Ελβετία – Στην πληρωμή προστίμων για 12 άπορους πολίτες προχώρησε μια ελβετική οργάνωση, γλιτώνοντάς τους από την ποινή της φυλάκισης λόγω μετακίνησης χωρίς εισιτήριο στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Το εντυπωσιακό ποσό που συγκεντρώθηκε μέσω ιδιωτικών δωρεών αναδεικνύει τις κοινωνικές αντιδράσεις για ένα νομικό σύστημα που, σύμφωνα με τους επικριτές του, μετατρέπει την οικονομική αδυναμία σε ποινικό αδίκημα με τεράστιο κόστος για το κράτος.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Συγκέντρωση 92.000 φράγκων για την αποπληρωμή των προστίμων.
- Περίπου 5.000 άτομα φυλακίστηκαν το 2024 λόγω απλήρωτων κλήσεων.
- Κόστος άνω των 200 φράγκων ημερησίως ανά κρατούμενο για το κράτος.
Το παράδοξο των ποινών και το κόστος για το κράτος
Η αυστηρή νομοθεσία στην Ελβετία προβλέπει ότι τα απλήρωτα πρόστιμα στα μέσα μαζικής μεταφοράς μπορούν να οδηγήσουν απευθείας στη φυλακή. Εάν ένας επιβάτης ελεγχθεί χωρίς εισιτήριο και αδυνατεί να καλύψει το αρχικό πρόστιμο, το ποσό αυξάνεται ραγδαία. Σε περίπτωση καταγγελίας από την εταιρεία μεταφορών και εμπλοκής της εισαγγελίας, εάν η κατάσχεση μισθού ή άλλων περιουσιακών στοιχείων αποβεί άκαρπη, το χρέος μετατρέπεται αυτομάτως σε ποινή φυλάκισης.
Το 2024, περίπου 5.000 άτομα κατέληξαν στη φυλακή εξαιτίας απλήρωτων προστίμων, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερες από τις μισές νέες εισαγωγές στα σωφρονιστικά ιδρύματα της χώρας. Η πρακτική αυτή δεν επιβαρύνει μόνο τα ήδη υπερπλήρη ιδρύματα, αλλά κοστίζει εκατομμύρια στους φορολογούμενους. Υπολογίζεται ότι κάθε ημέρα κράτησης στοιχίζει από 200 έως 300 φράγκα στα κρατικά ταμεία.
Η δράση του Freiheitsfonds Schweiz
Για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου, η οργάνωση Freiheitsfonds Schweiz ξεκίνησε τον Ιούλιο μια πρωτοβουλία συγκέντρωσης πόρων, θέτοντας αρχικό στόχο τα 50.000 φράγκα. Η ανταπόκριση ξεπέρασε τις προσδοκίες, με το ταμείο να αγγίζει τα 92.000 φράγκα. Σύμφωνα με τον συνιδρυτή της οργάνωσης Basil Weingartner, η φυλάκιση για ένα απλήρωτο εισιτήριο είναι εντελώς δυσανάλογη και στην ουσία τιμωρεί την ίδια τη φτώχεια.
Μέσα στις πρώτες τρεις εβδομάδες λειτουργίας του προγράμματος, 23 άτομα ζήτησαν βοήθεια. Σχεδόν οι μισές αιτήσεις πληρούσαν τα αυστηρά κριτήρια, τα οποία απαιτούν η ποινή φυλάκισης να προέρχεται αποκλειστικά από μετακίνηση χωρίς εισιτήριο. Με δαπάνη 13.464 φράγκων, η οργάνωση εξόφλησε τα χρέη 12 ατόμων, αποτρέποντας συνολικά 218 ημέρες εγκλεισμού. Πλέον, γίνεται προσπάθεια ενημέρωσης μέσω συμβουλευτικών κέντρων, καθώς πολλοί δικαιούχοι δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους εξαιτίας της περιθωριοποίησής τους.
Πολιτικές πιέσεις για αλλαγή της νομοθεσίας
Η συγκεκριμένη δράση δεν έχει απλώς φιλανθρωπικό χαρακτήρα, αλλά στοχεύει στην ανάδειξη του νομοθετικού κενού και στην αλλαγή του συστήματος. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, μια πρόσφατη πρόταση στο Εθνικό Συμβούλιο για την κατάργηση της φυλάκισης για πρόστιμα έως 5.000 φράγκα απορρίφθηκε από τους νομοθέτες.
Ωστόσο, οι πιέσεις συνεχίζονται εντατικά σε επίπεδο καντονιών. Στα καντόνια Aargau και Schaffhausen εκκρεμούν αντίστοιχες πολιτικές παρεμβάσεις για την τροποποίηση του νομικού πλαισίου. Παράλληλα, το κυβερνητικό συμβούλιο της Βέρνης κατέθεσε επίσημη πρόταση προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ζητώντας την αλλαγή του Συντάγματος, ώστε να δίνεται υποχρεωτικά η δυνατότητα παροχής κοινωφελούς εργασίας ως εναλλακτική λύση, αντί της άμεσης μετατροπής του προστίμου σε εγκλεισμό.
