Βρυξέλλες – Μια σοβαρή υπόθεση παραβίασης της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων έρχεται στο προσκήνιο, καθώς πληθαίνουν οι καταγγελίες για κρυφή βιντεοσκόπηση γυναικών στους δρόμους της βελγικής πρωτεύουσας από άνδρες που χρησιμοποιούν τα «έξυπνα» γυαλιά της εταιρείας Meta.
Η δημοσιογραφική έρευνα του βελγικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα RTBF αποκάλυψε ότι ανυποψίαστες γυναίκες πέφτουν θύματα καταγραφής κατά τη διάρκεια τυχαίων διαλόγων, χωρίς να έχουν δώσει καμία σχετική συγκατάθεση. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία περιεχομένου για ψηφιακές πλατφόρμες, το οποίο προωθείται από επιχειρήσεις που προσφέρουν συμβουλές γνωριμιών και σεμινάρια προσέγγισης γυναικών. Η χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας για τέτοιους σκοπούς εγείρει έντονες αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η έρευνα του RTBF εντόπισε περιστατικά κρυφής καταγραφής γυναικών σε δημόσιους χώρους.
- Η εταιρεία EssilorLuxottica διέθεσε περίπου 7 εκατομμύρια ζευγάρια έξυπνων γυαλιών το 2025.
- Οι οδηγοί στο διαδίκτυο δείχνουν πώς να απενεργοποιείται η προειδοποιητική λυχνία LED της συσκευής.
- Η ευρωπαϊκή νομοθεσία GDPR απαγορεύει την καταγραφή αναγνωρίσιμων προσώπων χωρίς προηγούμενη άδεια.
- Η Υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων του Βελγίου, Vanessa Matz, ζητά πανευρωπαϊκή διαβούλευση για τους κινδύνους.
Πώς οι ανυποψίαστες γυναίκες πέφτουν θύματα κρυφής καταγραφής στο διαδίκτυο
Μέσα από τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε ο βελγικός σταθμός, αποτυπώνεται η μεθοδολογία που χρησιμοποιούν ορισμένοι άνδρες για να προσεγγίσουν τα θύματά τους, εκμεταλλευόμενοι τη σχεδόν αόρατη κάμερα που βρίσκεται ενσωματωμένη στον σκελετό των γυαλιών Ray-Ban Meta. Μια ανεξάρτητη δημοσιογράφος, η οποία εργάζεται παράλληλα σε καφετέρια, περιέγραψε μια περίεργη συνάντηση που είχε με έναν άγνωστο άνδρα την ώρα που έκλεινε την εξωτερική βεράντα αργά το βράδυ, παρατηρώντας ότι εκείνος άγγιζε επίμονα τον σκελετό των γυαλιών του κατά τη διάρκεια μιας ασυνήθιστης συζήτησης. Η συμπεριφορά αυτή της προκάλεσε έντονες υποψίες ότι είχε καταγραφεί παράνομα. Η ανησυχία της επιβεβαιώθηκε από ανάλογα περιστατικά στην περιοχή.
Μια δεύτερη νεαρή γυναίκα κατέθεσε ότι την προσέγγισε ένας άνδρας στο κέντρο της πόλης, ο οποίος της αποκάλυψε μόνο στο τέλος της συνομιλίας τους ότι είχε μαγνητοφωνήσει και βιντεοσκοπήσει ολόκληρη την αλληλεπίδραση. Ο δράστης της εξήγησε ότι το υλικό προοριζόταν για λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης που παρέχουν συμβουλές για ραντεβού, παρουσιάζοντάς της εκ των υστερών ένα έντυπο συγκατάθεσης για να το υπογράψει. Η ίδια αρνήθηκε κατηγορηματικά να συναινέσει και απαίτησε την άμεση διαγραφή κάθε ψηφιακού αρχείου που την αφορούσε. Η τακτική αυτή εφαρμόζεται συστηματικά από τους συγκεκριμένους δημιουργούς περιεχομένου.
Η εκρηκτική άνοδος των πωλήσεων και το κενό ασφαλείας της λυχνίας LED
Η εμπορική επιτυχία των συγκεκριμένων συσκευών είναι εντυπωσιακή, καθώς προωθούνται ως ένα εξαιρετικά χρηστικό εργالعίο για δημιουργούς ψηφιακού υλικού, ταξιδιώτες, αλλά και ως βοηθητικό μέσο για άτομα με προβλήματα όρασης. Σύμφωνα με την ετήσια οικονομική έκθεση της γαλλοϊταλικής εταιρείας EssilorLuxottica, κατά τη διάρκεια του 2025 πουλήθηκαν περίπου 7 εκατομμύρια ζευγάρια των έξυπνων γυαλιών Ray-Ban Meta, αριθμός που τριπλασίασε τις συνολικές πωλήσεις των προηγούμενων δύο ετών. Η τεράστια αυτή διάδοση στην αγορά αυξάνει γεωμετρικά τις πιθανότητες κακόβουλης χρήσης από άτομα που επιθυμούν να παραβιάσουν την ιδιωτική ζωή ανυποψίαστων πολιτών. Η μαζική παραγωγή καθιστά τον έλεγχο αδύνατο.
Αν και η κατασκευάστρια εταιρεία έχει ενσωματώσει μια μικρή λυχνία LED που ανάβει automatisch για να υποδηλώσει ότι η καταγραφή βρίσκεται σε εξέλιξη, η δημοσιογραφική έρευνα απέδειξε ότι αυτή η δικλείδα ασφαλείας εξουδετερώνεται εύκολα. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν εκατοντάδες οδηγοί και βίντεο που εξηγούν αναλυτικά πώς μπορεί κάποιος να καλύψει ή να απενεργοποιήσει το συγκεκριμένο φωτάκι, καθιστώντας τη συσκευή εντελώς αόρατη. Σε επίσημη τοποθέτησή της, η Meta υποστήριξε ότι τα γυαλιά της είναι ασφαλέστερα από τα έξυπνα τηλέφωνα λόγω της λυχνίας, ενώ οι όροι χρήσης επιβάλλουν τον σεβασμό της νομοθεσίας και απαγορεύουν την παρενόχληση. Οι χρήστες όμως συχνά αγνοούν αυτούς τους περιορισμούς.
Οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις και το νομικό πλαίσιο προστασίας του GDPR
Με βάση τις διατάξεις του βελγικού και του ευρωπαϊκού δικαίου, η καταγραφή και η δημοσιοποίηση αναγνωρίσιμων εικόνων φυσικών προσώπων απαιτεί την προηγούμενη ρητή συγκατάθεσή τους, ειδικά όταν το άτομο αποτελεί το κεντρικό υποκείμενο του πλάνου. Νομικοί εμπειρογνώμονες ξεκαθάρισαν ότι η πρακτική της μαγνητοσκόπησης χωρίς άδεια και η εκ των υστερών αναζήτηση έγκρισης συνιστά σοβαρό νομικό παράπτωμα, εκτός αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι δημοσίου συμφέροντος. Παρόμοια ανησυχητικά περιστατικά έχουν ήδη καταγραφεί στην Ισπανία, όπου ένας εκπαιδευτής γνωριμιών συνελήφθη από τις αρχές για παράνομη βιντεοσκόπηση γυναικών, καθώς και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου μια έρευνα του BBC αποκάλυψε τη διαμοίραση αντίστοιχου υλικού μαζί με προσωπικά δεδομένα των θυμάτων, εκθέτοντάς τα σε διαδικτυακή παρενόχληση.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν υποβληθεί επίσημες καταγγελίες στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων του Βελγίου ή στους ρυθμιστές των μέσων ενημέρωσης, γεγονός που αποδίδεται στην άγνοια των θυμάτων για την καταγραφή τους. Η Υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων της χώρας, Vanessa Matz, εξέφρασε την έντονη ανησυχία της και ζήτησε τη διεξαγωγή μιας ευρείας ευρωπαϊκής συζήτησης για τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τις έξυπνες συσκευές που μπορούν να αναγνωρίσουν ή να καταγράψουν πολίτες σε δημόσιους χώρους. Η κατάσταση αναμένεται να γίνει ακόμη πιο περίπλοκη στο μέλλον, καθώς οι επόμενες εκδόσεις των έξυπνων γυαλιών θα ενσωματώνουν ισχυρά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ικανά να αναγνωρίζουν αντικείμενα και να αλληλεπιδρούν σε πραγματικό χρόνο με τον χρήστη. Η ανάγκη για ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο είναι πλέον επιτακτική.
