Ολλανδία – Σε τροχιά ριζικών αλλαγών εισέρχεται το σύστημα υποδοχής και εξέτασης αιτημάτων ασύλου στη χώρα, καθώς τίθεται σε εφαρμογή το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Η νέα αυτή θεσμική πραγματικότητα υποχρεώνει τις ολλανδικές αρχές να επιταχύνουν δραστικά τις διαδικασίες, γεγονός που αναμένεται να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις τόσο στη διαχείριση των υφιστάμενων εκκρεμοτήτων όσο και στις τοπικές δομές φιλοξενίας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η προθεσμία εξέτασης των αιτήσεων ασύλου μειώνεται στους έξι μήνες από δύο έτη που είναι σήμερα.
- Περισσότεροι από 54.000 άνθρωποι που βρίσκονται ήδη στο σύστημα θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες καθυστερήσεις.
- Η χώρα αντιμετωπίζει έλλειμμα 23.000 κλινών για τη στέγαση των προσφύγων κατά το τρέχον έτος.
Οι άμεσες αλλαγές στις διαδικασίες ασύλου της IND
Η βασικότερη μεταρρύθμιση που φέρνει το ευρωπαϊκό σύμφωνο αφορά τη διάρκεια επεξεργασίας των αιτημάτων, η οποία πλέον περιορίζεται αυστηρά στους έξι μήνες, την ώρα που ο τρέχων μέσος όρος στην Ολλανδία αγγίζει τα δύο χρόνια.
Για να ανταποκριθεί, η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Πολιτογράφησης (IND) απλοποίησε τις διαδικασίες της και ανακοίνωσε ότι θα δώσει απόλυτη προτεραιότητα στις νέες αιτήσεις.
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, σημαίνει ότι περισσότεροι από 54.000 αιτούντες που είναι ήδη εγγεγραμμένοι στο σύστημα θα περιμένουν περισσότερο, με την κυβέρνηση να θέτει τριετή ορίζοντα για την οριστική διευθέτηση των υποθέσεών τους.
Οι νέες ρυθμίσεις προκαλούν ήδη αντιδράσεις από νομικούς και αναλυτές, οι οποίοι εκτιμούν ότι το νέο σύστημα θα οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση των δικαστικών προσφυγών.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την πρόθεση της ολλανδικής πλευράς να εφαρμόσει ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, διαχωρίζοντας όσους διώκονται προσωπικά στη χώρα τους από εκείνους που εγκαταλείπουν εμπόλεμες ζώνες, μια επιλογή που αναμένεται να τροφοδοτήσει νέο κύκλο εφέσεων.
Ο αντίκτυπος στο Ter Apel και η ενίσχυση των κανόνων του Δουβλίνου
Το κέντρο υποδοχής στο Ter Apel της επαρχίας Groningen, το οποίο αποτελεί την πρώτη πύλη εισόδου για τους αιτούντες άσυλο και υποφέρει επί χρόνια από υπερπληθυσμό, αναμένεται θεωρητικά να δεχθεί μικρότερη πίεση.
Το σύμφωνο προβλέπει ότι οι πρόσφυγες θα αξιολογούνται πρώτα στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Επιπλέον, εάν ένας αιτών άσυλο φτάσει στην Ολλανδία έχοντας πρώτα καταγραφεί σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, οι αρχές έχουν το δικαίωμα να τον επιστρέψουν εκεί, καθώς το σύμφωνο ενισχύει τις απαιτήσεις του Κανονισμού του Δουβλίνου.
Σε αντάλλαγμα για την πίεση που δέχονται οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη έχουν δεσμευτεί να συνδράμουν είτε οικονομικά είτε με την ανακατανομή 30.000 προσφύγων για το τρέχον έτος.
Η Ολλανδία επέλεξε να παράσχει οικονομική υποστήριξη, το ύψος της οποίας υπολογίζεται με βάση το ΑΕΠ και το μέγεθος του πληθυσμού της.
Παρ’ όλα αυτά, ειδικοί σε θέματα μετανάστευσης επισημαίνουν ότι η απροθυμία πολλών ευρωπαϊκών χωρών να δεχθούν πρόσφυγες παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο της συμφωνίας.
Αυστηροί έλεγχοι στα σύνορα και τα στατιστικά δεδομένα
Οι αιτούντες άσυλο θα υποβάλλονται πλέον σε μια εντατική προκαταρκτική διαλογή επτά ημερών στα σύνορα, με τα προσωπικά τους στοιχεία να αποθηκεύονται στη βάση δεδομένων Eurodac.
Όσοι κρίνεται απίθανο να λάβουν καθεστώς προστασίας θα οδηγούνται σε μια ταχεία διαδικασία 12 εβδομάδων και, σε περίπτωση απόρριψης, θα πρέπει να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους.
Για τον σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει τη δημιουργία «κέντρων επιστροφής» εκτός των εδαφών της, καθώς η άρνηση πολλών τρίτων χωρών να δεχθούν πίσω τους υπηκόους τους αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της Ολλανδίας (CBS), κατά το προηγούμενο έτος 24.100 άνθρωποι υπέβαλαν αίτηση για καθεστώς πρόσφυγα στη χώρα, σημειώνοντας μείωση κατά 8.000 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Αντίθετα, οι αφίξεις μελών για επανένωση οικογενειών αυξήθηκαν κατά 39%, φτάνοντας τις 16.500, αριθμός που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο από το 2013. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας ανήλθαν σε 669.365, παρουσιάζοντας πτώση 27%.
Η επικεφαλής της IND, Rhodia Maas, ξεκαθάρισε πάντως ότι το σύμφωνο δεν αποτελεί εγγύηση για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών προς την Ολλανδία.
Το στεγαστικό αδιέξοδο και η κρίση στις δομές φιλοξενίας
Ο αρμόδιος οργανισμός για την εγκατάσταση των προσφύγων (COA) καλείται να εξασφαλίσει 103.000 κλίνες για το τρέχον έτος, ωστόσο έχουν διατεθεί μόλις 80.000, αφήνοντας ένα έλλειμμα 23.000 θέσεων.
Η ανάπτυξη νέων τοπικών κέντρων έχει παγώσει, μετά από ένα έτος έντονων και συχνά βίαιων διαμαρτυριών. Έγγραφα του οργανισμού αποκαλύπτουν ότι 100 από τους 342 δήμους της χώρας δεν έχουν παράσχει ούτε μία κλίνη, παρά τη νομοθεσία που επιβάλλει σε κάθε πόλη και χωριό να αναλάβει το μερίδιο που του αναλογεί.
Η κατάσταση επιβαρύνεται δραματικά από την ευρύτερη στεγαστική κρίση στην Ολλανδία και την έλλειψη διαθέσιμων κοινωνικών κατοικιών.
Αυτή τη στιγμή, περίπου 19.000 άνθρωποι από τους 84.000 που διαμένουν σε επίσημα κέντρα ασύλου έχουν ήδη λάβει άδεια παραμονής, αλλά παραμένουν εγκλωβισμένοι στις δομές φιλοξενίας καθώς είναι αδύνατο να βρουν κανονική στέγη.
