Ελβετία – Η νέα γενιά βγαίνει στους δρόμους σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, με την ανασφάλεια για την εργασία, την ακρίβεια και τη στέγαση να βρίσκονται στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων.
Στην Ελβετία, όπου έχουν προγραμματιστεί δράσεις σε σχολεία και πανεπιστήμια και διαδηλώσεις σε οκτώ πόλεις, τα στοιχεία για την ανεργία των νέων ενισχύουν τη συζήτηση γύρω από τις προοπτικές της Generation Z.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ελβετικής στατιστικής υπηρεσίας που παρατίθενται στο αρχικό δημοσίευμα, το ποσοστό των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών χωρίς εργασία, με βάση τον ορισμό της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), αυξήθηκε μέσα σε έναν χρόνο από 10,5% σε 12,6%. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς καταγράφονται δυσκολίες ακόμη και μεταξύ αποφοίτων γνωστών πανεπιστημίων.
Διαφορετικά αιτήματα στις ευρωπαϊκές διαδηλώσεις
Οι κινητοποιήσεις των νέων δεν έχουν ενιαία ατζέντα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Αλβανία και τη Σερβία οι διαμαρτυρίες στρέφονται κατά αυταρχικών πολιτικών πρακτικών, ενώ στη Γαλλία οι νέοι διαμαρτύρονται για τις συνθήκες στα σχολεία και για το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, γνωστό ως Parcoursup.
Στη Γερμανία, η πρωτοβουλία «Gen Z regelt» αντιτίθεται, μεταξύ άλλων, στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Στην Ελβετία η πανευρωπαϊκή ημέρα κινητοποίησης περιλαμβάνει εκδηλώσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και συγκεντρώσεις σε οκτώ πόλεις, με τη συμμετοχή αριστερών κομμάτων και οργανώσεων.
Τα διαφορετικά αυτά αιτήματα δυσκολεύουν την απευθείας σύγκριση με το φοιτητικό κίνημα του 1968. Εκείνη η περίοδος συνδέθηκε με την αμφισβήτηση κοινωνικών και εκπαιδευτικών δομών, ενώ οι σημερινές διαμαρτυρίες καλύπτουν ξεχωριστά εθνικά και κοινωνικά προβλήματα. Η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα αποτελεί ένα από τα θέματα που συνδέουν τις επιμέρους κινητοποιήσεις.
Ακριβή κατοικία και δυσκολίες στην πρώτη επαγγελματική εμπειρία
Το υψηλό κόστος ζωής και η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών επιβαρύνουν ιδιαίτερα τους νεότερους, οι οποίοι δεν έχουν προλάβει να αποκτήσουν οικονομικά αποθέματα. Η επιλογή ανεξάρτητης κατοικίας γίνεται δυσκολότερη και αρκετοί αναγκάζονται να συνεχίσουν να ζουν με τους γονείς τους ή να μοιράζονται ένα σπίτι.
Στην αγορά εργασίας της Ελβετίας καταγράφεται μια αντίφαση: παρά την υψηλή αναγνωρισιμότητα ιδρυμάτων όπως το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ETH) και το Πανεπιστήμιο του Σεν Γκάλεν (HSG), ορισμένοι απόφοιτοι δυσκολεύονται να βρουν ακόμη και μια θέση πρακτικής άσκησης.
Το αρχικό δημοσίευμα μεταφέρει ενδεικτικές ατομικές περιπτώσεις: απόφοιτο του ETH που αναζητεί εργασία επί ενάμιση χρόνο, απόφοιτο διοίκησης επιχειρήσεων του HSG με 68 ανεπιτυχείς αιτήσεις για πρακτική άσκηση και κάτοχο μεταπτυχιακού στη Ζυρίχη που, σύμφωνα με την προσωπική του αφήγηση, εργάζεται επί χρόνια σε επισφαλείς θέσεις, όπως διανομές και τηλεφωνικά κέντρα. Πρόκειται για μεμονωμένες μαρτυρίες, οι οποίες δεν αποτυπώνουν από μόνες τους την έκταση του προβλήματος.
Τεχνητή νοημοσύνη, πτυχία και επαγγελματική κατάρτιση
Η αύξηση της ανεργίας των νέων συνδέεται στο δημόσιο διάλογο τόσο με την ασθενέστερη οικονομική συγκυρία όσο και με τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. Εργασίες εισαγωγικού επιπέδου σε τομείς όπως η πληροφορική, η διοίκηση επιχειρήσεων και οι νομικές υπηρεσίες βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της ανησυχίας, χωρίς τα διαθέσιμα στοιχεία να αποδεικνύουν από μόνα τους ότι η τεχνολογία προκάλεσε τη συγκεκριμένη άνοδο της ανεργίας.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ποσοστό ανεργίας 5,6% για αποφοίτους ανώτατης εκπαίδευσης, το οποίο αφορά διαφορετική πληθυσμιακή κατηγορία από το 12,6% των νέων 15 έως 24 ετών. Η Ελβετική Ένωση Εργοδοτών υπογραμμίζει ότι όσοι έχουν ολοκληρώσει επαγγελματική μαθητεία και ιδιαίτερα ανώτερη επαγγελματική εκπαίδευση αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο ανεργίας και ζητεί ενίσχυση του συστήματος μαθητείας.
Η επισήμανση αυτή δεν δίνει άμεση λύση στους ήδη πτυχιούχους που αναζητούν δουλειά. Οι προβλέψεις για νέες ειδικότητες λόγω της τεχνητής νοημοσύνης δεν αναιρούν την αβεβαιότητα σχετικά με το πότε θα δημιουργηθούν νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και ποιοι θα μπορέσουν να τις αξιοποιήσουν.
Διαφωνία για τις αμυντικές δαπάνες και το μέλλον της νέας γενιάς
Στην ελβετική κινητοποίηση εκφράζεται επίσης αντίθεση στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, με το αίτημα να κατευθυνθούν περισσότεροι πόροι προς την κοινωνική προστασία. Η θέση αυτή προκαλεί διαφωνία: οι επικριτές της θεωρούν ότι υποτιμά τις συνέπειες της ρωσικής επιθετικότητας και τις ανάγκες ασφάλειας που αναδεικνύει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η συζήτηση έχει και μια έντονη διαγενεακή διάσταση. Ορισμένοι νέοι εκτιμούν ότι οι προηγούμενες γενιές είχαν ευκολότερη πρόσβαση σε οικονομική σταθερότητα και κατοικία. Αντίθετα, ο αρθρογράφος του αρχικού κειμένου αμφισβητεί αυτή τη γενίκευση, επικαλούμενος για την Ελβετία ποσοστό ιδιοκατοίκησης 30% το 1980 έναντι περίπου 35% σήμερα.
Στο ίδιο πλαίσιο παρατίθενται στοιχεία δημοσκόπησης της Gallup στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το 57% των ηλικιών 18 έως 34 ετών εκφράζει θετική άποψη για τον σοσιαλισμό και το 43% για τον καπιταλισμό. Πρόκειται για αντιλήψεις σε διαφορετική χώρα, που δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στους Ευρωπαίους διαδηλωτές.
Μεταξύ των ιδεών που συζητούνται για την οικονομική ανασφάλεια είναι και μια μορφή βασικού εισοδήματος χρηματοδοτούμενου από πιθανή φορολόγηση της τεχνητής νοημοσύνης. Στο υλικό δεν παρουσιάζεται συγκεκριμένο, εφαρμοσμένο μέτρο ή χρονοδιάγραμμα· η πρόταση παραμένει μέρος της ευρύτερης συζήτησης για το πώς θα στηριχθούν όσοι εισέρχονται σε μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Ελβετίας, Gallup.