Γερμανία – Η προοπτική αντικατάστασης του ημερήσιου ορίου εργασίας από ένα εβδομαδιαίο πλαίσιο ανοίγει νέα αντιπαράθεση στη γερμανική κυβέρνηση, καθώς ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστηρίζει μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) ζητά εγγυήσεις για τους εργαζομένους. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα περισσότερων 12ωρων βαρδιών, χωρίς να έχει ακόμη συμφωνηθεί η τελική μορφή της μεταρρύθμισης.
- Ο γενικός κανόνας στη Γερμανία είναι οκτώ ώρες εργασίας ημερησίως, με δυνατότητα επέκτασης υπό προϋποθέσεις.
- Η συμφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού προβλέπει τη δυνατότητα καθιέρωσης εβδομαδιαίου ανώτατου ορίου.
- Το SPD και τα συνδικάτα ζητούν προστασία της υγείας και ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στις αποφάσεις.
Τι ισχύει σήμερα για το οκτάωρο και τις 12ωρες βάρδιες
Η ισχύουσα γερμανική νομοθεσία θέτει κατά κανόνα τις οκτώ ώρες ημερησίως ως βασικό όριο απασχόλησης. Η εργάσιμη ημέρα μπορεί να παραταθεί έως τις δέκα ώρες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την προβλεπόμενη αντιστάθμιση στον χρόνο εργασίας και ανάπαυσης. Μεταξύ δύο βαρδιών πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον έντεκα ώρες ανάπαυσης.
Το δωδεκάωρο, ωστόσο, δεν είναι άγνωστο στη γερμανική αγορά εργασίας. Σε ορισμένες δραστηριότητες, όπως οι υπηρεσίες υγείας και διάσωσης, η ασφάλεια, τα διυλιστήρια, οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας και η χημική βιομηχανία, επιτρέπονται υπό ειδικούς όρους βάρδιες αυτής της διάρκειας. Πρόκειται για εξαιρέσεις και όχι για το γενικό μοντέλο που εφαρμόζεται σε όλους τους εργαζομένους.
Η Χριστιανική Ένωση και οι εργοδοτικές οργανώσεις επιδιώκουν εδώ και χρόνια ευρύτερη ευελιξία στην κατανομή των ωρών. Επικαλούνται το ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει ανώτατο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας 48 ωρών, προκειμένου να υποστηρίξουν τη μετάβαση από τον ημερήσιο στον εβδομαδιαίο υπολογισμό. Η δυνατότητα μιας τέτοιας αλλαγής περιλαμβάνεται και στη συμφωνία του γερμανικού κυβερνητικού συνασπισμού.
Οι όροι που ζητά το SPD και η αντίδραση των εργοδοτών
Η διαφωνία στο εσωτερικό της κυβέρνησης αφορά κυρίως τον τρόπο εφαρμογής της μεταρρύθμισης. Το πρώτο σχέδιο του Υπουργείου Εργασίας προέβλεπε ότι η νέα ευελιξία θα εφαρμόζεται μόνο μέσα από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, συνοδευόμενη από μέτρα προστασίας της υγείας και ηλεκτρονική καταγραφή των ωρών απασχόλησης.
Αυτό το πλαίσιο προκάλεσε αντιδράσεις από την εργοδοτική πλευρά και τη Χριστιανική Ένωση. Ο πρόεδρος της Ένωσης Εργοδοτών, Ράινερ Ντούλγκερ, ζήτησε να αναθεωρηθεί πλήρως η πρόταση, θεωρώντας ότι η λογική της εκφράζει δυσπιστία απέναντι στις επιχειρήσεις.
Από την πλευρά του, το SPD επιμένει ότι η ευελιξία δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά εργοδοτική δυνατότητα. Σε νέο κείμενο θέσεων υποστηρίζει ότι εργοδότες και εργαζόμενοι πρέπει να συναποφασίζουν την οργάνωση του χρόνου εργασίας. Η θέση αυτή συνδέεται με τις επιφυλάξεις των συνδικάτων για το κατά πόσο μία μεγάλη βάρδια θα αποτελεί πραγματική επιλογή για το προσωπικό.
Το παράδειγμα του εργοστασίου στη Leuna
Ένα συγκεκριμένο μοντέλο από τη γερμανική βιομηχανία χρησιμοποιεί ο καγκελάριος ως επιχείρημα. Στη Leuna της Σαξονίας-Άνχαλτ, έναν σημαντικό κόμβο της χημικής βιομηχανίας με περισσότερες από 100 επιχειρήσεις, λειτουργεί το νέο βιοδιυλιστήριο του φινλανδικού ομίλου UPM, το οποίο παράγει χημικά προϊόντα με πρώτη ύλη το ξύλο.
Η μονάδα αναζητεί εργαζομένους ακόμη και για 12ωρες βάρδιες. Κατά την επίσκεψή του στο εργοστάσιο τον Σεπτέμβριο, ο Φρίντριχ Μερτς ενημερώθηκε για σύστημα συνεχόμενων 12ωρων βαρδιών, το οποίο εφαρμόζεται με τη συγκατάθεση του συμβουλίου εργαζομένων. Αργότερα, στην Ημέρα των Γερμανών Εργοδοτών, δήλωσε ότι είχε εκπλαγεί από αυτή την οργάνωση της εργασίας.
Σύμφωνα με τον υπεύθυνο βάρδιας, το συγκεκριμένο πρόγραμμα περιλαμβάνει τρεις εργάσιμες ημέρες την εβδομάδα, προσφέροντας μεγαλύτερα διαστήματα ελεύθερου χρόνου για την οικογένεια. Ο Μερτς αξιοποίησε το παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι η εργασία πέραν του οκταώρου δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με εκμετάλλευση και μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές.
Οι ανησυχίες για την υγεία και την οικογενειακή ζωή
Τα συνδικάτα αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τη γενίκευση των πολύωρων βαρδιών. Προειδοποιούν ότι οι σημαντικά μεγαλύτερες εργάσιμες ημέρες μπορούν να επιβαρύνουν την υγεία, ενώ καθιστούν δυσκολότερη την καθημερινή οργάνωση για εργαζομένους που φροντίζουν παιδιά ή έχουν άλλες οικογενειακές υποχρεώσεις.
Ένα ακόμη σημείο ανησυχίας είναι ο κίνδυνος να ασκηθεί πίεση στο προσωπικό ώστε να αποδεχθεί ωράρια που δεν επιθυμεί. Ο καγκελάριος δηλώνει αποφασισμένος να προωθήσει γρήγορα τη μεταρρύθμιση, όμως η τελική συμφωνία εξακολουθεί να εξαρτάται από το πώς θα συνδυαστούν η ευελιξία για τις επιχειρήσεις με τις εγγυήσεις για τους εργαζομένους.
