Βέλγιο – Χωρίς δεσμευτικές εγγυήσεις για την πρόσβαση των πολιτών σε μετρητά αφήνει το νέο νομοσχέδιο για τα ΑΤΜ, σύμφωνα με τρεις οργανώσεις καταναλωτών, που προειδοποιούν ότι ενδέχεται να επιτρέψει νέες απομακρύνσεις μηχανημάτων.
Το κείμενο πρόκειται να συζητηθεί την Τρίτη στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων του ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου.
Η νομοθετική πρόταση προβλέπει την προσθήκη ειδικού κεφαλαίου στον Κώδικα Οικονομικού Δικαίου, με στόχο η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ο τραπεζικός κλάδος να συμφωνήσουν κανόνες για τη γεωγραφική κατανομή, τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των μηχανημάτων ανάληψης. Οι οργανώσεις Testachats, Financité και Okra χαιρετίζουν την απόκτηση νομικής βάσης, αλλά θεωρούν τις προβλέψεις ανεπαρκείς.
Η συμφωνία με τις τράπεζες δεν είναι υποχρεωτική
Το βασικό πρόβλημα, κατά την Testachats, είναι ότι η σύναψη συμφωνίας με τον τραπεζικό τομέα δεν καθίσταται υποχρεωτική. Εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, δεν προβλέπεται εναλλακτικός μηχανισμός που να εγγυάται την κατανομή και την προσβασιμότητα των ΑΤΜ. Η εκπρόσωπος της οργάνωσης, Laura Clays, επικαλέστηκε την επισήμανση του Συμβουλίου της Επικρατείας ότι οι σχετικές υποχρεώσεις θα ήταν προτιμότερο να επιβληθούν στις τράπεζες με βασιλικό διάταγμα αντί να στηρίζονται σε μη δεσμευτική συμφωνία.
Τα πρόστιμα προβλέπεται να επιβάλλονται μόνο όταν οι φορείς λειτουργίας των ΑΤΜ παραβιάζουν σκόπιμα κανόνες της συμφωνίας και μάλιστα μόνο εκείνους που η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα έχει ορίσει ειδικά. Οι οργανώσεις επισημαίνουν ακόμη ότι μπορεί να απομακρύνονται μηχανήματα τα οποία κρίνονται οικονομικά ασύμφορα, ενώ τυχόν μείωση των αναλήψεων μπορεί να οδηγήσει σε επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας.
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί διάταξη που επιτρέπει την απομάκρυνση ΑΤΜ όταν οι τοπικές αρχές επιβάλλουν φόρο στα μηχανήματα. Κατά τις οργανώσεις, αυτό ασκεί πίεση ιδιαίτερα σε δήμους της Βαλλονίας, όπου τέτοιες φορολογικές επιβαρύνσεις είναι συχνότερες.
Οι αποστάσεις και οι εγγυήσεις που ζητούν οι οργανώσεις
Οι τρεις οργανώσεις ζητούν να θεσπιστεί μέγιστη οδική απόσταση από το πλησιέστερο ΑΤΜ: 5 χιλιόμετρα στις αγροτικές περιοχές, 3 στις ενδιάμεσες και 2 στις πόλεις. Προτείνουν επίσης ελάχιστο αριθμό μηχανημάτων στις πυκνοκατοικημένες περιοχές για την αποφυγή ουρών, επαρκή διάθεση χαρτονομισμάτων των 5 και 10 ευρώ και τουλάχιστον ένα ΑΤΜ ανά δημοτική ενότητα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Financité, 108 δήμοι διαθέτουν σήμερα μόνο ένα ΑΤΜ. Σε 51 από αυτούς, το μηχάνημα ανήκει στην bpost, η οποία δεν είναι τράπεζα. Οι οργανώσεις επιμένουν ότι η διασφάλιση της γεωγραφικής κάλυψης αποτελεί ευθύνη των τραπεζών.
Η πρόσβαση σε μετρητά είναι κρίσιμη για ηλικιωμένους που δυσκολεύονται με τις ψηφιακές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι οργανώσεις, το 30% των ατόμων ηλικίας 75 ετών και άνω δεν διαθέτει smartphone ούτε σύνδεση στο διαδίκτυο στο σπίτι. Ο Herman Fonck, πρόεδρος του τομέα συνηγορίας της Okra, τόνισε ότι ένα κοντινό ΑΤΜ συνδέεται άμεσα με την οικονομική ανεξαρτησία τους, καθώς διαφορετικά μπορεί να χρειάζονται βοήθεια τρίτων ακόμη και για να ελέγξουν το υπόλοιπο του λογαριασμού τους.
Ποιος θα πληρώνει για το δίκτυο των ΑΤΜ
Θετικά αντιμετωπίζουν οι Testachats, Financité και Okra την πρόβλεψη χρηματοδότησης του δικτύου από τράπεζες που δεν έχουν δικά τους μηχανήματα, αλλά των οποίων οι πελάτες χρησιμοποιούν ΑΤΜ άλλων τραπεζών. Ζητούν ωστόσο η συνεισφορά κάθε ιδρύματος να συνδέεται με το πραγματικό μερίδιό του στην αγορά.
Η ερευνήτρια χρηματοοικονομικής ένταξης της Financité, Anne Fily, ανέφερε ότι, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της οργάνωσης, οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες διαχειρίζονται μόνο το 44% των σημείων ΑΤΜ, παρότι εξυπηρετούν περίπου το 75% των πελατών. Αντίθετα, άλλες τράπεζες διατηρούν αναλογικά περισσότερα μηχανήματα από όσα αντιστοιχούν στο μερίδιό τους.
Οι οργανώσεις καλούν το Κοινοβούλιο να ενσωματώσει τις προτεινόμενες εγγυήσεις στη νομοθεσία, να τις συμπεριλάβει στις διαπραγματεύσεις με τον τραπεζικό τομέα και να απαιτήσει την εκ νέου υποβολή του τελικού κειμένου στο Κοινοβούλιο για πλήρη έλεγχο. Η Fily προειδοποίησε ότι προηγούμενες διαπραγματεύσεις είχαν αμφισβητούμενα αποτελέσματα και εξέφρασε φόβο επανάληψης του ίδιου μοτίβου.
Πηγές πληροφοριών: Testachats, Financité, Okra.
