Γερμανία – Αντιμέτωπο με τη ραγδαία δημογραφική γήρανση και την αλλαγή του εργασιακού τοπίου βρίσκεται το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας. Η συζήτηση για την εξεύρεση νέων πόρων έχει ανοίξει, με κορυφαία στελέχη να προτείνουν τη φορολόγηση της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτοματοποιημένων διαδικασιών ως πιθανή διέξοδο για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ταμείων.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το ποσοστό των ασφαλιστικών εισφορών διαμορφώνεται στο 18,6% για το 2026, με πρόβλεψη αύξησης στο 21,1% έως το 2040.
- Το συνταξιοδοτικό επίπεδο παραμένει εξασφαλισμένο στο 48% μέχρι το έτος 2031.
- Περίπου το ένα τρίτο των φορολογικών εσόδων του κράτους κατευθύνεται ήδη στη στήριξη του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Η πίεση στα ταμεία και οι προβλέψεις για τις εισφορές
Το γερμανικό κράτος καλείται να λύσει μια δύσκολη εξίσωση, καθώς ο αριθμός των συνταξιούχων αυξάνεται ταχύτερα από τον αντίστοιχο των εργαζομένων που καταβάλλουν εισφορές. Σύμφωνα με τη Deutsche Rentenversicherung, το ποσοστό εισφορών βρίσκεται στο 18,6% για το 2026. Οι μακροπρόθεσμες προβολές δείχνουν μια σταδιακή άνοδο στο 19,9% το 2028 και στο 21,1% μέχρι το 2040, ενώ το επίπεδο των συντάξεων έχει διασφαλιστεί στο 48% έως το 2031.
Η αρμόδια επιτροπή για τη συνταξιοδοτική ασφάλιση (Alterssicherungskommission) προτείνει ως λύσεις τη δημιουργία ενός κεφαλαιοποιητικού πυλώνα, την αύξηση της βάσης των εισφερόντων και την προσαρμογή του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στο προσδόκιμο ζωής. Στο τραπέζι των συζητήσεων έχει τεθεί επίσης η πιθανή κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης στα 63 έτη, αν και τα συγκεκριμένα μέτρα απλώς ανακατανέμουν τα βάρη χωρίς να φέρνουν άμεσα νέα έσοδα στο σύστημα.
Το σχέδιο φορολόγησης της τεχνητής νοημοσύνης
Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, που αντικαθιστά ανθρώπινη εργασία, μπαίνει πλέον στο στόχαστρο των νομοθετών ως πιθανή πηγή εσόδων. Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD, Matthias Miersch, τόνισε πριν από την πρόσφατη διάσκεψη του κόμματος ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία αποτελεί μια επανάσταση που απαιτεί νέο πολιτικό πλαίσιο, θέτοντας ανοιχτά ζήτημα εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για τις θέσεις που αντικαθίστανται από μηχανές.
Αν και το σχετικό έγγραφο του κόμματος δεν αναφέρει ρητά τον όρο «φόρος τεχνητής νοημοσύνης», σύμφωνα με το περιοδικό Computerwoche, ο στόχος είναι η ευρύτερη και πιο δίκαιη χρηματοδότηση των κοινωνικών ταμείων. Αυτό προϋποθέτει τη μεγαλύτερη συμμετοχή πολυεθνικών τεχνολογικών κολοσσών, όπως η Apple και η Amazon, που σήμερα καταβάλλουν δυσανάλογα χαμηλούς φόρους, στερώντας από τη χώρα δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Σφοδρές αντιδράσεις και προειδοποιήσεις των ειδικών
Η προοπτική επιβολής νέων βαρών προκάλεσε την άμεση αντίδραση του FDP. Ο γενικός γραμματέας του κόμματος Martin Hagen προειδοποίησε ότι η Γερμανία αποτελεί ήδη χώρα υψηλής φορολογίας, κατηγορώντας το κυβερνών κόμμα ότι υπονομεύει την ελκυστικότητα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και δημιουργεί ισχυρά αντικίνητρα για νέες επενδύσεις. Η πολυπλοκότητα της μέτρησης και φορολόγησης της αυτοματοποιημένης εργασίας αποτελεί ένα σημαντικό τεχνικό εμπόδιο, παρότι η Deutsche Bank υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητούσε τον λεγόμενο «φόρο ρομπότ» ήδη από το 2017.
Ο συγγραφέας και φιλόσοφος Richard David Precht χαρακτηρίζει την τρέχουσα πολιτική συζήτηση για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και τη σύνταξη στα 63 ως εντελώς ανούσια. Υπογραμμίζει ότι οι υπολογιστές και τα ρομπότ δεν κοιμούνται και δεν καταβάλλουν κοινωνικές εισφορές, αν και παράγουν τεράστια υπεραξία στις εταιρείες. Παράλληλα, βασιζόμενος σε επίσημα στοιχεία του Ifo-Institut, επισημαίνει τη δυσμενή δημοσιονομική εικόνα της χώρας, υπενθυμίζοντας ότι ήδη το ένα τρίτο των κρατικών φορολογικών εσόδων δαπανάται αποκλειστικά για την επιδότηση του νομίμου συνταξιοδοτικού συστήματος.
