Ευρώπη – Η αποχώρηση της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ και η απομάκρυνση συμμαχικών βάσεων από τις χώρες της Βαλτικής εμφανίζονται μεταξύ των όρων που φέρεται να προωθεί η Ρωσία σε άτυπα σχέδια για τη μεταπολεμική ασφάλεια της Ευρώπης.
Οι αναφορές συνδέονται με τις επαφές στο Άμπου Ντάμπι για την Ουκρανία, ενώ το Κρεμλίνο διαψεύδει ότι ζήτησε έξοδο της Φινλανδίας από τη Συμμαχία.
- Οι φερόμενες ρωσικές προτάσεις αγγίζουν τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ σε Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία.
- Η Μόσχα επιμένει, σύμφωνα με τις αναφορές, στον έλεγχο ουκρανικών εδαφών και στην αποτροπή ένταξης του Κιέβου στο ΝΑΤΟ.
- Στο ίδιο ανεπίσημο πλαίσιο περιγράφονται ρυθμίσεις για τη Μολδαβία και πιθανές ρωσικές αποσύρσεις από τη Λευκορωσία.
Το περιεχόμενο των σχεδίων παρουσιάζεται σε δημοσίευμα της γερμανικής Bild, το οποίο μεταφέρει το Anadolu, με αναφορές σε προτάσεις που φέρεται να γνωστοποιήθηκαν σε Ευρωπαίους εκπροσώπους στο Άμπου Ντάμπι. Δεν πρόκειται για ανακοινωμένη συμφωνία, αλλά για μία από περισσότερες εκδοχές που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κυκλοφορούν σε ανεπίσημους διαπραγματευτικούς κύκλους.
Η Φινλανδία και οι στρατιωτικές βάσεις στη Βαλτική
Το πιο αμφιλεγόμενο τμήμα των φερόμενων προτάσεων αφορά τη θέση της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Στο σχέδιο που περιγράφεται, το Ελσίνκι θα καλούνταν να εγκαταλείψει τη Συμμαχία και να επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς ασφαλείας του, μια απαίτηση που θα υπερέβαινε κατά πολύ τους όρους μιας συμφωνίας αποκλειστικά για την Ουκρανία.
Στη Βαλτική, η αντίστοιχη ρύθμιση θα προέβλεπε την απομάκρυνση όλων των στρατιωτικών βάσεων του ΝΑΤΟ από την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία. Η πρόταση, όπως μεταφέρεται, δεν αφορά απλώς την ανάπτυξη νέων δυνάμεων αλλά τις υφιστάμενες στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Συμμαχίας στις τρεις χώρες.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε ειδικά την αναφορά στη Φινλανδία, δηλώνοντας ότι δεν έχουν τεθεί τέτοιοι όροι και ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν συζητήθηκε. Η κατηγορηματική αυτή διάψευση αφήνει δύο διαφορετικές εκδοχές για έναν από τους βασικότερους ισχυρισμούς του δημοσιεύματος, χωρίς να αποδεικνύει την εγκυρότητα των υπόλοιπων περιγραφόμενων προτάσεων.
Εδάφη της Ουκρανίας και αποκλεισμός από το ΝΑΤΟ
Στο ουκρανικό μέτωπο, η Μόσχα εμφανίζεται να επιδιώκει τη διατήρηση όλων των περιοχών που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο στο πλαίσιο των αναφερόμενων διαπραγματεύσεων, ζητώντας και τα τμήματα των περιφερειών Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Κιέβου. Η περιγραφή αυτή αφορά εδαφικές αξιώσεις και όχι οποιαδήποτε αποδοχή τους από την ουκρανική πλευρά.
Το καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας αποτελεί ξεχωριστό σκέλος: προβλέπεται μόνιμος αποκλεισμός της ένταξης στο ΝΑΤΟ, με διατήρηση, ωστόσο, της προοπτικής προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για διάκριση ανάμεσα στη στρατιωτική συμμαχική ένταξη και στην ευρωπαϊκή πολιτική και οικονομική ολοκλήρωση, όπως αποτυπώνεται στις φερόμενες ρωσικές θέσεις.
Σε συνάντησή του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επανέλαβε την αντίθεσή του στην εγκατάσταση ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία μετά από ειρηνευτική συμφωνία. Χαρακτήρισε ενδεχόμενες ευρωπαϊκές δυνάμεις νόμιμους στρατιωτικούς στόχους και προειδοποίησε για άμεση επανέναρξη του πολέμου.
Η γραμμή διαχωρισμού και η θέση για εδαφικές ανταλλαγές
Ο Πούτιν εμφανίζεται επίσης να απορρίπτει σενάρια αποστρατιωτικοποιημένων ή ενδιάμεσων «γκρίζων» ζωνών ανάμεσα στους δύο στρατούς. Σύμφωνα με τη θέση που του αποδίδεται, η μόνη αποδεκτή γραμμή διαχωρισμού είναι τα κρατικά σύνορα, διατύπωση με ιδιαίτερη σημασία επειδή η Μόσχα και το Κίεβο διαφωνούν για το ποια εδάφη ανήκουν σε κάθε κράτος.
Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτίμησε ότι αυτή η αναφορά επαναφέρει τις αξιώσεις της Ρωσίας για πλήρη έλεγχο των περιφερειών Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Χερσώνας και Ζαπορίζια. Η ερμηνεία του οργανισμού περιλαμβάνει ακόμη και περιοχές τις οποίες, σύμφωνα με την ίδια αποτίμηση, οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταλάβει.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, απέκλεισε τις ανταλλαγές κατεχόμενων εδαφών. Δήλωσε ακόμη ότι η Ρωσία σκοπεύει να επεκτείνει τη λεγόμενη ζώνη ασφαλείας στις περιφέρειες Σούμι και Χάρκοβο, μια έννοια που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να αιτιολογεί τη στρατιωτική της παρουσία σε ουκρανικές παραμεθόριες περιοχές.
Οδησσός, Μικολάιβ και ελευθερία ναυσιπλοΐας
Η θαλάσσια διάσταση των προτάσεων αφορά δύο ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρωσία φέρεται να ζητά την αποστρατιωτικοποίηση της Οδησσού και του Μικολάιβ, ώστε οι λιμενικές εγκαταστάσεις τους να μη χρησιμοποιούνται ως ναυτικές βάσεις. Ο όρος αφορά συγκεκριμένα τη στρατιωτική χρήση των λιμανιών και όχι γενική απαγόρευση της ναυσιπλοΐας.
Για τις θαλάσσιες μετακινήσεις προβλέπονται, κατά την ίδια περιγραφή, ιδιαίτερες εγγυήσεις ελεύθερης ναυσιπλοΐας τόσο στη Μαύρη Θάλασσα όσο και στη Βαλτική. Η ταυτόχρονη αναφορά των δύο θαλάσσιων περιοχών εντάσσει τα προτεινόμενα μέτρα σε ευρύτερο πλαίσιο ευρωπαϊκής ασφάλειας, χωρίς να προσδιορίζεται στο παρεχόμενο σχέδιο ο τρόπος εφαρμογής ή επιτήρησής τους.
Μολδαβία, Υπερδνειστερία και ανταλλάγματα στη Λευκορωσία
Ένα ακόμη σκέλος των άτυπων σεναρίων αφορά τη Μολδαβία. Η λευκορωσική Nasha Niva μεταφέρει ότι η Ρωσία θα επιδίωκε τη συγκρότηση ομοσπονδιακού κράτους με συμμετοχή της Μολδαβίας, της αυτόνομης Γκαγκαουζίας και της αποσχισθείσας, υποστηριζόμενης από τη Μόσχα, Υπερδνειστερίας. Η ομοσπονδιακή δομή θα άλλαζε τον τρόπο πολιτικής συγκρότησης της χώρας.
Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, αν η Μολδαβία προχωρούσε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Γκαγκαουζία και η Υπερδνειστερία θα αποκτούσαν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας. Η αναφορά περιγράφει έναν προτεινόμενο όρο για ενδεχόμενη ευρωπαϊκή ένταξη και όχι απόφαση των αρχών της Μολδαβίας ή συμφωνημένη διαδικασία.
Ως αντάλλαγμα για τις ευρύτερες αλλαγές, η Μόσχα φέρεται να είναι διατεθειμένη να αποσύρει τα πυρηνικά της όπλα από τη Λευκορωσία και να μη διατηρήσει εκεί πυραυλικά συστήματα μέσου βεληνεκούς, με ειδική αναφορά στα Iskander και Oreshnik. Οι αποσύρσεις εμφανίζονται ως στοιχείο διαπραγματευτικής πρότασης, όχι ως ήδη δρομολογημένη ενέργεια.
Στις ίδιες αναφορές περιλαμβάνεται και η πιθανή αποχώρηση ρωσικών στρατευμάτων από την Υπερδνειστερία, γεγονός που συνδέει τις προτεινόμενες διευθετήσεις για τη Μολδαβία με τις ρυθμίσεις ασφαλείας στη Λευκορωσία. Παραμένει αδιευκρίνιστο ποιες από τις διαφορετικές προτάσεις που κυκλοφορούν σε άτυπους διαπραγματευτικούς κύκλους, εφόσον υπάρχει κάποια, υποστηρίζει προσωπικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
