Γερμανία – Αντιδράσεις προκαλεί ένας σοκολατένιος Άγιος Νικόλαος που πωλείται στο ηλεκτρονικό κατάστημα υποστηρικτών της AfD, καθώς εμφανίζεται με επισκοπική ενδυμασία και βιβλίο που φέρει το λογότυπο του κόμματος. Ο καθολικός επίσκοπος Franz-Josef Overbeck κατηγορεί την AfD ότι χρησιμοποιεί χριστιανικά σύμβολα για κομματική διαφήμιση, ενώ η ίδια υπερασπίζεται την επιλογή της επικαλούμενη τις χριστιανικές αξίες.
Το προϊόν κοστίζει 1,35 ευρώ το τεμάχιο. Η σοκολατένια μορφή φορά μπλε επισκοπικό μανδύα και μίτρα, κρατά στο αριστερό χέρι ποιμαντορική ράβδο και στο δεξί ένα βιβλίο με το σήμα της AfD. Η παράσταση παραπέμπει στον Άγιο Νικόλαο των Μύρων, επίσκοπο του 4ου αιώνα που συνδέεται με την πόλη των Μύρων, στη σημερινή Τουρκία.
Ο επίσκοπος μιλά για υπέρβαση ορίων
Ο Franz-Josef Overbeck, επίσκοπος του Έσσεν στην περιοχή του Ρουρ και στρατιωτικός επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας στη Γερμανία, χαρακτηρίζει απαράδεκτο τον συνδυασμό της μορφής του αγίου με την κομματική ταυτότητα. Όπως υποστηρίζει, η απεικόνιση με μίτρα, ράβδο και βιβλίο που φέρει το λογότυπο της AfD συνιστά οικειοποίηση της χριστιανικής συμβολικής για πολιτική προώθηση.
Ο 62χρονος κληρικός ζητά να υπάρχει κοινά αποδεκτό όριο, ώστε θρησκευτικά σύμβολα αυτού του είδους να μην χρησιμοποιούνται για κομματικούς σκοπούς. Διακρίνει μάλιστα την περίπτωση από τα σοκολατένια ομοιώματα του Αγίου Νικολάου που διαθέτουν ποδοσφαιρικοί σύλλογοι στα χρώματά τους, επειδή, κατά την επισήμανσή του, αυτά κατά κανόνα αποφεύγουν την αναπαράσταση χριστιανικών διακριτικών.
Τι απαντά η AfD στις επικρίσεις
Εκπρόσωπος της ομοσπονδιακής ηγεσίας της AfD απορρίπτει τις ενστάσεις, παρουσιάζοντας το κόμμα ως φιλελεύθερο-συντηρητικό σχηματισμό με σαφή προσήλωση στις χριστιανικές αξίες. Με αυτό το σκεπτικό, υποστηρίζει ότι η κλασική μορφή του Αγίου Νικολάου ταιριάζει με την ταυτότητα της παράταξης.
Η απάντηση της AfD περιλαμβάνει και την άποψη ότι οι χριστιανικές Εκκλησίες θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν το προϊόν ως υπενθύμιση ενός αγίου που, σύμφωνα με την κομματική τοποθέτηση, ενσάρκωσε αυτές τις αξίες. Πρόκειται για τη θέση της ίδιας της AfD και όχι για συμφωνία των εκκλησιαστικών φορέων με τη χρήση του συμβόλου.
Νομικές επιφυλάξεις για τη χρήση θρησκευτικών συμβόλων
Ο δικηγόρος του Βερολίνου Jan Froehlich, ειδικός στο δίκαιο εμπορικών σημάτων και διακριτικών γνωρισμάτων, εκτιμά ότι η εμπορική αξιοποίηση της μορφής του Αγίου Νικολάου και του συμβολισμού της Βίβλου μπορεί να προσβληθεί νομικά. Κατά τη δική του εκτίμηση, η σύνδεση ενός προσώπου που τιμάται ως άγιος από χριστιανικές Εκκλησίες με πολιτικά μηνύματα ενδέχεται να εγείρει ζήτημα αντίθεσης στα χρηστά ήθη.
Ο Froehlich θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό το βιβλίο με το κομματικό λογότυπο, το οποίο ερμηνεύει ως συμβολική αντικατάσταση της Βίβλου από το πρόγραμμα της AfD. Επικαλείται επίσης απόφαση του Ομοσπονδιακού Ακυρωτικού Δικαστηρίου της Γερμανίας της 1ης Οκτωβρίου 2008 (3 StR 164/08), για να στηρίξει την άποψή του σχετικά με ενδεχόμενους νομικούς περιορισμούς στη χρήση θρησκευτικών συμβόλων από οργανώσεις.
Η τοποθέτηση αυτή αποτελεί νομική αξιολόγηση του συγκεκριμένου δικηγόρου και όχι δικαστική απόφαση που έχει κρίνει παράνομη την πώληση του σοκολατένιου προϊόντος. Στο ευρύτερο πολιτικό και εκκλησιαστικό πλαίσιο, η Γερμανική Διάσκεψη Επισκόπων είχε ήδη πάρει αποστάσεις από την AfD με κοινή δήλωσή της τον Φεβρουάριο του 2024.
Η αντιπαράθεση αναπτύσσεται ενόψει της 6ης Δεκεμβρίου, ημέρας μνήμης του Αγίου Νικολάου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο επίσκοπος των Μύρων βοηθούσε φτωχούς και ανθρώπους σε ανάγκη προσφέροντας μέρος της περιουσίας του. Με αυτή την παράδοση συνδέεται το έθιμο της προσφοράς γλυκισμάτων στα παιδιά στη γιορτή του.
Πηγές πληροφοριών: Γερμανική Διάσκεψη Επισκόπων.