κατά περίπου 13% το 2027, ενώ υπάρχει κίνδυνος νέας αύξησης 15% το 2028. Οι επιχειρήσεις ζητούσαν σύστημα χρέωσης βάσει του πρόσθετου κόστους που προκαλεί κάθε δρομολόγιο στο δίκτυο, πρόταση την οποία το υπουργείο προς το παρόν απορρίπτει.
Η ένωση ζητά ακόμη τη δημιουργία ομοσπονδιακής αρχής σιδηροδρομικών υποδομών, η οποία θα μπορούσε να ελέγχει την DB InfraGO σε θεσμικά ισότιμη βάση, και επικρίνει την έλλειψη διαφάνειας στον μηχανισμό παρακολούθησης.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακό Υπουργείο Μεταφορών της Γερμανίας, Deutsche Bahn, Allianz pro Schiene, Ένωση Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων Εμπορευματικών Μεταφορών.