Βιέννη – Στην ένατη θέση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων για την ποιότητα του αέρα κατατάσσεται η αυστριακή πρωτεύουσα, όμως τρεις σταθμοί μέτρησης καταγράφουν συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου πάνω από τα αυστηρότερα όρια που θα ισχύσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2030.
Η κατάταξη αφορά τη μακροχρόνια επιβάρυνση από ρύπους και όχι την κατάσταση σε μία συγκεκριμένη ημέρα.
Τα στοιχεία προέρχονται από νέα μελέτη της ευρωπαϊκής οργάνωσης Transport & Environment (T&E). Η Βιέννη βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα, πίσω από την Κοπεγχάγη, τη Στοκχόλμη, το Ελσίνκι, τη Γάνδη, τις Βρυξέλλες, το Μπιλμπάο, το Μόναχο και την Κολωνία. Τη δέκατη θέση καταλαμβάνει το Άμστερνταμ. Ωστόσο, μόνο τρεις από τις 40 πόλεις πληρούν ήδη τα νέα ευρωπαϊκά όρια για την ποιότητα του αέρα.
Βελτίωση 33% στη Βιέννη, μεγαλύτερη πρόοδος σε άλλες πόλεις
Η αυστριακή οργάνωση κινητικότητας VCÖ επισημαίνει ότι η επιβάρυνση από διοξείδιο του αζώτου (NO₂) στη Βιέννη μειώθηκε κατά 33% την τριετία 2023–2025, σε σύγκριση με την περίοδο 2016–2018. Πρόκειται για αισθητή βελτίωση, αλλά όχι από τις μεγαλύτερες που καταγράφηκαν στην έρευνα.
Σε 25 από τις 40 πόλεις η μείωση ήταν μεγαλύτερη. Στην Κοπεγχάγη και τη Στοκχόλμη, για παράδειγμα, η πτώση έφτασε το 49%. Αυτός είναι και ένας λόγος που η θέση μιας πόλης στην κατάταξη δεν αρκεί από μόνη της για να αποτυπώσει πόσο έχει βελτιωθεί η ατμόσφαιρά της.
Σε ποια σημεία ξεπερνιέται το όριο για το διοξείδιο του αζώτου
Από την 1η Ιανουαρίου 2030, το ετήσιο όριο της ΕΕ για το NO₂ θα είναι 20 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα. Σύμφωνα με τη VCÖ, τρεις από τους 15 σταθμούς μέτρησης της Βιέννης εμφάνισαν τιμές υψηλότερες από αυτό το μελλοντικό όριο:
- Hietzinger Kai: 25 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο.
- Α23, στο ύψος της Wehlistraße: 23 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο.
- Taborstraße: 21 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο.
Η υψηλότερη τιμή μετρήθηκε στο Hietzinger Kai, όπου η συγκέντρωση ήταν 25% πάνω από το όριο του 2030. Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι οι συγκεκριμένοι δρόμοι βρίσκονται σήμερα σε κατάσταση έκτακτης υγειονομικής επιβάρυνσης· δείχνουν όμως ποια σημεία χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση για την τήρηση των μελλοντικών προδιαγραφών.
Επιβάρυνση καταγράφεται και στα πολύ λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5. Στην Taborstraße η συγκέντρωση έφτασε τα 11 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, έναντι μελλοντικού ετήσιου ορίου 10. Σε έξι άλλους σταθμούς η τιμή ήταν ακριβώς 10 μικρογραμμάρια, δηλαδή ίση με το νέο όριο.
Πόσο αυστηρότερα γίνονται τα ευρωπαϊκά όρια το 2030
Τα σημερινά ετήσια όρια της ΕΕ είναι 40 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο για το διοξείδιο του αζώτου και τα αιωρούμενα σωματίδια PM10, καθώς και 25 μικρογραμμάρια για τα PM2,5. Από το 2030 προβλέπονται αντίστοιχα 20 για το NO₂, 20 για τα PM10 και 10 για τα PM2,5, με την ίδια μονάδα μέτρησης.
Το διοξείδιο του αζώτου συνδέεται κυρίως με διαδικασίες καύσης, ενώ στην οδική κυκλοφορία σημαντικό ρόλο παίζουν οι εκπομπές των πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων. Τα PM2,5 είναι σωματίδια διαμέτρου έως 2,5 μικρομέτρων, τα οποία μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα. Η μακροχρόνια έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Τα μέτρα που ζητά η VCÖ για τις μετακινήσεις
Η VCÖ θεωρεί ότι η περαιτέρω μείωση της ρύπανσης περνά σε μεγάλο βαθμό από την οδική κυκλοφορία. Προτείνει περισσότερες μετακινήσεις με δημόσια συγκοινωνία και ποδήλατο, λιγότερα οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης και μεγαλύτερη αξιοποίηση της κοινής μετακίνησης με αυτοκίνητο από όσους πηγαινοέρχονται στη Βιέννη για εργασία.
Η οργάνωση επικαλείται δρόμους υψηλής κυκλοφορίας, όπως το Hietzinger Kai, για να υπογραμμίσει τη συμβολή της κίνησης οχημάτων στις εισόδους της πόλης. Ζητά επίσης ταχύτερη μετάβαση των εταιρικών οχημάτων και των οχημάτων διανομής στην ηλεκτροκίνηση, καθώς και αλλαγές στη διαχείριση της στάθμευσης. Πρόκειται για προτάσεις της VCÖ και όχι για νέα μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί από τον Δήμο της Βιέννης.
Άλλο η μακροχρόνια ρύπανση, άλλο η ποιότητα μιας ημέρας
Η ένατη θέση στην ευρωπαϊκή σύγκριση δεν περιγράφει την ποιότητα του αέρα στις 17 Νοεμβρίου. Στην ημερήσια έκθεση της Δευτέρας 16 Νοεμβρίου, η Βιέννη είχε δείκτη ποιότητας αέρα 2, με χαρακτηρισμό «καλή». Μία καλή ημερήσια μέτρηση, όμως, δεν αναιρεί την επιβάρυνση που προκύπτει από την παρακολούθηση μεγαλύτερων χρονικών περιόδων.
Ο Δήμος της Βιέννης δημοσιεύει τακτικά ενημερωμένες μετρήσεις και εκθέσεις για τους επιμέρους σταθμούς. Αυτά τα δεδομένα επιτρέπουν την παρακολούθηση της πορείας των ρύπων έως την εφαρμογή των αυστηρότερων ορίων το 2030.
Πηγές πληροφοριών: Transport & Environment (T&E), VCÖ, Δήμος Βιέννης.