Γερμανία – Τον αποκλεισμό ενός γονέα από την επικοινωνία με το παιδί του όταν έχει ασκήσει βία στον άλλο γονέα προβλέπει κυβερνητικό σχέδιο μεταρρύθμισης του οικογενειακού δικαίου. Το γερμανικό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε τη νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θέτει σαφέστερους κανόνες για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας και ενισχύει τη συμμετοχή των παιδιών σε αποφάσεις που τα αφορούν.
Η μεταρρύθμιση δεν αποτελεί ακόμη ισχύον νόμο. Χρειάζεται την έγκριση της Ομοσπονδιακής Βουλής (Bundestag), όπου, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που αναφέρεται, αναμένεται να συζητηθεί μέσα στο 2027. Στόχος του σχεδίου είναι τα οικογενειακά δικαστήρια να διαθέτουν πιο συγκεκριμένα κριτήρια όταν εξετάζουν την επιμέλεια και το δικαίωμα επικοινωνίας σε οικογένειες όπου έχει εκδηλωθεί βία.
Πώς θα κρίνεται η επαφή με έναν γονέα που ασκεί βία
Το σχέδιο επιτρέπει να απαγορευτεί η επαφή παιδιού με γονέα που έχει ασκήσει βία σε βάρος του άλλου γονέα. Περιορισμοί στην επικοινωνία είναι ήδη δυνατοί υπό ορισμένες συνθήκες, ωστόσο η κυβέρνηση θεωρεί ότι χρειάζονται σαφέστερες προϋποθέσεις για τις αποφάσεις των οικογενειακών δικαστηρίων.
Η δυνατότητα αποκλεισμού θα αφορά επίσης περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει κίνδυνος για τη ζωή, την ελευθερία ή τη σεξουαλική αυτοδιάθεση ενός γονέα. Η πρόταση δεν σημαίνει ότι κάθε αναφορά ενδοοικογενειακής βίας θα οδηγεί αυτομάτως στην ίδια απόφαση· το δικαστήριο θα καλείται να εξετάζει τα πραγματικά περιστατικά με τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Η ομοσπονδιακή υπουργός Δικαιοσύνης Stefanie Hubig τόνισε ότι η οικογένεια πρέπει να αποτελεί ασφαλή χώρο για το παιδί. Σε δηλώσεις της στην εφημερίδα Kölner Stadt-Anzeiger επισήμανε ότι τα παιδιά υποφέρουν και όταν η βία ασκείται μεταξύ των γονέων τους, ακόμη κι αν δεν στρέφεται άμεσα εναντίον τους. Γι’ αυτό, όπως ανέφερε, τα οικογενειακά δικαστήρια θα πρέπει να συνεκτιμούν την ενδοοικογενειακή βία βάσει αυστηρών κριτηρίων.
Περισσότερα δικαιώματα για παιδιά από 14 ετών
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στις υποθέσεις βίας. Προβλέπει ότι τα παιδιά από 14 ετών θα έχουν ενισχυμένη δυνατότητα συμμετοχής σε αποφάσεις για την επικοινωνία τους με παππούδες, γιαγιάδες και αδέλφια.
Η ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα των εφήβων να έχουν περισσότερο λόγο σε αυτές τις οικογενειακές σχέσεις. Δεν παρουσιάζεται ως απόλυτο δικαίωμα να αποφασίζουν μόνοι τους για κάθε ζήτημα επικοινωνίας, αλλά ως διεύρυνση της συμμετοχής τους στο σχετικό πλαίσιο αποφάσεων.
Καθημερινές αποφάσεις για γονείς που ζουν χωριστά
Μία ακόμη αλλαγή αφορά γονείς που έχουν χωρίσει και αναλαμβάνουν τη φροντίδα του παιδιού σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Σύμφωνα με την κυβερνητική πρόταση, καθένας θα μπορεί να αποφασίζει μόνος του για καθημερινά ζητήματα όσο το παιδί βρίσκεται υπό τη δική του φροντίδα.
Ως παράδειγμα δίνεται η απόφαση εάν ένα παιδί που είναι άρρωστο θα μείνει στο σπίτι ή θα πάει στο σχολείο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί η λήψη συνηθισμένων αποφάσεων της καθημερινότητας, χωρίς να προκύπτει από την πρόταση ότι μεταβάλλονται αυτομάτως όλες οι υπόλοιπες αρμοδιότητες της γονικής μέριμνας.
Η Hubig χαρακτήρισε την πρωτοβουλία τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του γερμανικού δικαίου για τις σχέσεις γονέων και παιδιών εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με την υπουργό, η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει τα δικαιώματα των παιδιών, να δώσει προτεραιότητα στο συμφέρον τους και να θεσπίσει σαφείς κανόνες προστασίας από τη βία. Η τελική διαμόρφωση των ρυθμίσεων θα εξαρτηθεί από την κοινοβουλευτική διαδικασία.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας, Ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης.