Ελβετία – Οι βροχές του φθινοπώρου δεν έχουν αναπληρώσει τα αποθέματα νερού που μειώθηκαν στη διάρκεια του ξηρού καλοκαιριού στην Ελβετία, με τις στάθμες μεγάλων λιμνών και υπόγειων υδάτων να παραμένουν χαμηλές.
Η κατάσταση αρχίζει να επηρεάζει και τις προετοιμασίες για τη χειμερινή περίοδο, καθώς ορισμένα χιονοδρομικά αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη χρήση νερού για τεχνητή χιόνωση.
Η εικόνα διαφέρει αισθητά από περιοχή σε περιοχή: στη δυτική Ελβετία οι πρόσφατες βροχοπτώσεις έχουν περιορίσει το πρόβλημα, ενώ στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα της χώρας εξακολουθούν να καταγράφονται σημαντικά ελλείμματα. Οι αρχές δεν αναμένουν ότι οι μεγάλες λίμνες θα επιστρέψουν σύντομα στις συνηθισμένες στάθμες τους.
Στη Lenzerheide το διαθέσιμο νερό περιορίζει τα κανόνια χιονιού
Στο Lantsch/Lenz, στο καντόνι Graubünden, οι προετοιμασίες στην πίστα της Biathlon Arena Lenzerheide εξαρτώνται από την ποσότητα νερού που περισσεύει στο τοπικό υδροδοτικό απόθεμα. Ο υπεύθυνος παραγωγής χιονιού René Cadosch μπορεί να χρησιμοποιεί μόνο το νερό υπερχείλισης της δεξαμενής, καθώς η παροχή από τις πηγές δεν επαρκεί για μεγαλύτερη άντληση.
Την προηγούμενη εβδομάδα λειτουργούσαν μόλις τέσσερα κανόνια παραγωγής χιονιού, σημαντικά λιγότερα από όσα χρησιμοποιούνται συνήθως. Η περίπτωση αυτή δεν αντιπροσωπεύει, πάντως, το σύνολο των ελβετικών χιονοδρομικών: πολλές εγκαταστάσεις σε μεγαλύτερο υψόμετρο διαθέτουν δικές τους δεξαμενές, οι οποίες παραμένουν καλά γεμάτες παρά το ξηρό καλοκαίρι.
Ο διευθυντής της ένωσης τελεφερίκ Seilbahnen Schweiz, Berno Stoffel, ανέφερε ότι προς το παρόν δεν γνωρίζει χιονοδρομικά κέντρα που να αδυνατούν να εξασφαλίσουν την τεχνητή χιόνωση εξαιτίας έλλειψης νερού. Η τοπική δυσκολία στη Lenzerheide, συνεπώς, δεν σημαίνει γενικευμένη διακοπή της παραγωγής χιονιού.
Η λίμνη της Κωνσταντίας και η λίμνη της Ζυρίχης παραμένουν χαμηλά
Οι βροχές που σημειώνονται σε μεγάλο μέρος της χώρας από τον Οκτώβριο έχουν βελτιώσει τις συνθήκες σε ποτάμια και μικρότερα υδάτινα συστήματα, όχι όμως στον ίδιο βαθμό στα μεγαλύτερα αποθέματα. Στις 20 Νοεμβρίου 2026, η άνω λίμνη της Κωνσταντίας (Bodensee/Obersee) βρισκόταν περίπου 44 εκατοστά χαμηλότερα από τη μέση στάθμη της συγκεκριμένης ημερομηνίας, ενώ η λίμνη της Ζυρίχης υπολειπόταν κατά περίπου 38 εκατοστά.
Η χαμηλή στάθμη έχει ήδη πρακτικές συνέπειες. Από τον Οκτώβριο, τα πλοία στη λίμνη της Ζυρίχης κινούνται με αισθητά περιορισμένο ειδικό πρόγραμμα, ενώ οι χαμηλές παροχές του Ρήνου επηρεάζουν και τις εμπορευματικές μεταφορές μέσω του ποταμού.
Σύμφωνα με το δελτίο ξηρασίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 19ης Νοεμβρίου, σε ορισμένους σταθμούς του κεντρικού Ελβετικού Οροπεδίου εξακολουθούν να μετρώνται εξαιρετικά χαμηλές παροχές. Πρόκειται για επίπεδα που, στα συγκεκριμένα σημεία μέτρησης, εμφανίζονται στατιστικά περίπου μία φορά κάθε δύο έως δέκα χρόνια ή ακόμη σπανιότερα. Κάτω από τις συνήθεις τιμές βρίσκονται επίσης οι παροχές του αλπικού Ρήνου και του ποταμού Limmat.
Έλλειμμα βροχών έως 47% στις κεντρικές και ανατολικές Άλπεις
Η δυτική Ελβετία εμφανίζει πλέον σαφώς καλύτερη κατάσταση, με ορισμένες στάθμες επιφανειακών και υπόγειων υδάτων να έχουν επιστρέψει σε μέσες ή και υψηλότερες τιμές. Αντίθετα, η ξηρασία εξακολουθεί να επηρεάζει το κεντρικό και ανατολικό Ελβετικό Οροπέδιο, τμήματα της ανατολικής Ελβετίας, το Graubünden και το Ticino.
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (BAFU) διαπιστώνει έλλειμμα βροχοπτώσεων για την περίοδο των τελευταίων 90 ημερών σε εκτεταμένα τμήματα της χώρας. Στις κεντρικές και ανατολικές Άλπεις, το ύψος βροχής και λοιπών κατακρημνισμάτων ήταν έως 47% χαμηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο.
Τα υπόγεια αποθέματα παρουσιάζουν επίσης μεγάλες αποκλίσεις. Ορισμένες πηγές του Ιούρα και ρηχοί υπόγειοι υδροφορείς στο Ελβετικό Οροπέδιο έχουν ανακάμψει, ενώ στις Προάλπεις και στις Άλπεις οι στάθμες και οι παροχές πηγών παραμένουν χαμηλές.
Γιατί δεν αρκούν μερικές εβδομάδες βροχών
Το νερό της βροχής δεν φτάνει αμέσως στους βαθύτερους υπόγειους υδροφορείς. Πρώτα διαπερνά τα ανώτερα στρώματα του εδάφους και στη συνέχεια κινείται μέσω του υπεδάφους, μια διαδικασία που μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες ή μήνες, ανάλογα με τη σύσταση του εδάφους και των πετρωμάτων. Γι’ αυτό ένας ποταμός μπορεί να παρουσιάσει γρηγορότερη ανάκαμψη από έναν βαθύ υπόγειο ταμιευτήρα.
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ποσότητα βροχής που να σηματοδοτεί το τέλος της ξηρασίας για ολόκληρη την Ελβετία. Απαιτούνται επαρκείς βροχοπτώσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και σε ευρεία γεωγραφική έκταση. Η BAFU αναμένει βελτίωση από τις επόμενες βροχές, αλλά όχι γρήγορη επαναφορά της λίμνης της Κωνσταντίας, της Walensee και της λίμνης της Ζυρίχης στα συνηθισμένα επίπεδα.
Στα ορεινά, μέρος των χειμερινών κατακρημνισμάτων αποθηκεύεται ως χιόνι και φτάνει στα ποτάμια και τις λίμνες μετά την ανοιξιάτικη τήξη. Για την αναπλήρωση των υπόγειων υδάτων, ιδιαίτερη σημασία έχει η περίοδος φθινοπώρου και χειμώνα, όταν η εξάτμιση και η απορρόφηση νερού από τη βλάστηση είναι μικρότερες σε σχέση με το καλοκαίρι.
Το ερώτημα για την τεχνητή χιόνωση και το πόσιμο νερό
Η παραγωγή τεχνητού χιονιού στην Ελβετία απαιτεί κάθε χρόνο περίπου 30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Σε ορισμένους ορεινούς δήμους, η χιόνωση μπορεί να αντιπροσωπεύει προσωρινά έως και 40% της κατανάλωσης νερού κατά τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον προγραμματισμό της χρήσης του.
Πολλά χιονοδρομικά έχουν εγκαταστήσει τεχνητές δεξαμενές συγκέντρωσης νερού, με το Ινστιτούτο Έρευνας Χιονιού και Χιονοστιβάδων (SLF) να εκτιμά ότι υπάρχουν περίπου εκατό τέτοιες εγκαταστάσεις στη χώρα. Τα αποθέματα επαρκούν προς το παρόν σε πολλές περιοχές για την έναρξη της σεζόν, αλλά η εικόνα μπορεί να αλλάξει εάν χρειαστεί συνεχής παραγωγή τεχνητού χιονιού λόγω έλλειψης φυσικής χιονόπτωσης και οι δεξαμενές δεν αναπληρωθούν.
Στο Grindelwald, στο καντόνι της Βέρνης, ο δήμος έχει προειδοποιήσει προληπτικά ότι μπορεί να μη διαθέσει επιπλέον πόσιμο νερό τον φετινό χειμώνα για τεχνητή χιόνωση και άλλες δραστηριότητες αναψυχής. Εκτός από το χιονοδρομικό, νερό χρειάζονται η πίστα σκι αντοχής του χωριού, το κλειστό κολυμβητήριο και το τεχνητό παγοδρόμιο. Αν η διαθεσιμότητα περιοριστεί, η δημοτική αρχή θα πρέπει να αποφασίσει ποιες χρήσεις θα προηγηθούν.
Πηγές πληροφοριών: Bundesamt für Umwelt (BAFU), Seilbahnen Schweiz, Institut für Schnee- und Lawinenforschung (SLF).