Ελβετία – Ιστορική ανατροπή καταγράφεται στο καντόνι Basel-Stadt, καθώς μετατρέπεται στην πρώτη ελβετική περιοχή όπου οι πολίτες με δικαίωμα ψήφου αποτελούν πλέον μειοψηφία.
Το δημογραφικό φαινόμενο εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς για τη δημοκρατική εκπροσώπηση, καθώς πάνω από τους μισούς κατοίκους στερούνται το δικαίωμα της πολιτικής συμμετοχής, αναγκάζοντας τις τοπικές αρχές να εξετάσουν άμεσα μέτρα διεύρυνσης του εκλογικού σώματος.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Το 50,3% από τους 211.000 κατοίκους δεν έχει δικαίωμα ψήφου.
- Η κυβέρνηση εξετάζει τη μείωση του ηλικιακού ορίου στα 16 έτη.
- Δραστική μείωση στα τέλη πολιτογράφησης ανακοίνωσαν οι αρχές.
Οι αιτίες του εκλογικού αποκλεισμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έφερε στο φως το δίκτυο SRF, από τους συνολικά 211.000 εγγεγραμμένους κατοίκους της πόλης, το 50,3% δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να προσέλθει στις κάλπες. Η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει άτομα που δεν διαθέτουν την ελβετική υπηκοότητα, ανήλικους κάτω των 18 ετών, πολίτες που τελούν υπό καθεστώς νομικής συμπαράστασης, καθώς και εργαζόμενους που διαμένουν στην περιοχή μόνο κατά τη διάρκεια της εβδομάδας.
Η σύγκριση με τη Γενεύη και ο κίνδυνος για τους θεσμούς
Αν και το καντόνι της Γενεύης καταγράφει μεγαλύτερο ποσοστό αλλοδαπών με 42%, έναντι 39% στη Βασιλεία, η πλειοψηφία του πληθυσμού εκεί διατηρεί το δικαίωμα του εκλέγειν. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι περίπου 35.000 Ελβετοί του εξωτερικού διατηρούν ενεργά τα εκλογικά τους δικαιώματα στη Γενεύη. Σύμφωνα με την πολιτική επιστήμονα Eva Gschwind, ο αποκλεισμός ενός ολοένα και μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού αντιβαίνει στον στόχο της ευρείας αποδοχής των κρατικών αποφάσεων. Η ίδια προειδοποιεί ότι οι κυβερνήσεις κινδυνεύουν να λαμβάνουν αποφάσεις στα τυφλά, αγνοώντας την πραγματική βούληση της κοινωνίας.
Λύσεις στο τραπέζι για την πολιτική συμμετοχή
Καθώς η Ελβετία εμφανίζει πληθυσμιακή αύξηση κυρίως μέσω της μετανάστευσης, η Βασιλεία ενδέχεται να αποτελέσει τον προπομπό μιας πανεθνικής τάσης. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, οι τοπικές αρχές επεξεργάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις. Ήδη από το φθινόπωρο του 2025, η κυβέρνηση του καντονιού παρουσίασε νέα πρόταση για τη μείωση του ορίου ηλικίας στα 16 έτη, ένα μέτρο που θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 3.000 νέους ψηφοφόρους στο εκλογικό σώμα. Παράλληλα, το καντόνι έχει ήδη προχωρήσει σε δραστική μείωση των τελών για την απόκτηση ιθαγένειας.
Στο τραπέζι του διαλόγου επανέρχεται και η πιθανότητα παραχώρησης εκλογικού δικαιώματος στους αλλοδαπούς σε καντονιακό επίπεδο, πρακτική που εφαρμόζεται ήδη στα καντόνια Jura και Neuchâtel. Παρά τις προηγούμενες αποτυχίες αντίστοιχων πρωτοβουλιών, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η χαμηλή συμμετοχή στις κάλπες δεν πρέπει να αποτελεί επιχείρημα κατά της διεύρυνσης των δικαιωμάτων, διαχωρίζοντας σαφώς την επιλογή της αποχής από τον θεσμικό αποκλεισμό.
