Ευρώπη – Περίπου 12 έως 13 φορές υψηλότερη είναι η χονδρική τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF ξεπέρασε τα 97 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 26 Οκτωβρίου 2026.
Η νέα εκτίναξη, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022, εντείνει την ανησυχία για το κόστος θέρμανσης των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων βιομηχανιών ενόψει του χειμώνα.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Dan Jørgensen, προειδοποιεί ότι οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να επιδεινωθούν τους επόμενους μήνες, παρότι δεν διαπιστώνει άμεσο κίνδυνο έλλειψης φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διάκριση είναι ουσιαστική: άλλο η διαθεσιμότητα του καυσίμου και άλλο η δυνατότητα των καταναλωτών να το πληρώσουν.
Τα σημαντικότερα σε μία ματιά
- Ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF ξεπέρασε τα 97 ευρώ/MWh, από περίπου 32 ευρώ/MWh πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
- Στις ΗΠΑ, η αντίστοιχη χονδρική τιμή στον δείκτη Henry Hub διαμορφώθηκε κοντά στα 7,6 ευρώ/MWh.
- Περίπου 47 εκατομμύρια Ευρωπαίοι δυσκολεύονται να θερμάνουν επαρκώς την κατοικία τους ακόμη και σε έναν συνηθισμένο χειμώνα.
Η εκτόξευση των τιμών και το χάσμα με τις ΗΠΑ
Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στα τέλη Φεβρουαρίου, το φυσικό αέριο στον ολλανδικό κόμβο TTF, βασικό σημείο αναφοράς της ευρωπαϊκής αγοράς, κόστιζε περίπου 32 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου η τιμή υπερέβη τα 97 ευρώ, δηλαδή σχεδόν τριπλασιάστηκε σε σχέση με το προπολεμικό επίπεδο.
Στον αμερικανικό δείκτη Henry Hub, αντίθετα, η τιμή χονδρικής είχε υποχωρήσει στο ισοδύναμο περίπου 7,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η σύγκριση αποτυπώνει την απόκλιση των δύο αγορών χονδρικής και δεν σημαίνει ότι κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό πληρώνει δωδεκαπλάσιο τελικό λογαριασμό από ένα αμερικανικό.
Ο Jørgensen είχε ήδη χαρακτηρίσει σοβαρή την κατάσταση σε ενημέρωση δημοσιογράφων στα μέσα Οκτωβρίου, όταν οι τιμές δεν είχαν ακόμη φτάσει στην κορύφωση της 26ης Οκτωβρίου. Τότε ανέφερε αύξηση 140% στην τιμή του φυσικού αερίου και διπλασιασμό του κόστους του ντίζελ σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον Φεβρουάριο, επισημαίνοντας ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις γρήγορης αποκλιμάκωσης μέσα στον χειμώνα.
Επιπλέον 106 δισ. ευρώ για εισαγωγές και πίεση στη βιομηχανία
Το οικονομικό βάρος για την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτυπώνεται και στις δαπάνες για εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μετά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, στις 16 Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ανέφερε ότι η ΕΕ είχε δαπανήσει 106 δισ. ευρώ περισσότερα από το συνηθισμένο για αυτές τις εισαγωγές από την έναρξη του πολέμου.
Η διαφορά τιμών επιβαρύνει ιδιαίτερα τη βιομηχανία που χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες ενέργειας. Ο Gert Verreth, εκπρόσωπος της βελγικής ομοσπονδίας χημικών επιχειρήσεων Essenscia, σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες παραδοσιακά αντιστάθμιζαν το ακριβότερο αέριο με υψηλότερη αποδοτικότητα, αλλά το σημερινό χάσμα έχει γίνει, κατά την εκτίμησή του, υπερβολικά μεγάλο για να καλυφθεί.
Η πίεση δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο. Τα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας με παράδοση το 2027 διαπραγματεύονται ήδη πάνω από 150 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο υπερδιπλάσιο των τιμών πριν από τον πόλεμο.
Γιατί οι Βρυξέλλες δεν προβλέπουν έλλειψη αερίου
Παρά το άλμα στο κόστος, ο επίτροπος Ενέργειας διαχωρίζει την κρίση τιμών από μια κρίση φυσικής επάρκειας. Η ΕΕ έχει διαφοροποιήσει τις πηγές εισαγωγής, έχει αυξήσει την ικανότητα παραλαβής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και έχει μειώσει την κατανάλωση αερίου κατά περίπου 17% σε σχέση με το 2022.
Ο στόχος πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου έχει επίσης μειωθεί από το 90% στο 80%. Ωστόσο, με τις αποθήκες να βρίσκονται κάτω από το 75% στην έναρξη της περιόδου θέρμανσης, οι αγορές εξακολουθούν να δέχονται πιέσεις.
Ο Jørgensen υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει επί του παρόντος πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού και δεν αναμένει να δημιουργηθεί. Προειδοποιεί, όμως, ότι οι τιμές μπορεί να παραμείνουν υψηλές ή να αυξηθούν περαιτέρω. Για τα νοικοκυριά, όπως τόνισε, το γεγονός ότι υπάρχει διαθέσιμο αέριο έχει μικρή σημασία εάν δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος για τη θέρμανσή τους.
Ο ίδιος ανέφερε ότι περίπου 47 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη δυσκολεύονται να θερμάνουν επαρκώς το σπίτι τους ακόμη και σε έναν μέσο χειμώνα, εκφράζοντας φόβους ότι η φετινή περίοδος θα είναι δυσκολότερη.
Έκτακτες παρεμβάσεις και το ζήτημα της ενεργειακής εξάρτησης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκροτεί ομάδα εργασίας με εκπροσώπους διυλιστηρίων και εξετάζει κοινές αγορές πετρελαϊκών προϊόντων. Ο Jørgensen έχει προτείνει επίσης να καθυστερήσει κατά ένα έτος η εφαρμογή ορισμένων ευρωπαϊκών κανόνων για το μεθάνιο σε εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, μετά τις επιφυλάξεις κρατών μελών ότι οι απαιτήσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την προσφορά.
Σε εθνικό επίπεδο, ο επίτροπος θεωρεί δυνατή την προσωρινή, στοχευμένη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ως άλλη άμεση επιλογή αναφέρει τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, ιδιαίτερα σε χώρες όπου φορολογείται βαρύτερα από το φυσικό αέριο. Πρόκειται για δυνατότητες παρέμβασης και προτάσεις, όχι για ενιαία μέτρα που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή σε όλη την ΕΕ.
Κατά τον Jørgensen, το βαθύτερο πρόβλημα είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, είτε προέρχονται από τις ΗΠΑ είτε από άλλες χώρες, όπως η Νιγηρία και ο Καναδάς. Για τον λόγο αυτό ζητεί επιτάχυνση της μετάβασης σε ενέργεια που παράγεται εντός Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι μόνο έτσι μπορεί να περιοριστεί η έκθεση της οικονομίας σε μελλοντικές διεθνείς αναταράξεις.
Πηγές πληροφοριών: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δηλώσεις Dan Jørgensen και Ursula von der Leyen, Essenscia.
