Μόναχο – Το Διοικητικό Δικαστήριο του Μονάχου έκρινε εκ νέου παράνομους τους ελέγχους που διεξάγει η Γερμανία στα σύνορα με την Αυστρία, προκαλώντας τριγμούς στην κυβερνητική πολιτική. Η απόφαση-σταθμός αφορά τη νέα νομοθεσία του κώδικα Schengen και ακυρώνει την πάγια τακτική των παρατεταμένων ελέγχων, δικαιώνοντας τους πολίτες που προσέφυγαν κατά των διαδικασιών ταυτοποίησης.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η νέα απόφαση του δικαστηρίου αφορά ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν το 2025 με βάση τον αναθεωρημένο κώδικα Schengen.
- Ο ισχύων ευρωπαϊκός κανονισμός του Ιουλίου 2024 επιτρέπει την επαναφορά ελέγχων για μέγιστο διάστημα τριών ετών.
- Οι δικαστές έκριναν ότι δεν τεκμηριώνεται η ύπαρξη σοβαρής απειλής για την εθνική ασφάλεια που να δικαιολογεί τις διαρκείς παρατάσεις.
Η νομική διάσταση και ο κώδικας Schengen
Το Διοικητικό Δικαστήριο του Μονάχου (VG München) εξέτασε τις προσφυγές τριών ανδρών που διασχίζουν τακτικά τα γερμανοαυστριακά σύνορα, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής νομικής Werner Schroeder και ο αυστριακός δικηγόρος Hubert Niedermayr. Παρά την εφαρμογή του νέου κανονισμού Schengen (ΕΕ) 2024/1717 από τις 10 Ιουλίου 2024, το δικαστήριο αποφάνθηκε την 1η Ιουλίου 2026 ότι οι έλεγχοι ταυτοποίησης που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2025 στερούνται νομιμότητας.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, το άρθρο 25a του αναθεωρημένου κώδικα (SGK) επιτρέπει την επαναφορά των ελέγχων για μέγιστη περίοδο τριών ετών, και μόνο εφόσον συντρέχει σοβαρός κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια. Οι αρμόδιοι δικαστές δεν διαπίστωσαν την ύπαρξη τέτοιας απειλής, καθιστώντας άκυρη τη μακρόχρονη και κατ’ επανάληψη παραταθείσα πρακτική ελέγχων από πλευράς των γερμανικών αρχών.
Διαδικαστικά σφάλματα και ελλιπής τεκμηρίωση
Η υπόθεση αναδεικνύει σοβαρά κενά στις διαδικασίες που ακολουθεί το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εσωτερικών (Bundesministerium des Innern). Όπως υποστηρίζουν νομικοί κύκλοι, η απλή επίκληση της τεταμένης κατάστασης λόγω των μεταναστευτικών ροών δεν αρκεί για να υποκαταστήσει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάθε σχεδιαζόμενη παράταση των μέτρων οφείλει να κοινοποιείται προηγουμένως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνοδευόμενη από αυστηρή νομική και πραγματική τεκμηρίωση.
Στις νομικές διαδικασίες ενεπλάκησαν γνωστές δικηγορικές εταιρείες και οργανώσεις προάσπισης δικαιωμάτων. Μεταξύ των εναγόντων βρισκόταν και ένας πολίτης με καταγωγή από τη Νιγηρία, η προσφυγή του οποίου υποστηρίχθηκε από τη μη κυβερνητική οργάνωση Equal Rights Beyond Borders, έπειτα από καταγγελίες για ρατσιστική μεταχείριση κατά τη διάρκεια των ελέγχων (racial profiling).
Επόμενα βήματα και μελλοντικές συνέπειες
Οι δικαστικές αποφάσεις δεν είναι ακόμη τελεσίδικες, καθώς το δικαστήριο έχει επιτρέψει την άσκηση έφεσης, την οποία αναμένεται να εξετάσει το Διοικητικό Εφετείο της Βαυαρίας (Bayerischer Verwaltungsgerichtshof). Μία ενδεχόμενη έφεση θα πρέπει να κατατεθεί εντός ενός μήνα από την κοινοποίηση του πλήρους γραπτού σκεπτικού, το οποίο αναμένεται τις προσεχείς εβδομάδες. Ένα αίτημα ασφαλιστικών μέτρων του καθηγητή Schroeder για την προληπτική απαγόρευση μελλοντικών ελέγχων απορρίφθηκε για καθαρά τυπικούς δικονομικούς λόγους.
Η συγκεκριμένη ετυμηγορία προστίθεται σε μια σειρά παρόμοιων αποφάσεων από άλλα δικαιοδοτικά όργανα, όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (EuGH) και τα τοπικά διοικητικά δικαστήρια σε Koblenz και Στουτγάρδη. Οργανώσεις προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Gesellschaft für Freiheitsrechte (GFF), υπογραμμίζουν ότι οι συνεχιζόμενοι έλεγχοι παραβιάζουν θεμελιωδώς το ευρωπαϊκό δίκαιο και περιορίζουν αδικαιολόγητα το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός του χώρου Schengen, δημιουργώντας προσκόμματα τόσο στο διασυνοριακό εμπόριο όσο και στις καθημερινές μετακινήσεις των πολιτών.
