Λειψία – Οι δωρεές ανθρώπινου μητρικού γάλακτος προσφέρουν ζωτικής σημασίας προστασία σε πρόωρα νεογνά, με μελέτες να καταγράφουν μείωση κατά 50% του κινδύνου νεκρωτικής εντεροκολίτιδας, μιας σοβαρής εντερικής πάθησης. Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λειψίας λειτουργεί τράπεζα μητρικού γάλακτος που συγκεντρώνει, ελέγχει και προετοιμάζει δωρεές για βρέφη που δεν μπορούν να τραφούν επαρκώς με το γάλα της δικής τους μητέρας.
Η νεκρωτική εντεροκολίτιδα είναι μια επικίνδυνη φλεγμονή του εντέρου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή νέκρωση του ιστού του. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα βρέφη που γεννιούνται πριν από την 32η εβδομάδα κύησης και ζυγίζουν λιγότερο από 1.500 γραμμάρια. Στην ομάδα αυτή, περίπου ένα στα 10 έως 20 παιδιά βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, καθώς το πεπτικό σύστημα και οι αμυντικοί του μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη ωριμάσει πλήρως.
Γιατί το ανθρώπινο γάλα είναι τόσο σημαντικό για τα πρόωρα
Η επικεφαλής της τράπεζας γάλακτος, ανώτερη γιατρός Corinna Gebauer, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει φάρμακο που να πετυχαίνει αντίστοιχη μείωση του κινδύνου. Σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα που επικαλείται, η διατροφή αποκλειστικά με ανθρώπινο γάλα συνδέεται επίσης με ταχύτερη ωρίμανση του εντέρου, επιτρέποντας σε ορισμένα πρόωρα να σταματήσουν νωρίτερα την ενδοφλέβια χορήγηση θρεπτικών συστατικών.
Πρώτη επιλογή παραμένει το γάλα της βιολογικής μητέρας, επειδή η σύστασή του προσαρμόζεται στις ανάγκες του παιδιού. Όταν ο τοκετός είναι πρόωρος, για παράδειγμα, περιέχει περισσότερες πρωτεΐνες. Αν όμως η παραγωγή γάλακτος καθυστερήσει τις πρώτες ημέρες ή ο θηλασμός εμποδίζεται από προβλήματα υγείας, το δωρημένο ανθρώπινο γάλα θεωρείται προτιμότερο από τη βιομηχανική βρεφική φόρμουλα με βάση το αγελαδινό γάλα.
Ποιες γυναίκες δωρίζουν και πώς ελέγχονται οι δωρεές
Στη Λειψία η συλλογή δωρεών γίνεται από το 1951. Η τράπεζα, μία από τις παλαιότερες του είδους της στη Γερμανία, λειτουργεί σήμερα σε σύγχρονες εγκαταστάσεις της νεογνολογικής μονάδας στην Liebigstraße, με ειδικά ψυγεία, καταψύκτες και χώρους προετοιμασίας.
Οι δωρήτριες είναι συχνά μητέρες πρόωρων βρεφών που αντλούν γάλα όσο τα παιδιά τους νοσηλεύονται σε θερμοκοιτίδα και παράγουν μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που χρειάζεται το δικό τους παιδί. Δωρεές προσφέρουν και γυναίκες από τη Λειψία και τη γύρω περιοχή που θέλουν να βοηθήσουν άλλα νεογνά.
Πριν από τη δωρεά πραγματοποιείται έλεγχος υγείας, αντίστοιχος ως προς τη διαδικασία αξιολόγησης με εκείνον της αιμοδοσίας. Εξετάζονται το ιστορικό υγείας, οι συνήθειες και η διατροφή, ενώ χρόνιες παθήσεις ή τακτική λήψη φαρμάκων αποτελούν στις περισσότερες περιπτώσεις λόγους αποκλεισμού. Ακολουθούν αιματολογικές εξετάσεις για ηπατίτιδα Β και C και HIV.
Οι γυναίκες μπορούν να καταψύχουν το αντλημένο γάλα στο σπίτι τους· ειδικός μεταφορέας παραλαμβάνει τις δωρεές δύο φορές την εβδομάδα. Στο εργαστήριο εξετάζεται δείγμα για βακτήρια. Εφόσον δεν εντοπιστεί επιβάρυνση, το γάλα μπορεί να χορηγηθεί χωρίς παστερίωση. Αν βρεθούν μικρόβια όπως το E. coli, παστεριώνεται, διαδικασία που μειώνει ορισμένες βιοδραστικές ουσίες και ωφέλιμα βακτήρια, χωρίς να αναιρεί τη σημασία του για τη διατροφή των πρόωρων.
Εξατομικευμένη προετοιμασία για κάθε νεογνό
Ειδικός αναλυτής μετρά την περιεκτικότητα του γάλακτος σε πρωτεΐνες και υδατάνθρακες. Όταν οι ανάγκες ενός ιδιαίτερα πρόωρου βρέφους το απαιτούν, οι εργαζόμενοι προσθέτουν ενισχυτικά θρεπτικών συστατικών, όπως πρωτεΐνες ή φωσφορικό ασβέστιο για την ανάπτυξη των οστών.
Οι ποσότητες ετοιμάζονται ξεχωριστά για κάθε παιδί και καλύπτουν ένα εικοσιτετράωρο. Στη συνέχεια ψύχονται γρήγορα στους 4 βαθμούς Κελσίου, μεταφέρονται σε ψυχόμενα δοχεία στους θαλάμους και ζεσταίνονται λίγο πριν από τη σίτιση.
Οι νέοι κανόνες της ΕΕ από το 2027
Η τράπεζα προετοιμάζεται παράλληλα για την εφαρμογή, που προβλέπεται το 2027 στη Γερμανία, του ευρωπαϊκού κανονισμού SoHO (Substances of Human Origin) για τις ουσίες ανθρώπινης προέλευσης. Οι κανόνες αφορούν μεταξύ άλλων αίμα, ιστούς και δωρεές μητρικού γάλακτος, προβλέποντας ενιαία πρότυπα και πρόσθετες υποχρεώσεις καταγραφής και διαφάνειας.
Η Gebauer θεωρεί θετικό να υπάρχει ευρωπαϊκή εικόνα για τον αριθμό δωρητριών, τα βρέφη που λαμβάνουν γάλα, τις ποσότητες που χρησιμοποιούνται και τυχόν ανεπιθύμητα περιστατικά. Επισημαίνει όμως ότι η καταχώριση κάθε μικρής ποσότητας που αντλεί μία γυναίκα ως ξεχωριστής δωρεάς θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό διοικητικό φόρτο, αφού η άντληση μπορεί να γίνεται πολλές φορές την ημέρα.
Οι γερμανικές τράπεζες μητρικού γάλακτος προγραμματίζουν σχετική συζήτηση στη Λειψία μέσα στον Νοέμβριο. Η Gebauer προσδοκά ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία θα επιτρέψει την αξιοποίηση της εμπειρίας χωρών όπως η Σουηδία και η Νορβηγία, όπου η πρόσβαση σε ανθρώπινο γάλα στα νοσοκομεία είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη. Στη Γερμανία, αντίθετα, το σύστημα δεν χρηματοδοτείται από τα ταμεία υγείας και το κόστος το αναλαμβάνουν τα ίδια τα νοσοκομεία.
Πηγές πληροφοριών: Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λειψίας, τράπεζα μητρικού γάλακτος.
