Βέλγιο – Η εξασφάλιση της μόνιμης κατοικίας αποτελεί κομβικό βήμα για όσους ξένους πολίτες ζουν και εργάζονται στη χώρα, προσφέροντας πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση και ανεμπόδιστη αγορά ακινήτων, χωρίς την ανάγκη απόκτησης υπηκοότητας.
Η διαδικασία απαιτεί πολυετή διαμονή και την υποβολή μιας σειράς δικαιολογητικών, με τους κανόνες να διαφοροποιούνται ελαφρώς ανάλογα με τη χώρα καταγωγής του εκάστοτε ενδιαφερόμενου.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- 5 χρόνια συνεχούς και νόμιμης διαμονής απαιτούνται για την υποβολή αίτησης.
- Έως 5 μήνες διαρκεί η αξιολόγηση του φακέλου από τις αρμόδιες αρχές.
- Στα 40 ευρώ ανέρχεται κατά μέσο όρο το κόστος στην περιοχή των Βρυξελλών.
Οι βασικές προϋποθέσεις για την υποβολή αίτησης
Το θεμέλιο για την απόκτηση της μόνιμης κατοικίας είναι η συμπλήρωση πέντε ετών νόμιμης διαμονής στη χώρα. Η περίοδος αυτή πρέπει να είναι αδιάλειπτη, επιτρέποντας απουσίες μόνο έως έξι μήνες τη φορά και όχι πάνω από 12 μήνες συνολικά στην πενταετία. Εξαιρέσεις διάρκειας έως 12 συνεχόμενων μηνών προβλέπονται αποκλειστικά για σοβαρούς λόγους, όπως εγκυμοσύνη, ασθένεια, σπουδές ή επαγγελματική απόσπαση. Παράλληλα, οι κάτοχοι της EU Blue Card μπορούν να συνυπολογίσουν τον χρόνο παραμονής τους σε άλλα κράτη-μέλη της ευρωπαϊκής ζώνης.
Πέραν του χρόνου διαμονής, οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να αποδείξουν ότι διαθέτουν σταθερό μηνιαίο εισόδημα για τη συντήρηση των ιδίων και των εξαρτώμενων μελών τους. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται στην προσκόμιση τραπεζικών κινήσεων των τελευταίων τριών έως έξι μηνών. Επιπρόσθετα, απαιτείται η ύπαρξη έγκυρου ασφαλιστηρίου υγείας, η διατήρηση των όρων της τρέχουσας βίζας και η απουσία ποινικών καταδικών που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια.
Η διαδικασία και τα απαραίτητα δικαιολογητικά
Η αξιολόγηση των αιτήσεων γίνεται από την Υπηρεσία Μετανάστευσης, ωστόσο η κατάθεση του φακέλου πραγματοποιείται στους τοπικούς δήμους (commune). Αν και ορισμένοι δήμοι υποστηρίζουν την ηλεκτρονική υποβολή, οι περισσότεροι απαιτούν φυσική παρουσία κατόπιν ραντεβού. Οι αιτούντες καταθέτουν έγκυρο διαβατήριο, αποδεικτικά πενταετούς διαμονής (όπως προηγούμενες άδειες, μισθωτήρια ή λογαριασμούς), βεβαίωση ασφάλισης υγείας, στοιχεία εισοδημάτων και δύο πρόσφατες φωτογραφίες.
Μόλις ο δήμος προωθήσει τον φάκελο, η αρμόδια υπηρεσία έχει στη διάθεσή της πέντε μήνες για να εκδώσει απόφαση. Τα κόστη ποικίλλουν ανά περιοχή, κυμαινόμενα συνήθως από 10 έως 25 ευρώ για την επεξεργασία και 25 με 30 ευρώ για την ίδια την κάρτα. Στην Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτεύουσας, το τυπικό συνολικό κόστος ανέρχεται στα 40 ευρώ, ενώ οι μέθοδοι πληρωμής ορίζονται ξεχωριστά από τον εκάστοτε δήμο.
Τι ισχύει για πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Οι πολίτες της ΕΕ, καθώς και οι υπήκοοι Ελβετίας, Νορβηγίας, Ισλανδίας και Λιχτενστάιν, θεμελιώνουν αυτόματα δικαίωμα μόνιμης κατοικίας μόλις συμπληρώσουν την απαιτούμενη πενταετία. Ωστόσο, η διοικητική διαδικασία παραμένει υποχρεωτική για την απόκτηση της κάρτας EU+ (άδεια παραμονής για πολίτες ΕΕ) ή της κάρτας F (για μέλη οικογένειας από τρίτες χώρες). Η έγκριση αυτών των εγγράφων μεταφέρει τον πολίτη από το μητρώο αλλοδαπών στο κανονικό μητρώο πληθυσμού, διασφαλίζοντας πλήρη δικαιώματα κοινωνικής ένταξης.
Οι κατηγορίες αδειών για πολίτες τρίτων χωρών
Για τους πολίτες εκτός ΕΕ, το βελγικό σύστημα προβλέπει διαφορετικούς τύπους μόνιμης παραμονής. Η κάρτα B (séjour illimité) προσφέρει δικαίωμα απεριόριστης διαμονής και ελεύθερης εργασίας με πενταετή ισχύ, διατηρώντας όμως τον κάτοχο στο μητρώο αλλοδαπών. Ως επόμενο βήμα, όσοι κατέχουν ήδη την κάρτα B μπορούν να αιτηθούν την κάρτα K (autorisation d’établissement). Η συγκεκριμένη άδεια έχει δεκαετή ισχύ και εξασφαλίζει την επίσημη εγγραφή στο μητρώο πληθυσμού.
Παράλληλα, υφίσταται και η κάρτα L (statut resident longue durée) για όσους αποδεικνύουν σταθερούς πόρους διαβίωσης και επαρκή ασφαλιστική κάλυψη. Όσον αφορά τους Βρετανούς πολίτες μετά το Brexit, όσοι διέμεναν ήδη στη χώρα πριν από την 1η Ιανουαρίου 2021, δικαιούνται την πενταετή κάρτα M. Όσοι δεν εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία, ακολουθούν την τυπική διαδικασία των πολιτών τρίτων χωρών.
Λόγοι απώλειας του δικαιώματος μόνιμης παραμονής
Παρά τις δυσκολίες στη διαδικασία έκδοσης, η ανάκληση της μόνιμης κατοικίας συμβαίνει μόνο κάτω από αυστηρές προϋποθέσεις. Οι βελγικές αρχές μπορούν να τερματίσουν το καθεστώς μόνιμου κατοίκου εάν ο πολίτης διαπράξει σοβαρό έγκλημα που απειλεί τη δημόσια ασφάλεια ή εάν εντοπιστεί απάτη με χρήση πλαστών εγγράφων κατά τη διάρκεια της αίτησης. Ένας ακόμη λόγος απώλειας είναι η συνεχόμενη απουσία από το βελγικό έδαφος για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Σε περίπτωση ανάκλησης, το άτομο διατηρεί το δικαίωμα νέας αίτησης, εφόσον συμπληρώσει ξανά τα πέντε έτη απαιτούμενης διαμονής.
