Βέλγιο – Μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό των μισθών ανά οικονομικό κλάδο ζητά ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), προκειμένου το Βέλγιο να αντιμετωπίσει τις σοβαρές ελλείψεις προσωπικού.
Η χώρα εμφανίζει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η βιομηχανία δυσκολεύεται να βρει εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα ειδίκευσης.
Στην οικονομική του επισκόπηση για το Βέλγιο, ο οργανισμός των 38 οικονομιών επισημαίνει ότι το αυστηρό πλαίσιο διαμόρφωσης αποδοχών περιορίζει τις προσλήψεις και τη μετακίνηση εργαζομένων μεταξύ κλάδων και περιφερειών. Έτσι, επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς για να καλύψουν τις ανάγκες τους έχουν μικρότερο περιθώριο να το κάνουν.
Πώς λειτουργεί το βελγικό σύστημα μισθών
Το Βέλγιο είναι μία από τις μόλις δύο χώρες της ευρωζώνης που εφαρμόζουν πλήρη αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή μισθών. Οι αποδοχές αυξάνονται σε συνάρτηση με τον πληθωρισμό, με σκοπό να προστατεύεται η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.
Ταυτόχρονα, ο νόμος περί μισθολογικού κανόνα (Wage Norm Law) θέτει όρια στην αύξηση του συνολικού κόστους εργασίας σε σύγκριση με τρεις γειτονικές χώρες: τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ολλανδία. Οι αυτόματες αυξήσεις λόγω πληθωρισμού υπολογίζονται μέσα σε αυτό το περιθώριο και μόνο το υπόλοιπό του μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πρόσθετες μισθολογικές αυξήσεις.
Μετά τις μεγάλες αυξήσεις αποδοχών που ακολούθησαν την πανδημία, το διαθέσιμο περιθώριο περιορίστηκε, καθώς συνυπολογίστηκε η προηγούμενη ταχύτερη άνοδος του κόστους εργασίας στο Βέλγιο σε σχέση με τις γειτονικές οικονομίες. Για το 2026, οι πρόσθετες αυξήσεις προβλέπεται να φτάσουν μόλις το 0,89% πέρα από την αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
Εργοδοτικές οργανώσεις και συνδικάτα διαφωνούν τόσο για το ποια στοιχεία πρέπει να περιλαμβάνονται στο κόστος εργασίας όσο και για το πραγματικό ύψος της διαφοράς από τις τρεις γειτονικές χώρες. Όσο μεγαλύτερη υπολογίζεται αυτή η διαφορά, τόσο λιγότερο περιθώριο απομένει για αυξήσεις. Μια ευρύτερη ερμηνεία του εργοδοτικού κόστους θα μπορούσε επίσης να περιορίσει το διαθέσιμο περιθώριο.
Ποιοι κλάδοι θα μπορούσαν να προσφέρουν υψηλότερες αποδοχές
Ο ΟΟΣΑ εισηγείται μεγαλύτερη διαφοροποίηση μισθών ανά κλάδο, ώστε επιχειρήσεις με υψηλή αύξηση παραγωγικότητας να έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν καλύτερες αμοιβές. Ως παραδείγματα αναφέρει τη μεταποίηση υπολογιστών και ηλεκτρονικών προϊόντων, τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό και τη φαρμακοβιομηχανία.
Η εικόνα ήταν διαφορετική σε κλάδους όπως τα μέταλλα, τα χημικά και η αυτοκινητοβιομηχανία κατά την περίοδο 2019–2024: εκεί οι μισθοί αυξήθηκαν ενώ η παραγωγικότητα υποχώρησε. Κατά την ανάλυση του οργανισμού, το ενιαίο εθνικό πλαίσιο δεν επιτρέπει να αποτυπώνονται επαρκώς τέτοιες αποκλίσεις στην οικονομική επίδοση των κλάδων.
Ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι το ισχύον σύστημα δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν τις αμοιβές ως κίνητρο προσέλκυσης προσωπικού. Περιορίζει ακόμη τη μισθολογική διαφορά ανάμεσα στους εργαζομένους υψηλής παραγωγικότητας και στους υπόλοιπους, αποδυναμώνοντας, κατά την εκτίμησή του, τα κίνητρα για αλλαγή κλάδου ή πρόσθετη κατάρτιση. Μια πιο ευέλικτη κλαδική προσέγγιση θα μπορούσε ιδιαίτερα να διευκολύνει την κινητικότητα των εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης.
Η επανεκβιομηχάνιση και οι αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει θέσει την επανεκβιομηχάνιση μεταξύ των στόχων της κυβερνητικής συμφωνίας, συνδέοντάς την με την απασχόληση, το βιοτικό επίπεδο, τη βιωσιμότητα της κοινωνικής ασφάλισης και τη μακροπρόθεσμη ευημερία. Αντίστοιχη έμφαση στην επιστροφή της βιομηχανίας δίνει για την Περιφέρεια των Βρυξελλών και ο αρμόδιος υπουργός Οικονομίας, Laurent Hublet, του κόμματος Les Engagés.
Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει ότι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις στα επιδόματα ανεργίας, στις μακροχρόνιες αναρρωτικές άδειες και στις συντάξεις αποσκοπούν στην αύξηση της προσφοράς εργασίας, αλλά κρίνει ότι δεν αρκούν από μόνες τους για να αντιμετωπιστούν οι δυσλειτουργίες της αγοράς.
Η κυβέρνηση έχει ήδη εισαγάγει μερικό περιορισμό της αυτόματης αναπροσαρμογής για μισθούς άνω των 4.000 ευρώ μικτά τον μήνα. Έχει επίσης ζητήσει από συνδικάτα και επιχειρήσεις να καταθέσουν έως το τέλος του 2026 κοινές προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του συστήματος, εξετάζοντας μεταξύ άλλων έναν νέο δείκτη αναφοράς με ευρύτερο ορισμό του κόστους εργασίας και αντιμετώπιση της συσσωρευμένης απόκλισης από τις γειτονικές χώρες.
Για τον ΟΟΣΑ, η πρόσθετη κλαδική ευελιξία έχει ιδιαίτερη σημασία στη μεταποίηση, όπου ο διεθνής ανταγωνισμός είναι εντονότερος και οι διαφορές παραγωγικότητας μεταξύ επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καθιστούν δυσκολότερη την προσέλκυση προσωπικού με ενιαία μισθολογικά όρια.
Πηγές πληροφοριών: Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
