Ελβετία – Σε φάση σαρωτικής αναδιάρθρωσης βρίσκεται ο ελβετικός χρηματοοικονομικός και ασφαλιστικός κλάδος, καθώς κολοσσοί της αγοράς προχωρούν σε μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, παρά την καταγραφή κερδών ρεκόρ.
Η στρατηγική επιλογή μεγάλων τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών να μειώσουν το προσωπικό τους αποδίδεται εν μέρει στις τρέχουσες συγχωνεύσεις, αλλά και στην επέλαση της ψηφιοποίησης και της Τεχνητής Νοημοσύνης, δημιουργώντας πρωτοφανείς πιέσεις στους εργαζομένους.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Χιλιάδες θέσεις εργασίας καταργούνται σε UBS, Raiffeisen, Swiss Life και Helvetia Baloise.
- Αύξηση της ανεργίας των τραπεζικών υπαλλήλων κατά 22,2% καταγράφουν τα επίσημα στοιχεία.
- Η Τεχνητή Νοημοσύνη πλήττει κυρίως τις θέσεις διαχείρισης (back office) και τον διοικητικό μηχανισμό.
Το παράδοξο των υψηλών κερδών και των χιλιάδων απολύσεων
Σε όλη την επικράτεια της Ελβετίας, ισχυροί χρηματοπιστωτικοί όμιλοι ανακοινώνουν ριζικές μειώσεις στο ανθρώπινο δυναμικό τους, ενώ ταυτόχρονα δημοσιεύουν ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τράπεζα Raiffeisen, η οποία δρομολογεί την περικοπή έως και 180 θέσεων εργασίας, στοχεύοντας στη μείωση των δαπανών προσωπικού στα κεντρικά γραφεία κατά περίπου 60 εκατομμύρια φράγκα για το επόμενο έτος, παρότι σημείωσε αύξηση κερδών σχεδόν 19% το πρώτο εξάμηνο.
Παράλληλα, η UBS αναμένεται να καταργήσει περίπου 3.000 θέσεις στο πλαίσιο της απορρόφησης της Credit Suisse. Αν και αποτελεί ειδική περίπτωση λόγω της εξαγοράς, η τράπεζα ξεπέρασε τις προσδοκίες κερδοφορίας, διαθέτοντας μάλιστα κεφάλαια για μεγάλα προγράμματα επαναγοράς μετοχών με στόχο την ενίσχυση της χρηματιστηριακής της αξίας. Αντίστοιχα, η Helvetia Baloise αναζητά βελτίωση της αποδοτικότητας ιδίων κεφαλαίων μετά τη συγχώνευση, γεγονός που θα οδηγήσει στην εξάλειψη έως και 1.800 θέσεων σε εθνικό επίπεδο.
Στον ασφαλιστικό τομέα, η Swiss Life επιβεβαίωσε πρόσφατα την κατάργηση 600 από τις συνολικά 11.000 θέσεις εργασίας, με τις μισές περικοπές να αφορούν την Ελβετία και τις υπόλοιπες το εξωτερικό. Όπως αναφέρθηκε, το μεγαλύτερο μέρος θα καλυφθεί μέσω της φυσικής αποχώρησης προσωπικού, την ώρα που η εταιρεία είδε τα κέρδη της να αυξάνονται κατά 8% και ετοιμάζεται για νέο πρόγραμμα επαναγοράς μετοχών.
Αντιδράσεις από τον συνδικαλιστικό χώρο των τραπεζών
Η στρατηγική των ταυτόχρονων απολύσεων και της υψηλής κερδοφορίας προκαλεί έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου του Ελβετικού Συνδικάτου Προσωπικού Τραπεζών (SBPV), Michael von Felten, στο δίκτυο CH Media, ο τρόπος ανακοίνωσης των περικοπών κρίνεται άκομψος, ενώ η μείωση προσωπικού χαρακτηρίζεται προβληματική και αδικαιολόγητη εν μέσω αυξημένων κερδών.
Από την άλλη πλευρά, η Natalia Ferrara, αντιπρόεδρος του SBPV, επισήμανε μέσω του watson ότι τα υψηλά κέρδη και οι απολύσεις δεν είναι απαραίτητα αντιφατικά στοιχεία, καθώς τα ιδρύματα υφίστανται έντονες πιέσεις κόστους και διεθνούς ανταγωνισμού. Ωστόσο, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα προστατεύει τους εργαζομένους όταν αποφασίζονται πολυετείς εταιρικοί μετασχηματισμοί.
Έκρηξη της ανεργίας στον ελβετικό χρηματοοικονομικό τομέα
Ο αντίκτυπος των εταιρικών αποφάσεων αποτυπώνεται πλέον ξεκάθαρα στα κυβερνητικά δεδομένα. Η Κρατική Γραμματεία Οικονομικών Υποθέσεων (SECO) κατέγραψε τον περασμένο Αύγουστο εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 22,2% στους άνεργους τραπεζικούς υπαλλήλους, ενώ στον ασφαλιστικό κλάδο η ανεργία αυξήθηκε σχεδόν κατά 25%.
Όπως μεταδίδει το πρακτορείο AWP, η προσφορά νέων θέσεων εργασίας έχει μειωθεί κατά το ένα τρίτο σε σύγκριση με την προ τριετίας κατάσταση. Το ποσοστό ανεργίας για όσους εργάζονταν σε τράπεζες έχει ανέλθει στο 3,6%, ένα επίπεδο εξαιρετικά υψηλό με βάση τα ιστορικά δεδομένα της χώρας και τον μέσο όρο της ευρύτερης οικονομίας.
Ποιες θέσεις καταργούνται και πού κατευθύνονται τα κεφάλαια
Η δυναμική των περικοπών δεν είναι οριζόντια, αλλά εστιάζει σε συγκεκριμένα τμήματα. Σύμφωνα με τον Michael Siegenthaler, οικονομολόγο αγοράς εργασίας, είναι αναμενόμενο οι μεγάλες επιχειρήσεις να στοχεύουν στη μέγιστη απόδοση για τους μετόχους, συνδυάζοντας προγράμματα αποδοτικότητας με την ανάπτυξη των πιο προσοδοφόρων τομέων, όπως η διαχείριση περιουσίας.
Οι μειώσεις πλήττουν κυρίως τη διοίκηση και το back office. Ο διευθύνων σύμβουλος της Swiss Life, Matthias Aellig, φέρεται να δήλωσε ότι οι περικοπές θα αφορούν πρωτίστως τις εσωτερικές αναφορές (reporting), οι οποίες αυτοματοποιούνται μέσω της ψηφιοποίησης. Αντιθέτως, η πρώτη γραμμή εξυπηρέτησης παραμένει ασφαλής.
Ο William Andreae-Jones, στέλεχος της εταιρείας Robert Walters στη Γενεύη, εκτιμά ότι πρόκειται για στρατηγική ανακατανομή κεφαλαίων. Οι εταιρείες αξιοποιούν την εξοικονόμηση πόρων τόσο για την αμοιβή των μετόχων όσο και για επενδύσεις στην ανάπτυξη. Είναι ενδεικτικό ότι η UBS, ενώ μειώνει το προσωπικό στην Ελβετία, αναζητά νέους συμβούλους για την αγορά της Ασίας, ενώ και η Deutsche Bank σχεδιάζει επεκτάσεις εντός ελβετικού εδάφους.
Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης στη ριζική αναδιάρθρωση
Η έντονη μεταβλητότητα εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον αντίκτυπο της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ). Ο Ulrich Krämer από την εταιρεία συμβούλων Hays επισημαίνει ότι, αν και η ψηφιοποίηση παίζει ρόλο, τα περισσότερα ιδρύματα δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σημείο να καταργούν θέσεις αμιγώς λόγω του ΑΙ. Ο στόχος είναι κυρίως η ενσωμάτωση των νέων εργαλείων για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, ενώ η πλειονότητα των απολύσεων οφείλεται προς το παρόν σε συγχωνεύσεις.
Η Natalia Ferrara προσθέτει ότι οι πραγματικές συνέπειες του ΑΙ στην απασχόληση βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Όπως αναφέρθηκε, οι επιπτώσεις ενδέχεται να μην εμφανιστούν μόνο ως άμεσες απολύσεις, αλλά κυρίως ως «πάγωμα» προσλήψεων σε κενές θέσεις. Σε αντίθεση με την πληροφορική, που άλλαξε τον κλάδο μέσα σε 30 χρόνια, η μετάβαση λόγω ΑΙ αναμένεται να συντελεστεί πολύ πιο γρήγορα.
Οι προκλήσεις για τους υψηλά καταρτισμένους και το μέλλον
Παρά την τεχνολογική επέλαση, η αξία της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης διατηρείται ισχυρή. Όπως σημειώνεται από στελέχη της αγοράς, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει αναντικατάστατος στη δημιουργία εμπιστοσύνης με τους πελάτες και στον έλεγχο των διαδικασιών. Αυτό που αναζητούν πλέον οι εργοδότες είναι ο συνδυασμός εξειδικευμένων χρηματοοικονομικών γνώσεων με τεχνολογική επάρκεια.
Εντούτοις, ο κίνδυνος για το ανθρώπινο δυναμικό παραμένει υπαρκτός. Ο Michael Siegenthaler προειδοποιεί ότι η ανεργία αυξάνεται ραγδαία μεταξύ των υψηλά καταρτισμένων πτυχιούχων, εμφανίζοντας άμεση συσχέτιση με κλάδους που είναι πιο εκτεθειμένοι στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Χωρίς να υιοθετούνται τα καταστροφολογικά σενάρια που κατά καιρούς έχουν διατυπώσει στελέχη όπως ο Dario Amodei της Anthropic ή ο Elon Musk, η επιβάρυνση του κοινωνικού κράτους αναμένεται σημαντική, καθώς οι άνεργοι υψηλών προσόντων προέρχονται από υψηλά μισθολογικά κλιμάκια, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την πολιτική εργασίας.
