Βρυξέλλες – Μια ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι αποκτούν πρόσβαση στο διαδίκτυο δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζοντας μια νέα, κεντρικά ελεγχόμενη εφαρμογή ταυτοποίησης ηλικίας.
Το εργαλείο αυτό, το οποίο σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ενιαία και στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έρχεται να αντιμετωπίσει την κατακόρυφη αύξηση του χρόνου που δαπανούν οι νέοι μπροστά στις οθόνες. Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στοχεύει στον άμεσο αποκλεισμό της πρόσβασης σε ακατάλληλο ερωτικό περιεχόμενο και στα δημοφιλή δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, βάζοντας ένα οριστικό τέλος στην απλή, και συχνά ψευδή, δήλωση ημερομηνίας γέννησης που χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα οι ίδιοι οι χρήστες.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Καθολική εφαρμογή του μέτρου και στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Αυστηρός έλεγχος των χρηστών μέσω ταυτότητας, διαβατηρίου ή τραπεζικού λογαριασμού.
- Άμεσο και αυτοματοποιημένο μπλοκάρισμα σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram και το YouTube.
- Ανώνυμη διαβίβαση δεδομένων, χωρίς αποθήκευση προσωπικών στοιχείων από τις εταιρείες τεχνολογίας.
Πώς κλειδώνουν τα social media: Η τεχνολογία πίσω από τον έλεγχο
Η αρχιτεκτονική της νέας πλατφόρμας αντλεί έμπνευση από το επιτυχημένο μοντέλο του ψηφιακού πιστοποιητικού για την πανδημία, το οποίο είχε αναπτυχθεί ταχύτατα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προκειμένου να δημιουργήσουν ένα αδιαπέραστο ψηφιακό τείχος προστασίας, οι ευρωπαϊκές αρχές απαιτούν από τον χρήστη να ταυτοποιηθεί κατά την αρχική εγκατάσταση της εφαρμογής χρησιμοποιώντας επίσημα κρατικά έγγραφα, όπως το δελτίο ταυτότητας, το διαβατήριο ή ακόμη και τα πιστοποιημένα στοιχεία του τραπεζικού του λογαριασμού. Μόλις το σύστημα αντλήσει και αποθηκεύσει με απόλυτη ασφάλεια την ακριβή ημερομηνία γέννησης, αναλαμβάνει αυτόματα τον ρόλο του ηλεκτρονικού “θυρωρού” για κάθε διαδικτυακή υπηρεσία που διαθέτει θεσμοθετημένους ηλικιακούς περιορισμούς.
Το κρίσιμο στοιχείο αυτής της επικοινωνίας αφορά την αυστηρή προστασία των προσωπικών δεδομένων, καθώς το σύστημα δεν πρόκειται να μεταβιβάζει το ονοματεπώνυμο ή την ακριβή ηλικία του ατόμου, παρά μόνο μια κρυπτογραφημένη επιβεβαίωση (ναι ή όχι) για το εάν πληροί το ηλικιακό όριο πρόσβασης. Η Ursula von der Leyen, παρουσιάζοντας το τεχνικό σκέλος από τη βελγική πρωτεύουσα, ξεκαθάρισε πως «η εφαρμογή είναι πλήρως ανώνυμη, μη ανιχνεύσιμη και λειτουργική σε όλες τις συσκευές». Παράλληλα, ο ανοιχτός κώδικας (open source) του νέου λογισμικού επιτρέπει τον διαρκή τεχνικό έλεγχο της ασφάλειάς του από ανεξάρτητους φορείς, αφαιρώντας οριστικά από τις μεγάλες εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης κάθε δικαιολογία για την περαιτέρω καθυστέρηση εφαρμογής των κανόνων προστασίας.
Ο πόλεμος της Ευρώπης με τους αλγόριθμους: Τα πρόστιμα και οι στόχοι
Η θεσμική πίεση προς τους τεχνολογικούς κολοσσούς κλιμακώνεται ταχύτατα, με φόντο τα εξαιρετικά ανησυχητικά δεδομένα για τις άμεσες επιπτώσεις των αλγορίθμων στην ψυχική ισορροπία των εφήβων. Οι ειδικοί επιστήμονες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν μια ραγδαία αύξηση της επιρροής που ασκούν στους νέους τα εθιστικά μοντέλα σχεδιασμού των εφαρμογών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ατέρμονη κύλιση (endless scrolling) και στο επιθετικά προσωποποιημένο περιεχόμενο. Αν και οι τρέχοντες όροι χρήσης απαγορεύουν θεωρητικά τη χρήση του TikTok, του Instagram και του Snapchat σε άτομα ηλικίας κάτω των 13 ετών, ή του YouTube σε ηλικίες κάτω των 16, η πρακτική εφαρμογή αυτών των στοιχειωδών κανονισμών αποδείχθηκε εντελώς διάτρητη, οδηγώντας καθημερινά σε μαζικές παραβιάσεις σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η απλή πληκτρολόγηση μιας ψεύτικης χρονολογίας γέννησης επέτρεπε μέχρι σήμερα την πλήρη και ανεξέλεγκτη παράκαμψη των ελέγχων, ένα φαινόμενο που οδήγησε τα θεσμικά όργανα της Ευρώπης να κατηγορήσουν ανοιχτά πλήθος εταιρειών για σοβαρότατες παραβάσεις του νομοθετικού πλαισίου για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act). Αντικατοπτρίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης, η Ursula von der Leyen τόνισε χαρακτηριστικά πως «όσο περισσότερο χρόνο περνούν τα παιδιά στο διαδίκτυο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να εκτεθούν σε επιβλαβές ή παράνομο περιεχόμενο». Στο πλαίσιο αυτής της συντονισμένης προσπάθειας, η γερμανική κυβέρνηση κινείται ήδη δυναμικά, με την υπουργό Karin Prien να έχει συγκροτήσει μια ειδική επιτροπή τεχνοκρατών, η οποία αναμένεται να καταθέσει μέσα στο καλοκαίρι τις δικές της αυστηρές προτάσεις για τη θωράκιση των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο.
