Γερμανία – Η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών θεωρεί τη δημοκρατία καλή μορφή διακυβέρνησης, αλλά πολύ λιγότεροι πιστεύουν ότι λειτουργεί σωστά στη χώρα τους. Σε αντιπροσωπευτική έρευνα της Infratest dimap για την πρωτοβουλία «Deine Meinung zählt!» της ARD, το 87% αξιολογεί θετικά τη δημοκρατία ως πολίτευμα, ενώ μόλις περίπου ένας στους τρεις εκτιμά ότι η εφαρμογή της στη Γερμανία είναι καλή.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 27 Οκτωβρίου 2026 σε 2.281 γερμανόφωνους κατοίκους της Γερμανίας, ηλικίας τουλάχιστον 16 ετών. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα σαφές χάσμα ανάμεσα στην αποδοχή του δημοκρατικού πολιτεύματος και στην εμπιστοσύνη απέναντι στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι θεσμοί.
Εμπιστοσύνη στις εκλογές, αμφιβολίες για θεσμούς και κοινωνική ασφάλεια
Οι τέσσερις στους πέντε ερωτηθέντες θεωρούν ότι οι βουλευτικές εκλογές στη Γερμανία είναι ελεύθερες και δίκαιες. Το 72% πιστεύει ότι προστατεύονται τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Για σύγκριση, σε έρευνα της Ipsos πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ περίπου τρεις στους πέντε εξέφραζαν εμπιστοσύνη στη δίκαιη και ορθή διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας.
Η εικόνα αλλάζει όταν οι πολίτες αξιολογούν άλλες όψεις της δημοκρατικής ζωής. Περίπου ένας στους τρεις αμφιβάλλει ότι τα δικαστήρια αντιμετωπίζουν όλους ισότιμα, ότι τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να μεταδίδουν ελεύθερα τις ειδήσεις και ότι οι άνθρωποι μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους.
Στην κοινωνική προστασία καταγράφεται ακόμη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια: μόνο ένας στους δύο πιστεύει ότι η πολιτική εξασφαλίζει την κοινωνική ασφάλεια των πολιτών. Στους νεότερους των 30 ετών, έξι στους δέκα δεν το πιστεύουν, στοιχείο που καταγράφει ιδιαίτερα έντονη δυσπιστία σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Ποιοι κίνδυνοι ανησυχούν περισσότερο τους Γερμανούς
Στην ανοιχτή ερώτηση για τη μεγαλύτερη απειλή κατά της δημοκρατίας, το 34% αναφέρει τον ακροδεξιό εξτρεμισμό, την πιο συχνή απάντηση τόσο στην ανατολική όσο και στη δυτική Γερμανία. Ακολουθεί με 16% η δυσλειτουργία της πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης, όπως την αντιλαμβάνονται οι ερωτηθέντες.
Οι πολιτικές διαφωνίες επηρεάζουν και τις προσωπικές σχέσεις. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις δηλώνουν ότι θέλουν να έχουν όσο το δυνατόν λιγότερη επαφή με ανθρώπους που σκέφτονται εντελώς διαφορετικά πολιτικά. Την ίδια στιγμή, σχεδόν τα δύο τρίτα εμφανίζονται ανοιχτά στον διάλογο με όσους διαφωνούν.
Η παράλληλη συμμετοχική δράση της ARD, με περισσότερους από 80.000 συμμετέχοντες, έδωσε χώρο σε προσωπικές μαρτυρίες, οι οποίες δεν πρέπει να συγχέονται με το αντιπροσωπευτικό δείγμα της δημοσκόπησης. Ανάμεσα στις διαφορετικές φωνές, η 28χρονη Carina Rengers από το Passau περιγράφει την αίσθηση ότι η γενιά της δεν ακούγεται, ενώ ο 60χρονος Andreas Kühne, από την περιοχή του Μαγδεμβούργου, θεωρεί ότι ο δημόσιος διάλογος περιορίζεται υπερβολικά στα άκρα.
Ευρεία υποστήριξη σε δημοψηφίσματα και συμμετοχή των πολιτών
Παρά τη δυσαρέσκεια, σημαντικό μέρος των πολιτών ζητά περισσότερες δυνατότητες ουσιαστικής συμμετοχής στις αποφάσεις. Επτά στους δέκα θα έβλεπαν θετικά τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων για συγκεκριμένα πολιτικά ζητήματα και σε ομοσπονδιακό επίπεδο, κατά το παράδειγμα της Ελβετίας.
Το 64% υποστηρίζει τους συμμετοχικούς προϋπολογισμούς, μέσω των οποίων οι πολίτες θα μπορούσαν να αποφασίζουν απευθείας για τη διάθεση μέρους των δημόσιων πόρων. Το 63% τάσσεται υπέρ συμβουλίων πολιτών, με μέλη που θα επιλέγονται με κλήρωση και θα μπορούν να συζητούν βασικά ζητήματα και να διατυπώνουν προτάσεις προς την ομοσπονδιακή Βουλή.
Αντίθετα, η καθιέρωση υποχρεωτικής συμμετοχής στις εκλογές δεν συγκεντρώνει πλειοψηφική υποστήριξη: έξι στους δέκα την απορρίπτουν και περίπου οι μισοί από αυτούς, δηλαδή τρεις στους δέκα συνολικά, την εγκρίνουν.
Η ευθύνη δεν αποδίδεται μόνο στην πολιτική ηγεσία
Το 75% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η ευθύνη για μια δημοκρατία που λειτουργεί καλά ανήκει εξίσου στους πολίτες και στους πολιτικούς. Η άποψη αυτή συνυπάρχει με την επιθυμία για μεγαλύτερο διάλογο και πιο ενεργό ρόλο της κοινωνίας στη λήψη αποφάσεων.
Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε με τηλεφωνικές και διαδικτυακές συνεντεύξεις: 1.350 τηλεφωνικά και 931 μέσω διαδικτύου. Το δείγμα σταθμίστηκε βάσει κοινωνικοδημογραφικών χαρακτηριστικών και της αναφερόμενης προηγούμενης εκλογικής συμπεριφοράς. Το δηλωμένο περιθώριο στατιστικής διακύμανσης είναι περίπου δύο ποσοστιαίες μονάδες για ποσοστό 50%. Από τις τηλεφωνικές συνεντεύξεις, το 60% έγινε σε σταθερά και το 40% σε κινητά τηλέφωνα.
Πηγές πληροφοριών: Infratest dimap, ARD.
