Βρυξέλλες – Διακινητές παράνομων ναρκωτικών χρησιμοποιούν καταχωρίσεις του Google Maps στις Βρυξέλλες για να προσελκύουν πιθανούς αγοραστές, αξιοποιώντας εικόνες τεχνητής νοημοσύνης που παραπέμπουν σε συνομιλίες μέσω Telegram και άλλων εφαρμογών.
Η πρακτική δεν περιορίζεται σε εικονικά καταστήματα: φωτογραφίες διαφημιστικού χαρακτήρα εμφανίζονται και στις καταχωρίσεις πραγματικών επιχειρήσεων που πωλούν νόμιμα προϊόντα CBD, προκαλώντας σύγχυση και αντιδράσεις.
Δημοσιογραφική έρευνα του BRUZZ εντόπισε περίπου 20 αποτελέσματα σε αναζητήσεις σχετικές με καταστήματα κάνναβης στην πλατφόρμα. Περισσότερα από τα μισά δεν αντιστοιχούσαν σε πραγματικά σημεία πώλησης. Παρουσιάζονταν ως επιχειρήσεις ανοιχτές όλο το εικοσιτετράωρο, με γυαλιστερές εικόνες καταστημάτων που είχαν παραχθεί με AI και δεν έμοιαζαν με τα κτίρια των δηλωμένων διευθύνσεων, ακόμη και σε εμπορικούς χώρους όπως το City 2.
Πώς αξιοποιούνται οι φωτογραφίες πραγματικών επιχειρήσεων
Οι παραπλανητικές φωτογραφίες περιλάμβαναν εμφανείς αναφορές σε κανάλια επικοινωνίας, τα οποία προωθούσαν την εμπορία παράνομων ουσιών. Πολλές από τις εικονικές καταχωρίσεις κατέληγαν σε μόλις πέντε κανάλια Telegram, ενώ άλλες παρέπεμπαν σε συνομιλίες μέσω WhatsApp ή Signal. Η παρουσία τους σε μια γνωστή εφαρμογή χαρτών μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση ότι υπήρχε κανονικό φυσικό κατάστημα.
Το πρόβλημα επεκτείνεται σε νόμιμες επιχειρήσεις όπως τα Canna House Ambiorix, Liberty Shop κοντά στο ULB και StreetShop Ixelles στην περιοχή Flagey. Πρόκειται για καταστήματα που πωλούν CBD, μη ψυχοδραστικό συστατικό της κάνναβης, και δεν συνδέονται με την παράνομη δραστηριότητα που εμφανίζεται στις φωτογραφίες των καταχωρίσεών τους.
Η δυνατότητα προσθήκης φωτογραφιών από χρήστες σε τοποθεσίες του Google Maps, η οποία κανονικά βοηθά στην παρουσίαση των επιχειρήσεων, επιτρέπει την κατάχρηση: τρίτοι μπορούν να ανεβάζουν περιεχόμενο στις καταχωρίσεις χωρίς να εκπροσωπούν τα καταστήματα. Έτσι, οι πληροφορίες μιας πραγματικής διεύθυνσης αναμειγνύονται με διαφημίσεις άσχετων και παράνομων πωλητών.
Εργαζόμενος του StreetShop Ixelles, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, περιέγραψε έναν διαρκή κύκλο αναφορών και νέων αναρτήσεων. Όπως είπε, το κατάστημα ζητά σχεδόν καθημερινά από την Google να αφαιρεί τις φωτογραφίες, διαδικασία που χρειάζεται περίπου μία ημέρα, αλλά σύντομα εμφανίζονται νέες. Κατά τον ίδιο, η κατάσταση συνεχίζεται περίπου έναν χρόνο, μπερδεύει τους πελάτες και μπορεί να απομακρύνει αγοραστές από τα νόμιμα προϊόντα CBD.
Η δημοσιογραφική δοκιμή και το αβέβαιο αποτέλεσμα
Στο πλαίσιο της έρευνας δοκιμάστηκαν δύο συνομιλίες στο Telegram και μία στο WhatsApp, η τελευταία συνδεδεμένη με βρετανικό τηλεφωνικό αριθμό. Οι συνομιλητές παρουσίασαν καταλόγους με πολλές παράνομες ουσίες, μεταξύ των οποίων διάφορες ποικιλίες κάνναβης και κοκαΐνης, κεταμίνη, μεθαμφεταμίνη, LSD, MDMA, DMT και χασίς, αλλά και προϊόντα όπως ζελεδάκια και συσκευές ατμίσματος.
Σε μία επαφή έγινε συνεννόηση για πιθανή παράδοση κοντά σε στάση τραμ στην πλατεία Flagey, χωρίς να δοθεί ιδιωτική διεύθυνση. Για δοκιμαστική παραγγελία τριών γραμμαρίων κεταμίνης έναντι 180 ευρώ, ο συνομιλητής πρόσφερε δωρεάν διανομή, επικαλούμενος ότι το ποσό ξεπερνούσε τα 100 ευρώ. Υποστήριξε επίσης ότι μπορούσε να κανονιστεί παράδοση οποιαδήποτε ώρα.
Οι υποτιθέμενοι πωλητές ζητούσαν προπληρωμή με διάφορες ψηφιακές μεθόδους, όπως PayPal, Revolut, Zelle, Apple Pay και Bitcoin. Σε άλλη συνομιλία προτάθηκε πληρωμή με προπληρωμένη κάρτα Apple Gift Card για προσφορά κοκαΐνης, ενώ ως εναλλακτική δόθηκε τραπεζικός λογαριασμός στη Λιθουανία. Ακόμη και πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία, εμφανίστηκε μήνυμα από διαφορετικό αριθμό, με πρόσωπο που ισχυριζόταν ότι είχε επιχειρήσει παράδοση σε δηλωμένη διεύθυνση.
Η χρήση λιθουανικού τραπεζικού λογαριασμού είχε εμφανιστεί και σε παλαιότερη δημοσιογραφική δοκιμή για πλαστά ιατρικά πιστοποιητικά, χωρίς αυτό να αποδεικνύει σύνδεση μεταξύ των δύο υποθέσεων. Η παραγγελία ναρκωτικών ακυρώθηκε πριν ολοκληρωθεί, καθώς θα συνιστούσε παράνομη αγορά ακόμη και στο πλαίσιο ρεπορτάζ. Δεν έχει συνεπώς επιβεβαιωθεί ότι οι συνομιλητές θα παρέδιδαν πράγματι τα προϊόντα που διαφήμιζαν.
Τι απαντούν η Google και η ομοσπονδιακή αστυνομία
Η εκπρόσωπος της ομοσπονδιακής αστυνομίας An Berger αναγνώρισε ότι οι αρχές γνωρίζουν το φαινόμενο. Όπως εξήγησε, πρόκειται για μία από τις νεότερες μορφές κατάχρησης υφιστάμενων ψηφιακών πλατφορμών από εγκληματίες, είτε για διακίνηση ναρκωτικών είτε για απάτες. Η αστυνομία καλεί τους πολίτες να μην ανταποκρίνονται σε τέτοιες καταχωρίσεις και να τις αναφέρουν στις πλατφόρμες.
Η απάντηση της Google ήταν περιορισμένη: εκπρόσωπός της για την περιοχή Μπενελούξ δήλωσε ότι η εταιρεία εξετάζει την πρακτική. Δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένο νέο μέτρο για τις επίμαχες εικόνες.
Σύμφωνα με την Berger, η βελγική αστυνομία συνεργάζεται με την Europol και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ταχύτερη ανίχνευση και αφαίρεση παράνομου περιεχομένου από μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες. Οι διαφορετικοί κανόνες μεταξύ χωρών, ιδιαίτερα εκτός Ευρώπης, δυσκολεύουν την αντιμετώπιση τέτοιων πρακτικών. Στόχος της συνεργασίας είναι να αναγνωρίζονται γρηγορότερα οι νέες μέθοδοι των εγκληματιών και να περιορίζεται η κατάχρηση των ψηφιακών υπηρεσιών.
