Βερολίνο – Το μυρμήγκι Tapinoma magnum, ένα είδος που μπορεί να δημιουργήσει τεράστιες αποικίες και να προκαλέσει ζημιές σε υποδομές, εντοπίστηκε σε δύο καταστήματα ειδών κήπου και οικοδομικών υλικών στο Βερολίνο. Οι καταγραφές έγιναν στις περιοχές Bohnsdorf και Biesdorf, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου ο περιβαλλοντικός οργανισμός Nabu Berlin, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσής του.
Το είδος προέρχεται από τη Μεσόγειο και έχει ήδη προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη νότια Γερμανία. Μπορεί να ανασκάπτει το έδαφος κάτω από πλακόστρωτες επιφάνειες και να εγκαθίσταται σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, με πιθανές συνέπειες για την ηλεκτροδότηση και τις συνδέσεις στο διαδίκτυο. Ο εντοπισμός του στα δύο καταστήματα του Βερολίνου δεν σημαίνει, από μόνος του, ότι έχουν ήδη προκληθεί ανάλογες ζημιές εκεί.
Τα σημαντικότερα σε μία ματιά
- Η μεταφορά του είδους συνδέεται κυρίως με γλάστρες εισαγόμενων μεσογειακών φυτών, όπως οι ελιές και οι πικροδάφνες.
- Οι υπεραποικίες του μπορούν να αριθμούν εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια μυρμήγκια.
- Ο Nabu συνιστά να μην επιχειρείται αυτοσχέδια καταπολέμηση, αλλά να αναφέρεται η ύποπτη παρουσία του είδους.
Πώς φτάνει το Tapinoma magnum στη Γερμανία
Σύμφωνα με τον Nabu Berlin, ο βασικός τρόπος εισαγωγής είναι οι γλάστρες με μεσογειακά καλλωπιστικά φυτά, κυρίως πικροδάφνες και ελιές. Για τον λόγο αυτό, καταστήματα οικοδομικών και κηπουρικών ειδών, φυτώρια και κέντρα κήπου αποτελούν πιθανά σημεία εισόδου. Αντίστοιχη σημασία έχουν βιομηχανικές εγκαταστάσεις όπου διακινούνται ή αποθηκεύονται εισαγόμενα χώματα.
Το είδος έχει καταγραφεί στη Γερμανία από το 2009. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (Umweltbundesamt) το χαρακτηρίζει «δυνητικά εισβλητικό», ενώ περιλαμβάνεται στον εθνικό κατάλογο παρακολούθησης του Ομοσπονδιακού Οργανισμού Προστασίας της Φύσης. Ο χαρακτηρισμός αυτός αποτυπώνει την ανάγκη παρακολούθησής του και δεν σημαίνει ότι κάθε νέα παρουσία οδηγεί αναγκαστικά σε εκτεταμένη προσβολή.
Μικροσκοπικά μυρμήγκια με τεράστιες αποικίες
Οι εργάτριες έχουν γυαλιστερό μαύρο χρώμα και μήκος μόλις δύο έως πέντε χιλιοστά. Οι αποικίες μπορούν να διαθέτουν έως και 350 βασίλισσες και να σχηματίζουν εκτεταμένα υπόγεια δίκτυα. Σε αντίθεση με αρκετά εγχώρια είδη, το Tapinoma magnum παραμένει δραστήριο ακόμη και όταν η θερμοκρασία πλησιάζει τους τρεις βαθμούς Κελσίου, ενώ μπορεί να εισέλθει σε κτίρια αναζητώντας τροφή και ζέστη.
Προτιμά κατοικημένες περιοχές με αμμώδη εδάφη και εγκαθιστά φωλιές κάτω από πλάκες πεζοδρομίων, κοντά στα θεμέλια κτιρίων ή μέσα σε γλάστρες. Τρέφεται κυρίως με μελιτώδεις εκκρίσεις, μικρά έντομα, σπόρους και υπολείμματα τροφών. Ένα επιπλέον αναγνωριστικό χαρακτηριστικό, σύμφωνα με τον Nabu, είναι η οσμή διαλύτη που αναδίδουν τα μυρμήγκια, καθώς και η διαφορά μεγέθους μεταξύ των εργατριών.
Ο Stephan Härtel, από την υπηρεσία του Nabu για τα υμενόπτερα, εξηγεί ότι σε νέα περιβάλλοντα οι πληθυσμοί αυτοί μπορούν να σχηματίσουν υπεραποικίες με πολλές βασίλισσες. Η στενή γενετική συγγένεια μεταξύ τους επιτρέπει σε διαφορετικές ομάδες να συνεργάζονται αντί να αντιμετωπίζουν η μία την άλλη ως ξένη. Έτσι, ο αριθμός των εντόμων μπορεί να φτάσει τις εκατοντάδες χιλιάδες ή και τα εκατομμύρια.
Ζημιές σε πεζοδρόμια και διακοπές σε ηλεκτρικά δίκτυα
Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Καρλσρούη, στη Βάδη-Βυρτεμβέργη. Σύμφωνα με τον Härtel, εκεί υπάρχουν ήδη αρκετές υπεραποικίες, με μία να καλύπτει έκταση περίπου 100 εκταρίων. Τα μυρμήγκια υποσκάπτουν πεζοδρόμια και βεράντες, εισέρχονται σε κουτιά διανομής και μπορούν να προκαλέσουν βραχυκυκλώματα ή διακοπές σύνδεσης στο διαδίκτυο.
Παρουσία του είδους έχει επίσης αναφερθεί στη Βαυαρία, στην περιοχή της Νυρεμβέργης και του Aschaffenburg, καθώς και στα κρατίδια της Έσσης και της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Η αρμόδια υπηρεσία προστασίας της φύσης της Έσσης επισημαίνει ότι τέτοιες αποικίες μπορεί να συνεπάγονται υψηλό κόστος καταπολέμησης και συντήρησης υποδομών.
Η εξάπλωση δεν αφορά μόνο κατασκευές και δίκτυα. Κατά τον Nabu Berlin, οι μεγάλες αποικίες αφαιρούν τροφικούς πόρους από εγχώρια μυρμήγκια, άλλα έντομα και μικρά ζώα, ασκώντας πίεση στην τοπική βιοποικιλότητα.
Τι συνιστούν οι ειδικοί σε περίπτωση εντοπισμού
Ο Nabu Berlin αποθαρρύνει την καταπολέμηση χωρίς ειδική καθοδήγηση και καλεί όποιον υποψιάζεται παρουσία του Tapinoma magnum να απευθύνεται στον περιβαλλοντικό οργανισμό. Για τους ανθρώπους, πάντως, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος διευκρινίζει ότι το είδος δεν θεωρείται κίνδυνος για την υγεία.
Πηγές πληροφοριών: Nabu Berlin, Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος της Γερμανίας (Umweltbundesamt), Ομοσπονδιακός Οργανισμός Προστασίας της Φύσης (Bundesamt für Naturschutz), Υπηρεσία Προστασίας της Φύσης της Έσσης.