Βρυξέλλες – Ένα σκληρό παρασκήνιο διαπραγματεύσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στα κέντρα αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με επίκεντρο τον ριζικό ανασχεδιασμό του πλαισίου που διέπει τις χρηματικές αποζημιώσεις των ταξιδιωτών σε περιπτώσεις πολύωρων καθυστερήσεων.
Ενώ το ισχύον καθεστώς προσφέρει ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας στους επιβάτες, ο κλάδος των αερομεταφορών ασκεί πλέον ασφυκτικές πιέσεις για την άμεση περικοπή αυτών των παροχών, προκαλώντας τη σθεναρή αντίδραση των ευρωπαϊκών θεσμών. Η τελική έκβαση αυτής της θεσμικής αναμέτρησης αναμένεται να καθορίσει το επίπεδο προστασίας εκατομμυρίων πολιτών, διαμορφώνοντας παράλληλα νέα δεδομένα στον τρόπο διαχείρισης των εναέριων μεταφορών.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Οι αποζημιώσεις για καθυστερήσεις άνω των τριών ωρών αγγίζουν τα 600 ευρώ βάσει της νομοθεσίας του 2004.
- Η αεροπορική βιομηχανία πιέζει για μείωση των ποσών, υπολογίζοντας το ετήσιο κόστος στα οκτώ δισεκατομμύρια ευρώ.
- Το νέο συμβιβαστικό σχέδιο διατηρεί το χρονικό όριο αλλά καταργεί την αυτόματη συμπλήρωση των εντύπων.
Η ρίζα της τρέχουσας αντιπαράθεσης εντοπίζεται στον ευρωπαϊκό κανονισμό του 2004, ο οποίος κατοχυρώνει το δικαίωμα οικονομικής ανακούφισης για όσους ταξιδιώτες εγκλωβίζονται στα αεροδρόμια για περισσότερες από τρεις ώρες. Η προσπάθεια αναθεώρησης του συγκεκριμένου καθεστώτος ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025, όταν η πλειοψηφία των κρατών-μελών τάχθηκε αρχικά υπέρ της ελάφρυνσης των οικονομικών υποχρεώσεων για τις εταιρείες. Ωστόσο, η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία συνάντησε το ηχηρό μπλόκο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις αρχές του 2026, με τους ευρωβουλευτές να απορρίπτουν μαζικά τις προτάσεις περικοπών, προτάσσοντας την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση των δικαιωμάτων όσων χρησιμοποιούν τις εναέριες συγκοινωνίες. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί τα εμπλεκόμενα μέρη στην αναζήτηση μιας μέσης λύσης που θα γεφυρώσει το χάσμα.
Πώς ο κανονισμός αποζημιώσεων προκαλεί ακυρώσεις πτήσεων
Στον αντίποδα, η βιομηχανία των αερομεταφορών αντιδρά έντονα στις ισχύουσες διατάξεις, με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA) να χαρακτηρίζει το σύστημα δυσβάσταχτο. Κατά τη διάρκεια της γενικής συνέλευσης του οργανισμού στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ο αντιπρόεδρος της IATA, Rafael Schvartzman, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του, δηλώνοντας πως οι υπάρχοντες κανόνες κοστίζουν ετησίως τεράστια ποσά, ενώ υποστήριξε ότι ο κλάδος αντιμετωπίζεται εσφαλμένα ως το μόνιμο θύμα πολιτικών πιέσεων. Επιπλέον, οι εκπρόσωποι των αεροπορικών ομίλων παρομοιάζουν το ισχύον μοντέλο με έναν «αντίστροφο Ρομπέν των Δασών», επιχειρηματολογώντας ότι το 99% των επιβατών επωμίζεται αυξημένο κόστος στα εισιτήρια προκειμένου να αποζημιωθεί το ελάχιστο ποσοστό του 1% που υφίσταται τις καθυστερήσεις.
Αποκαλυπτική είναι και η παράπλευρη επίπτωση της αυστηρής νομοθεσίας, καθώς πολλές εταιρείες προχωρούν σε προληπτικές ακυρώσεις δρομολογίων προκειμένου να μειώσουν τη ζημιά. Αυτό συμβαίνει υπό τον φόβο ότι μια αρχική καθυστέρηση θα προκαλέσει φαινόμενο ντόμινο σε επόμενες πτήσεις του ίδιου αεροσκάφους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, γεγονός που θα πολλαπλασίαζε ανεξέλεγκτα τα αιτήματα πληρωμών από διαφορετικές ομάδες επιβατών. Η πρακτική αυτή των μαζικών ακυρώσεων φέρνει στην επιφάνεια τις συστημικές αδυναμίες του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου.
Το νέο σχέδιο της Κομισιόν για τα έντυπα διεκδίκησης
Αντιμετωπίζοντας το διαφαινόμενο αδιέξοδο, τα ευρωπαϊκά όργανα επεξεργάζονται ήδη μια εναλλακτική προσέγγιση. Σύμφωνα με αναφορές του γαλλικού οικονομικού τύπου, και συγκεκριμένα της εφημερίδας Les Echos, βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ένα αναθεωρημένο σχέδιο συμβιβασμού, το οποίο φέρει τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Βάσει αυτής της νέας πρότασης, η θεμελιώδης προϋπόθεση της τρίωρης αναμονής για τη θεμελίωση του δικαιώματος αποζημίωσης αναμένεται να παραμείνει ανέπαφη, διασφαλίζοντας τον πυρήνα της προστασίας των ταξιδιωτών στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Η κρίσιμη αλλαγή, ωστόσο, εστιάζεται στη γραφειοκρατική διαδικασία διεκδίκησης, καθώς η Κομισιόν προτείνει την κατάργηση της αυτόματης συμπλήρωσης των σχετικών εντύπων διεκδίκησης από τα ηλεκτρονικά συστήματα των εταιρειών. Η κίνηση αυτή στοχεύει στη μείωση του διοικητικού φόρτου των αερομεταφορέων, μεταφέροντας μεγαλύτερο μερίδιο της διαδικαστικής ευθύνης στους ίδιους τους επιβάτες που επιθυμούν να ασκήσουν τα δικαιώματά τους. Η συγκεκριμένη συμβιβαστική λύση αναμένεται να τεθεί άμεσα σε ψηφοφορία προκειμένου να οριστικοποιηθεί η μορφή του νέου κανονισμού.
