Ελβετία – Σε κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης βρίσκονται οι δασικές και υγειονομικές αρχές της χώρας, καθώς καταγράφεται πρωτοφανής εξάπλωση από δηλητηριώδεις κάμπιες EPS στα δάση.
Η συγκεκριμένη κάμπια απελευθερώνει χιλιάδες τοξικές τρίχες που προκαλούν σοβαρές δερματικές και αναπνευστικές παθήσεις, καθιστώντας απαραίτητη την προσοχή από όσους κινούνται στη φύση, καθώς και από τους ιδιοκτήτες κατοικίδιων.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η κάμπια EPS εξαπλώνεται ραγδαία σε νέα καντόνια της χώρας.
- Κάθε κάμπια φέρει περίπου 600.000 τοξικές τρίχες που προκαλούν επώδυνη δερματίτιδα.
- Ο οργανισμός Tox Info Suisse παρέχει άμεση ιατρική καθοδήγηση.
Εξάπλωση ρεκόρ στα ελβετικά δάση
Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Ερευνών (WSL) κάνει λόγο για μια ασυνήθιστα ισχυρή χρονιά προσβολής από την κάμπια Eichenprozessionsspinner, ευρύτερα γνωστή με το ακρωνύμιο EPS. Ενώ στο παρελθόν το συγκεκριμένο είδος εντοπιζόταν κυρίως στην περιοχή της λίμνης της Γενεύης, στο Βαλαί και στη νότια πλευρά των Άλπεων, πλέον καταγράφεται σημαντική μετακίνηση. Τα τελευταία χρόνια, και πιθανότατα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, ο πληθυσμός επεκτείνεται σταθερά προς τα βόρεια καντόνια.
Το φαινόμενο δεν είναι νέο, αλλά η φετινή έξαρση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Οι συγκεκριμένες κάμπιες, οι οποίες μεταμορφώνονται σε ακίνδυνους νυχτερινούς σκώρους, ζουν σε ομάδες των 20 έως 30 ατόμων και μετακινούνται μαζικά προς αναζήτηση τροφής. Ο τρόπος που κινούνται στα δέντρα σχηματίζει χαρακτηριστικές πομπές, από όπου και αντλούν το όνομά τους. Οι τοπικές δασικές υπηρεσίες παρακολουθούν στενά το φαινόμενο και εκδίδουν συνεχείς συστάσεις προς το κοινό.
Ο μηχανισμός του δηλητηρίου και τα συμπτώματα
Αν και τα ενήλικα έντομα είναι εντελώς ακίνδυνα, το πρόβλημα εντοπίζεται αποκλειστικά στο στάδιο της κάμπιας. Κάθε τέτοιο έντομο διαθέτει περίπου 600.000 μικροσκοπικές τρίχες, οι οποίες περιέχουν το ένζυμο Kallikrein που προκαλεί έντονο πόνο, και το δηλητήριο Thaumetopoein. Όταν αυτές οι τρίχες έρθουν σε επαφή με το ανθρώπινο δέρμα, σπάνε και απελευθερώνουν τις συγκεκριμένες τοξικές ουσίες απευθείας στον οργανισμό προκαλώντας σοβαρές ενοχλήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση της αποκαλούμενης δερματίτιδας από κάμπιες, με συμπτώματα που περιλαμβάνουν επώδυνες κοκκινίλες, φουσκάλες με υγρό και ανυπόφορο κνησμό που μπορεί να διαρκέσει έως και δύο εβδομάδες. Οι ακάλυπτες περιοχές του σώματος, όπως ο λαιμός και τα χέρια, είναι οι πιο ευάλωτες. Μάλιστα, η σοβαρότητα των συμπτωμάτων είναι τέτοια που το 2024 ο γνωστός ηθοποιός Jamie Dornan χρειάστηκε νοσηλεία με ενδείξεις που προσομοίαζαν με καρδιακή προσβολή.
Αερομεταφερόμενος κίνδυνος και αναπνευστικά προβλήματα
Οι μικροσκοπικές τρίχες δεν αποτελούν κίνδυνο μόνο μέσω της άμεσης, σωματικής επαφής. Εάν οι τρίχες εισπνευστούν ή καταλήξουν στα μάτια, οι πάσχοντες συχνά αναφέρουν συμπτώματα παρόμοια με κρυολόγημα, επιπεφυκίτιδα, πρησμένα βλέφαρα, καθώς και κρίσεις άσθματος ή βρογχίτιδα. Άτομα με προϋπάρχουσες αλλεργίες διατρέχουν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο αναφυλακτικού σοκ και χρειάζονται άμεση ιατρική παρακολούθηση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν απαιτείται να αγγίξει κανείς την κάμπια για να υποστεί τις συνέπειες. Το Kantonsforstamt Schaffhausen διευκρινίζει ότι η ξηρασία και ο αέρας μπορούν να μεταφέρουν τις τοξικές τρίχες σε απόσταση εκατοντάδων μέτρων. Συνεπώς, οι χαρακτηριστικές γκριζολευκές φωλιές παραμένουν εξαιρετικά επικίνδυνες ακόμη και όταν έχουν εγκαταλειφθεί από τα έντομα, καθώς οι τρίχες διατηρούν την τοξικότητά τους για αρκετά χρόνια μέσα στο δασικό περιβάλλον.
Άμεσος κίνδυνος για τους σκύλους
Η παρουσία των τοξικών καμπιών εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους και για τα κατοικίδια ζώα. Οι ιδιοκτήτες σκύλων προειδοποιούνται να αποφεύγουν συστηματικά τις δασικές εκτάσεις όπου εντοπίζονται φωλιές των EPS. Είναι απολύτως απαραίτητο οι σκύλοι να παραμένουν δεμένοι με λουρί κατά τη διάρκεια της βόλτας, ώστε να αποτρέπεται η προσέγγιση σε προσβεβλημένα δέντρα ή στο μολυσμένο έδαφος.
Εάν ένας σκύλος έρθει σε επαφή με τις τρίχες, οι επιπτώσεις είναι άμεσες και επικίνδυνες για τη ζωή του. Τα συμπτώματα στα ζώα περιλαμβάνουν ραγδαίο πρήξιμο της γλώσσας, δυσκολία στην αναπνοή με άμεσο κίνδυνο ασφυξίας, φλεγμονή του επιπεφυκότα, εμετό και σοβαρές βλάβες στο πεπτικό σύστημα. Η άμεση μεταφορά σε κτηνιατρική κλινική θεωρείται επιβεβλημένη σε κάθε τέτοια περίπτωση.
Οδηγίες προστασίας και πρώτες βοήθειες
Για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου, ο ειδικός Hans-Peter Wymann συνιστά στους πολίτες να μένουν μακριά από όλες τις τριχωτές κάμπιες και να φορούν μακριά ρούχα στη φύση. Οι πολίτες πρέπει να δίνουν προσοχή στις προειδοποιητικές πινακίδες και να αποφεύγουν τις περιοχές με έντονη παρουσία βελανιδιών. Οι εντοπισμοί φωλιών εντός κατοικημένων περιοχών πρέπει να αναφέρονται άμεσα στις δημοτικές υπηρεσίες ή στον αρμόδιο εκπρόσωπο δασοπροστασίας.
Εάν υπάρξει επαφή, οι πρώτες βοήθειες είναι κρίσιμες. Ο οργανισμός Tox Info Suisse συμβουλεύει τους πολίτες να μην τρίβουν τα μάτια ή το δέρμα τους. Οι ορατές τρίχες πρέπει να αφαιρούνται προσεκτικά με τη χρήση αυτοκόλλητης ταινίας, ενώ τα ρούχα πρέπει να αλλάζονται σε εξωτερικό χώρο και να πλένονται σε υψηλές θερμοκρασίες. Σε περιπτώσεις δύσπνοιας ή σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, οι πολίτες μπορούν να καλούν στο τηλέφωνο 145 για άμεσες ιατρικές συμβουλές.
