Ένα βαθύ οικονομικό ρήγμα απειλεί να κλονίσει τα θεμέλια των τοπικών εκκλησιαστικών κοινοτήτων, καθώς η ενδεχόμενη μετατροπή του εκκλησιαστικού φόρου για τα νομικά πρόσωπα σε προαιρετική εισφορά αναμένεται να προκαλέσει δραματική μείωση των εσόδων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μια τέτοια νομοθετική εξέλιξη θα στερήσει άμεσα σχεδόν 40 εκατομμύρια φράγκα από τα ταμεία, τινάζοντας στον αέρα τον προϋπολογισμό δεκάδων ενοριών που βασίζονται στις εταιρικές καταβολές για να συντηρήσουν κρίσιμες κοινωνικές δομές. Οι αρχές του καντονιού αναζητούν εναλλακτικές φόρμουλες προκειμένου να αποσοβήσουν μια γενικευμένη κατάρρευση των προνοιακών προγραμμάτων που απευθύνονται σε ηλικιωμένους και νέους.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η πιθανή απώλεια εσόδων για τις ενορίες υπολογίζεται στα 39,8 εκατομμύρια φράγκα ετησίως.
- Οι ελλειμματικές ενορίες αναμένεται να τετραπλασιαστούν, αγγίζοντας τις 84 από τις συνολικά 210.
- Το Κυβερνητικό Συμβούλιο προκρίνει την απαλλαγή για επιχειρήσεις με κέρδη κάτω των 700.000 φράγκων.
Το οικονομικό χτύπημα στις ενορίες και το παράδειγμα του Neuchâtel
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση που κατέθεσε το Κυβερνητικό Συμβούλιο (Regierungsrat), η μετάβαση σε ένα προαιρετικό μοντέλο καταβολής του εκκλησιαστικού φόρου από τις επιχειρήσεις θα επιφέρει πρωτοφανείς τριγμούς στα οικονομικά των εκκλησιών. Οι υπολογισμοί κάνουν λόγο για μια συνολική “τρύπα” της τάξης των 39,8 εκατομμυρίων φράγκων, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια 84 από τις συνολικά 210 ενορίες του καντονιού στη ζώνη του ελλείμματος, όταν τα προηγούμενα χρόνια ο μέσος όρος δεν ξεπερνούσε τις 22 ενορίες. Οι αξιωματούχοι αντλούν στοιχεία από το γειτονικό Neuchâtel, όπου το μέτρο εφαρμόζεται ήδη και μόλις το 5% των τοπικών εταιρειών συνεχίζει να συνεισφέρει εθελοντικά, επιβεβαιώνοντας τους χειρότερους φόβους των οικονομικών αναλυτών.
Οι πιέσεις αναμένεται να είναι ασύμμετρες, πλήττοντας κυρίως τις ενορίες που στηρίζονται δυσανάλογα στις εταιρικές εισφορές. Περιοχές όπως το Emmental-Oberaargau και το Berner Jura βρίσκονται στο επίκεντρο του κινδύνου, με τις προβολές να δείχνουν ότι κάθε δεύτερη κοινότητα σε αυτές τις ζώνες θα καταγράψει κόκκινους αριθμούς στους ισολογισμούς της. Στο ίδιο κάδρο τοποθετούνται οι μεγάλες ενορίες της Βέρνης και της Biel, αλλά και μικρότεροι οικισμοί όπως το Guttannen και το St-Imier, οι οποίοι κινδυνεύουν να χάσουν βασικούς πόρους για τη λειτουργία τους.
Οι απειλές για τις κοινωνικές δομές και η νέα πολιτική πίεση
Αν και η παρούσα οικονομική κατάσταση των τοπικών εκκλησιών χαρακτηρίζεται ως σταθερή, το τοπίο αναμένεται να αλλάξει δραματικά εξαιτίας της συνεχιζόμενης μείωσης των εγγεγραμμένων μελών και της επικείμενης αναθεώρησης του φορολογικού νόμου το 2027. Μια πιθανή απώλεια τεράστιων κεφαλαίων θα ανάγκαζε τις περιφερειακές εκκλησιαστικές αρχές να προχωρήσουν σε οριζόντιες περικοπές ζωτικών υπηρεσιών που προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο. Η ενδεχόμενη αναστολή προγραμμάτων για την καθημερινή φροντίδα ηλικιωμένων, καθώς και η διακοπή υποστηρικτικών δράσεων για τη νεολαία, προκαλούν έντονο σκεπτικισμό στις τοπικές κοινωνίες.
Η πολιτική συζήτηση πυροδοτήθηκε από το αίτημα εκπροσώπων του φιλελεύθερου χώρου στο κοινοβούλιο, οι οποίοι άνοιξαν τον φάκελο της εταιρικής φορολογίας διεκδικώντας έναν επανασχεδιασμό των βαρών. Αν και αρχικά ζητήθηκε η πλήρης καθιέρωση του εθελοντικού χαρακτήρα, οι αρμόδιες επιτροπές, αντιλαμβανόμενες τις τεράστιες κοινωνικές προεκτάσεις, επέστρεψαν τον φάκελο ζητώντας περαιτέρω επεξηγήσεις, γεγονός που οδήγησε στη σύνταξη του αναθεωρημένου κυβερνητικού πορίσματος που βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η εναλλακτική λύση της κυβέρνησης για τις ελαφρύνσεις στις επιχειρήσεις
Προκειμένου να αποτραπεί η οικονομική ασφυξία των ενοριών και ταυτόχρονα να ικανοποιηθεί το αίτημα της επιχειρηματικής κοινότητας για ελαφρύνσεις, το Κυβερνητικό Συμβούλιο προκρίνει επισήμως μια μέση οδό. Το προτεινόμενο σενάριο προβλέπει τη θέσπιση ενός υψηλού αφορολόγητου ορίου για όλες τις εταιρείες των οποίων τα καθαρά κέρδη δεν υπερβαίνουν τα 700.000 φράγκα. Η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου θα απάλλασσε αυτομάτως το 97% των νομικών προσώπων του καντονιού από τη συγκεκριμένη οικονομική υποχρέωση, προσφέροντας μια ουσιαστική ανάσα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας.
Αυτό το εναλλακτικό, κλιμακωτό μοντέλο φορολόγησης εξισορροπεί αποτελεσματικά τις αντίρροπες πιέσεις, διασφαλίζοντας την κοινωνική συνοχή. Οι υπολογισμοί των αρμόδιων υπουργείων εκτιμούν ότι με τη συγκεκριμένη ρύθμιση, η συνολική απώλεια εσόδων για τα εκκλησιαστικά ταμεία θα περιοριζόταν στα εννέα εκατομμύρια φράγκα σε ετήσια βάση. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, θεωρείται απολύτως διαχειρίσιμο και βιώσιμο για τα τρέχοντα οικονομικά δεδομένα, επιτρέποντας τη συνέχιση του κοινωνικού και φιλανθρωπικού έργου χωρίς βίαιες περικοπές.
