Γερμανία – Έσοδα 1,215 δισ. ευρώ για το 2028 υπολογίζει πλέον το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών (Bundesministerium der Finanzen) από τον φόρο στα ζαχαρούχα αναψυκτικά, σχεδόν τριπλάσια από τα 450 εκατ. ευρώ που είχαν αρχικά προβλεφθεί. Το σχέδιο νόμου του υπουργού Lars Klingbeil ορίζει ως ημερομηνία έναρξης την 1η Ιουλίου 2027 και προβλέπει ρητά ότι το κόστος θα φτάσει στον καταναλωτή.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Τρεις κλίμακες: 26 λεπτά ανά λίτρο από 5 γραμμάρια ζάχαρης ανά 100 ml, 32 λεπτά από 7 γραμμάρια και 38 λεπτά από 10 γραμμάρια.
- Ένα λίτρο Coca-Cola Classic ακριβαίνει περίπου 45 λεπτά, εφόσον ο φόρος μετακυλιστεί πλήρως μαζί με τον ΦΠΑ.
- 223 νέες θέσεις στο Τελωνείο και στον κρατικό πάροχο πληροφορικής ITZBund, με κόστος περίπου 89 εκατ. ευρώ έως το 2029.
Πόσο ακριβαίνουν τα αναψυκτικά στο ράφι
Ο φόρος κλιμακώνεται ανάλογα με την περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Για ποτά με πέντε έως επτά γραμμάρια ζάχαρης ανά 100 ml προβλέπονται 26 λεπτά ανά λίτρο, από τα επτά γραμμάρια και πάνω 32 λεπτά, ενώ από τα δέκα γραμμάρια ο συντελεστής φτάνει τα 38 λεπτά.
Στην πράξη, ένα από τα δημοφιλέστερα προϊόντα της κατηγορίας, η Coca-Cola Classic με 10,6 γραμμάρια ζάχαρης, εντάσσεται στην ανώτερη κλίμακα. Με πλήρη μετακύλιση του φόρου και του αναλογούντος ΦΠΑ, η τιμή του λίτρου αυξάνεται κατά περίπου 45 λεπτά.
Το ίδιο το υπουργείο δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: στο κείμενο του σχεδίου νόμου αναφέρεται ότι αναμένονται επιπτώσεις στις τιμές και στο γενικό επίπεδο τιμών καταναλωτή και ότι ο φόρος είναι σχεδιασμένος ώστε οι επιχειρήσεις να μετακυλίουν το βάρος στον τελικό πελάτη.
Γιατί ο πρώτος στόχος είναι το δημόσιο ταμείο
Στο σχέδιο νόμου ως σκοπός καταγράφονται τα «πρόσθετα έσοδα για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό», ενώ ο φόρος εντάσσεται στον στόχο της εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών. Εκπρόσωπος του Lars Klingbeil δήλωσε στη BILD ότι επιδιώκεται επίσης να αποφευχθούν νέες αυξήσεις στις εισφορές της δημόσιας ασφάλισης υγείας.
Η δημοσιονομική προτεραιότητα επιβεβαιώνεται και από εσωτερικό πρακτικό που είχε αποκαλύψει η ίδια εφημερίδα, στο οποίο η Καγκελαρία χαρακτήριζε το μέτρο έντονα προϋπολογιστικά καθοδηγούμενο και σημείωνε ότι τα έσοδα μπορούν να είναι περισσότερα, αλλά σε καμία περίπτωση λιγότερα από τα προβλεπόμενα.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Τροφίμων (Lebensmittelverband Deutschland) Christoph Minhoff άσκησε σκληρή κριτική, κάνοντας λόγο για κρατικά επιβαλλόμενη αύξηση τιμών που πλήττει τους οικονομικά ασθενέστερους, προκειμένου να καλυφθούν, όπως είπε, παραλείψεις στην εξοικονόμηση δαπανών.
Νέο σύστημα ελέγχου και κόστος για τις επιχειρήσεις
Παράλληλα με τον φόρο δημιουργείται ένα νέο σύστημα φορολογικών αποθηκών για τους παραγωγούς και για τμήμα του χονδρεμπορίου, με υποχρεώσεις αδειοδότησης, τεκμηρίωσης και υποβολής στοιχείων. Η βιομηχανία υπολογίζει πρόσθετες δαπάνες αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, ανάλογα με την τελική μορφή του μέτρου.
Οι εκτιμήσεις του υπουργείου κινούνται σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Το BMF υπολογίζει ετήσιο διοικητικό κόστος 2,3 εκατ. ευρώ για την οικονομία, συν ένα εφάπαξ ποσό περίπου 940.000 ευρώ. Ο επικεφαλής της Ένωσης Μη Αλκοολούχων Ποτών (Wirtschaftsvereinigung Alkoholfreie Getränke) Detlef Groß προειδοποιεί για σημαντικά υψηλότερο φόρτο και κόστος, που θα καταλήξει και αυτό στις τιμές των ποτών.
Στελέχωση χρειάζεται και το κράτος: 200 επιπλέον θέσεις στο Τελωνείο και 23 στον ITZBund, με το κόστος για τελωνείο και πληροφοριακά συστήματα να υπολογίζεται σε περίπου 89 εκατ. ευρώ έως το 2029. Ο πρόεδρος της γερμανικής συνδικαλιστικής ένωσης τελωνειακών και φοροτεχνικών υπαλλήλων (BDZ) Thomas Liebel θεωρεί ότι απαιτείται ο διπλάσιος αριθμός υπαλλήλων και ότι τα πληροφοριακά συστήματα δεν προλαβαίνουν: «Γι’ αυτό χρειαζόμαστε έναν ολόκληρο χρόνο».
Ο γενικός διευθυντής της Γερμανικής Ένωσης Ζυθοποιών (Deutscher Brauer-Bund) Holger Eichele εκτιμά ότι τους πρώτους μήνες ο φόρος θα πρέπει να διεκπεραιώνεται με χειρόγραφη, έντυπη διαδικασία, μέχρι να τεθούν σε λειτουργία τα συστήματα των αρχών.
Ο αρμόδιος για τη γραφειοκρατία έμεινε εκτός
Παρότι το μέτρο δημιουργεί νέες διοικητικές υποχρεώσεις, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αρμόδιος για τη μείωση της γραφειοκρατίας Karsten Wildberger δεν συμμετείχε στην επεξεργασία του σχεδίου νόμου.
Εκτός διαδικασίας έμεινε και η επιχειρηματική πλευρά. Οι κλαδικοί φορείς ζήτησαν στα μέσα Σεπτεμβρίου συνάντηση με το υπουργείο Οικονομικών, το οποίο απέρριψε το αίτημα και τους παρέπεμψε στο υπουργείο Υγείας. Στο κεφάλαιο του σχεδίου νόμου για το αποτύπωμα της εκτελεστικής εξουσίας καταγράφεται ότι οι εκπρόσωποι συμφερόντων δεν άσκησαν ουσιώδη επιρροή στο κείμενο.
Τα συναρμόδια υπουργεία είχαν μόλις 24 ώρες για να τοποθετηθούν, κάτι που ανώτερος υπάλληλος του υπουργείου Διατροφής χαρακτήρισε απαράδεκτο. Το χρονοδιάγραμμα πάντως παραμένει: ο φόρος προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2027.
