Βέλγιο – Το 22% των εργαζομένων που σχεδιάζουν να αναλάβουν flexi-job μέσα στους επόμενους 12 μήνες σκοπεύει να περιορίσει τις ώρες στην κύρια εργασία του, σύμφωνα με έρευνα της Partena Professional.
Η δυνατότητα απόκτησης μεγαλύτερου καθαρού εισοδήματος μέσω αυτής της ειδικής μορφής απασχόλησης προκαλεί προβληματισμό για τη μετατόπιση εργασίας από κανονικές θέσεις σε δραστηριότητες με χαμηλότερες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 1.000 εργαζομένους στο Βέλγιο. Από όσους είχαν αναλάβει flexi-job τους προηγούμενους 12 μήνες ή σκόπευαν να το κάνουν στους επόμενους 12, έξι στους δέκα ανέφεραν ως κίνητρο τις μεγαλύτερες καθαρές αποδοχές σε σχέση με την κύρια δουλειά τους.
Ποιοι εξετάζουν τη μείωση του βασικού ωραρίου
Η τάση καταγράφεται εντονότερα στους εργατοτεχνίτες. Περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα από όσους σχεδιάζουν flexi-job σε αυτή την επαγγελματική ομάδα εξετάζουν να περιορίσουν τις ώρες της κύριας απασχόλησής τους, όπως εξήγησε η Caroline Lefaible, διευθύντρια επιχειρησιακών λειτουργιών της Partena Professional.
Η αντίστοιχη αναλογία διαμορφώνεται στο 19,2% για τους υπαλλήλους γραφείου και στο 10,2% για τους δημόσιους υπαλλήλους. Τα ποσοστά αφορούν την πρόθεση όσων σχεδιάζουν να εργαστούν με flexi-job και δεν σημαίνουν ότι ήδη έχουν περιορίσει το ωράριό τους.
Το οικονομικό κίνητρο δεν είναι το μοναδικό που καταγράφει η έρευνα. Οι συμμετέχοντες αναφέρουν ακόμη τη μεγαλύτερη ευελιξία στην εργασία σε ποσοστό 23%, την απόκτηση εμπειρίας σε νέο επαγγελματικό κλάδο σε ποσοστό 9% και την επιθυμία για περισσότερη ποικιλία στην επαγγελματική τους δραστηριότητα σε ποσοστό 8,6%.
Τι είναι τα flexi-jobs και πώς λειτουργεί η φορολογική απαλλαγή
Το καθεστώς των flexi-jobs θεσπίστηκε το 2015 για συνταξιούχους και εργαζομένους που ήδη απασχολούνται τουλάχιστον στα τέσσερα πέμπτα ενός πλήρους ωραρίου. Σκοπός του ήταν να μπορούν να αποκτούν πρόσθετο εισόδημα, για παράδειγμα με εργασία τα Σαββατοκύριακα, πέρα από την κύρια απασχόλησή τους.
Όσοι αμείβονται μέσω αυτού του συστήματος δεν καταβάλλουν φόρο εισοδήματος ή προσωπικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης επί των συγκεκριμένων αποδοχών, παρότι εξακολουθούν να έχουν κοινωνικές και άλλες εργασιακές παροχές. Για τους εργοδότες προβλέπονται επίσης ευνοϊκότερες φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, ώστε να ενθαρρύνεται η προσφορά τέτοιων θέσεων.
Το σύστημα σχεδιάστηκε αρχικά για τις ανάγκες της εποχικής εστίασης, αλλά τον Ιούλιο επεκτάθηκε σχεδόν σε όλους τους κλάδους, με ορισμένες εξαιρέσεις. Έχουν διατυπωθεί και σχέδια επέκτασής του στους αυτοαπασχολουμένους. Κατά το 2025 περισσότεροι από 150.000 άνθρωποι απασχολήθηκαν με flexi-job στο Βέλγιο.
Ανησυχία για απώλειες φόρων και ασφαλιστικών εισφορών
Ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Γάνδης, Stijn Baert, χαρακτηρίζει προβληματική την πιθανή υποκατάσταση του κανονικού ωραρίου από ώρες flexi-job. Κατά την εκτίμησή του, πρόκειται για μια πρώτη σαφή ένδειξη ότι χρόνος εργασίας με υψηλότερες φορολογικές και ασφαλιστικές εισφορές κινδυνεύει να αντικατασταθεί από απασχόληση που αποδίδει λιγότερα στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Ο υπουργός Προϋπολογισμού Vincent Van Peteghem, του κόμματος CD&V, είχε ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για την πορεία του καθεστώτος. Τον Ιούλιο ξεκίνησε επανεξέταση του συστήματος, επισημαίνοντας ενδεχόμενη απώλεια 500 εκατ. ευρώ για το 2025 εξαιτίας μειωμένων φορολογικών εσόδων και εισφορών. Το ποσό αυτό παρουσιάστηκε ως δυνητική απώλεια, όχι ως οριστικά καταγεγραμμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα.
Στο ευρύτερο φορολογικό πλαίσιο, ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας του Βελγίου διαπιστώνει ότι, κατά την προηγούμενη δεκαετία, τα φορολογικά έσοδα υστέρησαν έναντι εκείνων που θα αναμένονταν με βάση την οικονομική ανάπτυξη. Η ανάλυση συνδέει την απόκλιση με φορολογικές μειώσεις και με τη μετατόπιση της αμοιβής από τους μισθούς προς τα κέρδη.
Ποιους περιορισμούς εξετάζει η κυβέρνηση
Κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών ερωτήσεων για τα flexi-jobs την Πέμπτη, ο υπουργός Οικονομίας David Clarinval, του MR, υποστήριξε ότι πρέπει να διατηρηθεί η δυνατότητα πρόσθετου εισοδήματος για όσους το επιθυμούν, χωρίς να διευκολύνονται καταχρήσεις ή να τίθεται σε κίνδυνο η κοινωνική ασφάλιση.
Ο υπουργός ανέφερε ότι επεξεργάζεται νομοθετικές παρεμβάσεις κατά των καταχρήσεων. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η αύξηση της περιόδου αναμονής από έξι μήνες σε έναν χρόνο πριν κάποιος μπορέσει να μειώσει το βασικό του ωράριο προκειμένου να αναλάβει flexi-job. Επιδιώκει ακόμη να αποκλειστούν από αυτές τις θέσεις όσοι λαμβάνουν παροχές λόγω ασθένειας ή αναπηρίας. Πρόκειται για προτεινόμενα μέτρα και όχι για ήδη εφαρμοσμένες αλλαγές.
Η αντίδραση των συνδικάτων και η πρόταση για 380 εκατ. ευρώ
Ο πρόεδρος του συνδικάτου ABVV-FGTB, Bert Engelaar, θεωρεί ότι τα νέα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις προειδοποιήσεις για υποκατάσταση της σταθερής εργασίας. Ζητά αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο και ουσιαστική αξιολόγηση, ώστε τα flexi-jobs να μη χρησιμοποιούνται για αποδυνάμωση των μόνιμων θέσεων και της κοινωνικής προστασίας.
Ο ίδιος συνδέει την επιλογή με την πίεση που δέχεται η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, υποστηρίζοντας ότι η προοπτική μεγαλύτερων καθαρών αποδοχών αποκαλύπτει την ανάγκη ενίσχυσης του εισοδήματος. Απορρίπτει επίσης παρεμβάσεις στην αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών ή αυξήσεις τιμών μέσω υψηλότερου ΦΠΑ.
Στο εναλλακτικό δημοσιονομικό σχέδιο «Plan B», το ABVV-FGTB προτείνει να αυξηθούν οι εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές για τα flexi-jobs στο επίπεδο που ισχύει για την κανονική απασχόληση. Σύμφωνα με τον υπολογισμό του συνδικάτου, η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να ανακτήσει 380 εκατ. ευρώ ετησίως για τα δημόσια έσοδα.
