Γερμανία – Η προγραμματισμένη μεταρρύθμιση του γονικού επιδόματος Elterngeld από τον Νοέμβριο του 2027 ενδέχεται να αποφέρει στο γερμανικό Δημόσιο πολύ μικρότερη εξοικονόμηση από την αναμενόμενη, ακόμη και μηδενική υπό ορισμένες συνθήκες. Νέα μελέτη του ινστιτούτου ifo δείχνει ότι όσο περισσότεροι πατέρες αξιοποιούν το επίδομα, τόσο μειώνονται τα δημοσιονομικά οφέλη που επιδιώκει η κυβέρνηση.
Το ομοσπονδιακό υπουργείο Οικογένειας υπολογίζει σε εξοικονόμηση περίπου 1,6 δισ. ευρώ από τον Νοέμβριο του 2027 έως το τέλος του 2030. Η μελέτη του παραρτήματος του ifo στη Δρέσδη εκτιμά ότι, ανάλογα με τη συμμετοχή των πατέρων, η εξοικονόμηση θα μπορούσε να φτάσει το πολύ τα 880 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο.
Η ερευνήτρια Kyra Puteanus επισημαίνει ότι οι δύο επιδιώξεις της μεταρρύθμισης –ο περιορισμός των δημόσιων δαπανών και η αύξηση της συμμετοχής των πατέρων– λειτουργούν στην πράξη ανταγωνιστικά. Ο λόγος είναι ότι οι πατέρες εισπράττουν κατά μέσο όρο υψηλότερα ποσά Elterngeld από τις μητέρες.
Πόσο μειώνονται οι εξοικονομήσεις όταν αυξάνεται η συμμετοχή των πατέρων
Σήμερα σχεδόν ένας στους δύο πατέρες λαμβάνει Elterngeld. Εάν το ποσοστό αυτό αυξάνεται κάθε χρόνο κατά μία ποσοστιαία μονάδα, η προβλεπόμενη εξοικονόμηση περιορίζεται στα περίπου 597 εκατ. ευρώ. Με ετήσια άνοδο δύο ποσοστιαίων μονάδων, υποχωρεί στα 311 εκατ. ευρώ.
Αν η συμμετοχή των πατέρων αυξάνεται ετησίως κατά περίπου 3,1 ποσοστιαίες μονάδες ή περισσότερο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ifo, το κράτος δεν εξοικονομεί πλέον χρήματα από τη μεταρρύθμιση. Πρόκειται για σενάρια της μελέτης και όχι για επιβεβαιωμένη μελλοντική εξέλιξη.
Τα τελευταία χρόνια η ετήσια αύξηση του ποσοστού ήταν μόλις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Η ερευνήτρια Franziska Nuernbergk υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι από το 2010 η συμμετοχή των πατέρων σχεδόν διπλασιάστηκε. Κατά την ίδια, μια ταχύτερη άνοδος παραμένει πιθανή, ιδίως αν οι μήνες που δεν αξιοποιεί ο ένας γονέας χάνονται.
Τι προβλέπεται να αλλάξει στο Elterngeld από το 2027
Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2027. Η συνολική διάρκεια καταβολής του επιδόματος θα μειωθεί από τους σημερινούς 14 σε 12 μήνες. Από αυτούς, τρεις θα προορίζονται αποκλειστικά για τη μητέρα και άλλοι τρεις αποκλειστικά για τον πατέρα, ενώ τους υπόλοιπους έξι οι γονείς θα μπορούν να τους μοιράζονται όπως επιθυμούν.
Παρά τη συντόμευση της διάρκειας, το ελάχιστο μηνιαίο ποσό προβλέπεται να αυξηθεί από 300 σε 330 ευρώ και το ανώτατο από 1.800 σε 1.900 ευρώ. Οι αλλαγές αυτές αποτελούν ακόμη προβλέψεις της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης και δεν ισχύουν ήδη.
Η μείωση των μηνών καταβολής περιορίζει τη δαπάνη για τις μητέρες, ενώ η μεγαλύτερη συμμετοχή των πατέρων επιφέρει πρόσθετο κόστος. Στα στοιχεία που χρησιμοποιούνται, οι πατέρες λαμβάνουν κατά μέσο όρο 1.345 ευρώ τον μήνα, έναντι 845 ευρώ για τις μητέρες. Σχεδόν το 39% των πατέρων λαμβάνει το ανώτατο επίδομα, σε σύγκριση με σχεδόν 17% των μητέρων.
Πώς υπολόγισε το ifo το δημοσιονομικό αποτέλεσμα
Οι ερευνητές συνέκριναν το συνολικό κόστος του Elterngeld με και χωρίς τη μεταρρύθμιση για την περίοδο από τον Νοέμβριο του 2027 έως το τέλος του 2030, με ξεχωριστούς υπολογισμούς για μητέρες και πατέρες.
Βάση αποτέλεσαν στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας για τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2023 και οι προβλέψεις της για τις μελλοντικές γεννήσεις. Για την εξέλιξη των ποσών του επιδόματος χρησιμοποιήθηκαν οι ρυθμοί αύξησης της περιόδου 2021–2025. Έτσι, η τελική δημοσιονομική επίδραση θα εξαρτηθεί κυρίως από το πόσοι πατέρες θα επιλέξουν να λάβουν Elterngeld με τους νέους κανόνες.
