Γερμανία – Οριστικά εγκρίθηκε από το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat) η Frühstartrente, το νέο πρόγραμμα αποταμίευσης για τη μελλοντική σύνταξη των παιδιών. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται κρατική εισφορά 10 ευρώ τον μήνα, όμως στην πρώτη φάση δεν θα τη λαμβάνουν όλα τα παιδιά κάτω των 18 ετών. Επιπλέον, τα χρήματα δεν θα είναι διαθέσιμα μόλις ενηλικιωθούν.
Το νομοσχέδιο που προώθησε ο ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομικών Lars Klingbeil (SPD) έλαβε το πράσινο φως του Bundesrat στις 20 Νοεμβρίου 2026, περίπου τέσσερις εβδομάδες μετά την έγκρισή του από την Bundestag. Η ενίσχυση δεν προορίζεται για τρέχουσες οικογενειακές δαπάνες: θα επενδύεται μέσω ειδικού λογαριασμού μακροχρόνιας συνταξιοδοτικής αποταμίευσης στο όνομα του παιδιού.
Τα σημαντικότερα σε μία ματιά
- Η πρώτη γενιά που εντάσσεται στην κρατική χρηματοδότηση είναι τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2020.
- Απαιτούνται συμπληρωμένο έκτο έτος, ηλικία κάτω των 18 και δηλωμένη κύρια κατοικία στη Γερμανία.
- Οι συγγενείς μπορούν να προσθέτουν έως 6.840 ευρώ τον χρόνο συνολικά, χωρίς φορολογική έκπτωση για τις εισφορές τους.
- Αν δεν ανοιχτεί ατομικός λογαριασμός, η κρατική ενίσχυση θα επενδύεται συλλογικά· η απόδοση δεν είναι εγγυημένη.
Ποια παιδιά παίρνουν τα 10 ευρώ τον μήνα
Για να δικαιούται ένα παιδί τη Frühstartrente πρέπει να έχει συμπληρώσει τα έξι έτη, να μην έχει φτάσει στα 18 και να είναι δηλωμένο με κύρια κατοικία στη Γερμανία. Το κράτος θα καταβάλλει 10 ευρώ για κάθε μήνα κατά τον οποίο πληρούνται οι προϋποθέσεις, δηλαδή έως 120 ευρώ τον χρόνο. Οι πληρωμές σταματούν το αργότερο τον μήνα που προηγείται των 18ων γενεθλίων.
Ο περιορισμός βρίσκεται στην αρχική εφαρμογή του προγράμματος. Η κρατική χρηματοδότηση ξεκινά από τη γενιά των παιδιών που συμπλήρωσαν τα έξι έτη το 2026, δηλαδή όσα γεννήθηκαν το 2020. Δεν προβλέπεται ταυτόχρονη καταβολή των 10 ευρώ για όλα τα μεγαλύτερα ανήλικα παιδιά. Οι γονείς τους θα μπορούν να συνάπτουν αντίστοιχες συμβάσεις αποταμίευσης, αλλά χωρίς τη συγκεκριμένη μηνιαία κρατική εισφορά.
Πώς ανοίγει ο λογαριασμός και ποιος ζητά την ενίσχυση
Οι γονείς θα μπορούν να επιλέξουν πιστοποιημένο τυποποιημένο επενδυτικό λογαριασμό συνταξιοδοτικής αποταμίευσης (Standarddepot) σε τράπεζα, ασφαλιστική εταιρεία ή άλλον εγκεκριμένο πάροχο. Η σύμβαση θα είναι στο όνομα του παιδιού, ενώ οι κρατικές εισφορές θα κατατίθενται απευθείας σε αυτήν και όχι στον τρεχούμενο λογαριασμό της οικογένειας.
Την ενίσχυση θα ζητά αυτόματα ο πάροχος από την Κεντρική Υπηρεσία Επιδοτήσεων Συνταξιοδοτικής Περιουσίας (Zentrale Zulagenstelle für Altersvermögen, ZfA), η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του ομοσπονδιακού φορέα συνταξιοδοτικής ασφάλισης Deutsche Rentenversicherung Bund. Οι γονείς δεν θα χρειάζεται να υποβάλλουν ξεχωριστή ετήσια αίτηση.
Εκτός από τα 10 ευρώ του κράτους, γονείς, παππούδες, γιαγιάδες ή άλλα πρόσωπα θα μπορούν να ενισχύουν τον λογαριασμό με ιδιωτικές καταβολές, συνολικά έως 6.840 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Αυτές οι εισφορές δεν θα εκπίπτουν από τη φορολογία των συγγενών. Κατά την περίοδο συσσώρευσης, οι αποδόσεις της επένδυσης θα παραμένουν καταρχήν αφορολόγητες, ενώ οι μεταγενέστερες παροχές θα φορολογούνται σύμφωνα με τους κανόνες των επιδοτούμενων συνταξιοδοτικών συμβάσεων.
Τι γίνεται αν οι γονείς δεν ανοίξουν λογαριασμό
Η απουσία ατομικής σύμβασης δεν σημαίνει ότι χάνεται εξαρχής η κρατική χρηματοδότηση. Για τα παιδιά που πληρούν τα κριτήρια, το ποσό θα μπορεί να επενδύεται συλλογικά από το ομοσπονδιακό κράτος, με τη διαχείριση να ανατίθεται στη γερμανική κεντρική τράπεζα, Deutsche Bundesbank.
Η συλλογική επένδυση προβλέπεται να κατανέμεται διεθνώς αποκλειστικά σε μετοχές ή μετοχικά αμοιβαία κεφάλαια. Δεν παρέχεται εγγύηση συγκεκριμένης απόδοσης ούτε κρατική αποζημίωση για ενδεχόμενες απώλειες. Οργανώσεις προστασίας καταναλωτών έχουν ζητήσει η συλλογική αυτή λύση να αποτελέσει τον βασικό κανόνα για όλα τα παιδιά.
Εφόσον ανοιχτεί αργότερα κατάλληλος ατομικός συνταξιοδοτικός λογαριασμός, το ποσό που αντιστοιχεί στο παιδί από τη συλλογική επένδυση θα μπορεί να μεταφερθεί ως αρχικό κεφάλαιο. Η δυνατότητα αυτή προβλέπεται και μετά την ενηλικίωση, εφόσον συναφθεί η κατάλληλη σύμβαση το αργότερο μέχρι τη συμπλήρωση του 35ου έτους. Έπειτα χάνεται το δικαίωμα ανάκτησης αυτού του αρχικού κεφαλαίου.
Έως τη μεταφορά, το συλλογικά επενδυμένο κεφάλαιο θα εξακολουθεί να ανήκει νομικά στην ομοσπονδία. Δεν δημιουργείται αυτομάτως ένας προσωπικός λογαριασμός με χρήματα ελεύθερα διαθέσιμα στο παιδί.
Γιατί τα χρήματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα 18
Παρότι η κρατική εισφορά συνδέεται με την παιδική ηλικία, ο σκοπός της είναι αποκλειστικά η μελλοντική σύνταξη. Κανονική εκταμίευση προβλέπεται καταρχήν το νωρίτερο από την ηλικία των 65 ετών. Το κεφάλαιο δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σπουδές, την απόκτηση διπλώματος οδήγησης ή άλλες ανάγκες με την ενηλικίωση, ούτε να δοθεί ως εγγύηση δανείου.
Δεν προβλέπεται επίσης δυνατότητα ρευστοποίησης του κεφαλαίου ενδιάμεσα, ακόμη και όταν οι αγορές υποχωρούν. Πριν από τα 18 επιτρέπεται μόνο η πλήρης μεταφορά των χρημάτων σε άλλη επιλέξιμη σύμβαση συνταξιοδοτικής αποταμίευσης.
Χρεώσεις και επενδυτικός κίνδυνος: τι πρέπει να προσέξουν οι οικογένειες
Οι πάροχοι δεν θα μπορούν να επιβάλλουν έξοδα σύναψης σύμβασης ή διάθεσης του προϊόντος έως την έναρξη των πληρωμών σύνταξης. Αυτό δεν αποκλείει άλλες επιβαρύνσεις, όπως τρέχοντα έξοδα διαχείρισης και αμοιβές κεφαλαίων. Για τα εγκεκριμένα τυποποιημένα επενδυτικά προϊόντα προβλέπονται νομοθετικά όρια κόστους.
Οι εταιρείες θα οφείλουν να ενημερώνουν τους δικαιούχους μία φορά τον χρόνο, σε κατανοητή μορφή, για την εξέλιξη της αξίας, τις αποδόσεις και τις χρεώσεις. Δεν προβλέπεται υποχρεωτική συμβουλευτική διαδικασία πριν από τη σύναψη της σύμβασης, επομένως οι γονείς θα χρειάζεται να εξετάζουν οι ίδιοι πού επενδύονται τα χρήματα, ποιες είναι οι συνεχιζόμενες προμήθειες και πόσο εύκολα θα μπορούν να αλλάξουν πάροχο.
Τα κρατικά 10 ευρώ τον μήνα δεν επαρκούν από μόνα τους για την κάλυψη μιας μελλοντικής συνταξιοδοτικής ανάγκης. Μεγαλύτερο κεφάλαιο μπορεί να σχηματιστεί αν η αποταμίευση συνεχιστεί και μετά τα 18, ενώ η επανεπένδυση των αποδόσεων για πολλές δεκαετίες επιτρέπει να λειτουργήσει ο ανατοκισμός. Η πορεία των αγορών και τα έξοδα, ωστόσο, επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα και δεν διασφαλίζεται συγκεκριμένο ποσό.
Το κόστος για τον προϋπολογισμό και τα επόμενα βήματα
Το ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι η Frühstartrente θα κοστίσει 198 εκατ. ευρώ το 2027, με τις δαπάνες να αυξάνονται όσο προστίθενται νέες γενιές δικαιούχων. Για το 2030 η πρόβλεψη φτάνει τα 411 εκατ. ευρώ.
Στον σχεδιασμό του υπουργείου υπολογίζεται ότι θα συνάπτονται κάθε χρόνο περίπου 500.000 ατομικές συμβάσεις, ενώ για τους υπόλοιπους δικαιούχους θα χρειάζεται συλλογική επένδυση. Έως το τέλος του 2031 προβλέπεται αξιολόγηση τόσο της συμμετοχής των οικογενειών όσο και της δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Οι γονείς μπορούν να εξετάσουν τους εγκεκριμένους παρόχους και τις διαθέσιμες συμβάσεις, χωρίς να θεωρήσουν ότι πρέπει να επιλέξουν βιαστικά προϊόν μόνο για να λάβουν τη μηνιαία ενίσχυση. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν η διεθνής διασπορά των επενδύσεων, οι χαμηλές επαναλαμβανόμενες χρεώσεις και η δυνατότητα μεταφοράς της αποταμίευσης σε άλλον πάροχο. Μετά τη σύναψη κατάλληλης σύμβασης, την αίτηση για την κρατική εισφορά θα αναλαμβάνει ο πάροχος.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας, Deutsche Rentenversicherung Bund, Deutsche Bundesbank.