Έσση – Τέσσερις στους πέντε δήμους και άλλους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στην Έσση έκλεισαν το 2025 με ελλειμματικούς προϋπολογισμούς, ενώ τα βραχυπρόθεσμα δάνεια για την κάλυψη καθημερινών αναγκών έφτασαν τα 735 εκατ. ευρώ. Η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου του γερμανικού κρατιδίου αποτυπώνει τη στενότητα των δημοτικών οικονομικών και ζητά αλλαγές τόσο στη χρηματοδότηση όσο και στη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων.
Τα σημαντικότερα σε μία ματιά
- Στο τέλος του 2025, περίπου το 80% των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης της Έσσης είχε προϋπολογισμό με έλλειμμα.
- Τα δάνεια ρευστότητας αυξήθηκαν από 70 εκατ. ευρώ το 2023 σε 735 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025.
- Μόνο στο Rüsselsheim αναλογούσαν δάνεια 139 εκατ. ευρώ, περίπου το ένα πέμπτο του συνόλου.
- Ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου προτείνει σταθερότερο μερίδιο των δήμων από τον ΦΠΑ αντί έκτακτης ενίσχυσης.
Παρουσιάζοντας στις 5 Νοεμβρίου στο Βισμπάντεν τη δημοτική έκθεση του 2026, ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Έσσης, Uwe Becker, κάλεσε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και την κυβέρνηση του κρατιδίου να μην αφήσουν την αυτοδιοίκηση χωρίς οικονομική στήριξη. Τόνισε, ωστόσο, ότι οι δήμοι εξακολουθούν να έχουν περιθώρια να περιορίσουν δαπάνες και να βελτιώσουν τη λειτουργία τους.
Δάνεια ρευστότητας πάνω από δέκα φορές μεγαλύτερα
Η μεγαλύτερη αλλαγή καταγράφεται στα λεγόμενα Kassenkredite, δηλαδή στα δάνεια βραχυπρόθεσμης ρευστότητας που χρησιμοποιούν οι δήμοι για τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους, αντίστοιχα με την υπερανάληψη σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.
Μέσω προγράμματος του κρατιδίου, το συνολικό ύψος αυτών των δανείων είχε μειωθεί έως το 2023 στα 70 εκατ. ευρώ. Μέχρι το τέλος του 2025 ανέβηκε στα 735 εκατ. ευρώ, ξεπερνώντας πλέον κατά περισσότερο από δέκα φορές το προηγούμενο επίπεδο.
Η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Σύμφωνα με την έκθεση, δάνεια ύψους 139 εκατ. ευρώ συγκεντρώνονταν σε μία μόνο πόλη, το Rüsselsheim, ποσό που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα πέμπτο των συνολικών δανείων ρευστότητας της αυτοδιοίκησης στην Έσση.
Πίεση από τις αρμοδιότητες, παρά την αύξηση των φόρων
Οι δημοτικές ενώσεις της Έσσης έχουν ζητήσει έκτακτη οικονομική βοήθεια 500 εκατ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι πόλεις, δήμοι και περιφέρειες δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν στο βάρος των υποχρεώσεών τους.
Ο Becker αναγνωρίζει ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το κρατίδιο μεταφέρουν αρμοδιότητες στην τοπική αυτοδιοίκηση χωρίς να εξασφαλίζουν πάντοτε την ανάλογη χρηματοδότηση. Έτσι, ακόμη και όταν αυξάνονται τα φορολογικά έσοδα, τα περιθώρια κινήσεων των δήμων περιορίζονται. Όπως επισήμανε, απαιτούνται θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις σε ομοσπονδιακό και κρατιδιακό επίπεδο, ώστε οι πρόσθετες δαπάνες να συνοδεύονται από τους αναγκαίους πόρους.
Δεν τάχθηκε πάντως υπέρ της προτεινόμενης εφάπαξ ενίσχυσης. Αντί γι’ αυτήν, πρότεινε μόνιμη αύξηση του μεριδίου των δήμων στα έσοδα από τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), θεωρώντας την πιο σταθερό τρόπο οικονομικής στήριξης.
Πού εντοπίζει δυνατότητες εξοικονόμησης το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η έκθεση καταγράφει και αδυναμίες που, κατά τον ελεγκτικό φορέα, μπορούν να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι οι δήμοι. Μία από αυτές είναι η περιορισμένη συνεργασία μεταξύ γειτονικών δημοτικών αρχών για την παροχή υπηρεσιών. Ο Becker έθεσε επίσης το ερώτημα κατά πόσο χρειάζονται περίπου 30 χωριστοί φορείς οργάνωσης τοπικών συγκοινωνιών σε ολόκληρη την Έσση.
Έλεγχοι της προηγούμενης χρονιάς διαπίστωσαν ακόμη ότι αρκετοί δήμοι δεν χρέωναν τέλη ύδρευσης επαρκή για να καλύπτουν το κόστος της υπηρεσίας. Σύμφωνα με τον Becker, αυτό περιορίζει τόσο τα έσοδα όσο και τα οικονομικά κίνητρα των καταναλωτών για εξοικονόμηση νερού. Δυνατότητες περιορισμού δαπανών εντοπίστηκαν και στον τρόπο οργάνωσης της συντήρησης δημοτικών χώρων πρασίνου.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο της Έσσης εδρεύει στο Ντάρμστατ, λειτουργεί ανεξάρτητα και καταθέτει κάθε χρόνο έκθεση για τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης στο κοινοβούλιο και στην κυβέρνηση του κρατιδίου. Ο Uwe Becker βρίσκεται στην προεδρία του από το καλοκαίρι του 2025.
Πηγές πληροφοριών: Ελεγκτικό Συνέδριο της Έσσης (Hessischer Rechnungshof).
