Ελβετία – Οριακό προβάδισμα εμφανίζουν οι αντίπαλοι της αύξησης του ΦΠΑ για τη χρηματοδότηση της 13ης σύνταξης AHV, ενόψει της ομοσπονδιακής ψηφοφορίας στις 29 Νοεμβρίου.
Οι τρεις μεγαλύτερες δημοσκοπήσεις προδιαγράφουν αμφίρροπη αναμέτρηση, ενώ νέα ανάλυση της YouGov Ελβετίας αναδεικνύει το βασικό δίλημμα των ψηφοφόρων: την αλληλεγγύη προς το συνταξιοδοτικό σύστημα απέναντι στην προστασία της αγοραστικής τους δύναμης.
Η συγκεκριμένη πρόταση αφορά την πρόσθετη χρηματοδότηση της 13ης καταβολής της σύνταξης του συστήματος ασφάλισης γήρατος και επιζώντων (AHV) μέσω του φόρου προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με τη YouGov Schweiz, από τα τέσσερα θέματα που τίθενται σε ψηφοφορία, αυτό θεωρείται το σημαντικότερο από τους συμμετέχοντες στην έρευνα, οι οποίοι δηλώνουν επίσης ότι αισθάνονται καλύτερα ενημερωμένοι γι’ αυτό.
Γιατί οι υποστηρικτές επικαλούνται την αλληλεγγύη
Η επιχειρηματολογία υπέρ της αύξησης του ΦΠΑ βασίζεται κυρίως στην κατανομή του οικονομικού βάρους σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Όπως προκύπτει από τις απαντήσεις που εξέτασε η YouGov, οι υποστηρικτές επισημαίνουν ότι στο κόστος της 13ης σύνταξης θα συμμετέχουν μέσω της κατανάλωσης και οι ίδιοι οι συνταξιούχοι, όχι μόνο όσοι εργάζονται.
Ένα δεύτερο επιχείρημα αφορά τη μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική σταθερότητα του AHV. Άλλοι ερωτηθέντες υποστηρίζουν γενικότερα ότι, εφόσον έχει αποφασιστεί η καταβολή της 13ης σύνταξης, πρέπει να εξασφαλιστούν και οι πόροι για την πληρωμή της. Οι δύο αυτές γραμμές δεν ταυτίζονται πλήρως: η μία δίνει έμφαση στον τρόπο κατανομής του κόστους και η άλλη στη σημασία της ίδιας της συνταξιοδοτικής παροχής.
Το επιχείρημα του κόστους ζωής ενώνει τους αντιπάλους
Στο στρατόπεδο του «όχι», οι απαντήσεις συγκλίνουν περισσότερο γύρω από την επιβάρυνση των νοικοκυριών. Οι πολέμιοι της πρότασης εκφράζουν ιδιαίτερη ανησυχία ότι μια αύξηση του ΦΠΑ θα πλήξει δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα, ενώ αρκετοί απορρίπτουν συνολικά μια νέα αύξηση του συγκεκριμένου φόρου.
Συχνά αναφέρεται επίσης ότι το κόστος της καθημερινότητας έχει ήδη αυξηθεί. Η YouGov περιγράφει αυτή τη στάση ως μια συνεκτικότερη επιχειρηματολογία από εκείνη της πλευράς του «ναι»: οι αντίπαλοι συνδέουν την πρόταση άμεσα με τα χρήματα που απομένουν στους πολίτες μετά τις καθημερινές δαπάνες, ανεξαρτήτως της ανάγκης χρηματοδότησης των συντάξεων.
Αυτή η διαφορά στον τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται οι θέσεις δεν αποδεικνύει από μόνη της ποια πλευρά θα επικρατήσει. Προσφέρει, ωστόσο, μια εικόνα για τα επιχειρήματα που εμφανίζονται να σχετίζονται περισσότερο με τη σημερινή πρόθεση ψήφου.
Πώς εξετάστηκαν οι απαντήσεις 2.949 ψηφοφόρων
Η YouGov Schweiz διεξήγαγε την έρευνα μεταξύ 7 και 19 Οκτωβρίου, με συμμετοχή 2.949 ατόμων με δικαίωμα ψήφου. Από αυτούς, 1.557 εξήγησαν με δικά τους λόγια τους λόγους για τους οποίους σκόπευαν να ψηφίσουν υπέρ ή κατά της πρότασης.
Το ινστιτούτο επεξεργάστηκε τις ελεύθερες απαντήσεις με τεχνικές επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (Natural Language Processing – NLP), ομαδοποιώντας τα συχνότερα θέματα. Στη συνέχεια χρησιμοποίησε μέθοδο ανάλυσης Random Forest για να εξετάσει ποια από αυτά συνδέονται με την πρόθεση ψήφου.
Η ίδια η μεθοδολογία έχει ένα ουσιώδες όριο: αναδεικνύει συσχετίσεις και όχι σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος. Επομένως, η παρουσία ενός επιχειρήματος στις απαντήσεις δεν σημαίνει ότι αυτό προκάλεσε κατ’ ανάγκη τη συγκεκριμένη εκλογική επιλογή.
Οριακή αναμέτρηση στις 29 Νοεμβρίου
Οι διαθέσιμες δημοσκοπικές ενδείξεις τοποθετούν προς το παρόν τους αντιπάλους της πρόσθετης χρηματοδότησης μέσω ΦΠΑ σε ελαφρώς πλεονεκτική θέση, χωρίς να περιγράφουν μια ξεκάθαρα διαμορφωμένη έκβαση. Η ψηφοφορία της 29ης Νοεμβρίου παραμένει συνεπώς ανοιχτή.
Σύμφωνα με την εκτίμηση της YouGov, το κρίσιμο επικοινωνιακό ζήτημα για τους υποστηρικτές είναι κατά πόσο το επιχείρημα της συλλογικής συνεισφοράς μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος από τις ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη. Το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από την ψήφο και όχι από τη συνοχή των επιχειρημάτων που κατέγραψε η έρευνα.
