Ολλανδία – Νέα μαζική δικαστική προσφυγή κατατέθηκε ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου στο Άμστερνταμ κατά της μητρικής εταιρείας του Snapchat, με επίκεντρο τον σχεδιασμό της εφαρμογής που κατηγορείται ότι προκαλεί εθισμό στους ανήλικους χρήστες.
Η πρωτοβουλία αφορά άμεσα πάνω από έξι εκατομμύρια πολίτες στη χώρα, διεκδικώντας χρηματικές αποζημιώσεις που κυμαίνονται από 425 έως 1.850 ευρώ για κάθε χρήστη της πλατφόρμας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Χρηματικές αποζημιώσεις από 425 έως 1.850 ευρώ ανά χρήστη διεκδικούνται δικαστικά.
- Περισσότεροι από 6 εκατομμύρια μηνιαίοι χρήστες στην Ολλανδία ανοίγουν την εφαρμογή 40 φορές ημερησίως.
- Η πρώτη ακροαματική διαδικασία στο δικαστήριο του Άμστερνταμ αναμένεται σε περίπου τρεις μήνες.
Οι αξιώσεις αποζημίωσης και οι εθιστικοί μηχανισμοί
Το ολλανδικό ίδρυμα προστασίας καταναλωτών SMC κατέθεσε μαζική αγωγή κατά της αμερικανικής Snap, ζητώντας από τη δικαιοσύνη να υποχρεώσει την εταιρεία να απενεργοποιήσει οριστικά τις λειτουργίες που κρατούν καθηλωμένους τους χρήστες. Το ύψος των αποζημιώσεων διαφοροποιείται ανάλογα με τη συχνότητα χρήσης και την ηλικία του ατόμου, καθώς οι ανήλικοι θεωρούνται η πλέον ευάλωτη ομάδα απέναντι στους αλγορίθμους συνεχούς απασχόλησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η οργάνωση, η πλατφόρμα αριθμεί πάνω από έξι εκατομμύρια μηνιαίους χρήστες στην Ολλανδία, οι οποίοι ανοίγουν την εφαρμογή κατά μέσο όρο σαράντα φορές την ημέρα. Ιδιαίτερη κριτική δέχεται η λειτουργία «streak», η οποία διακόπτεται όταν δύο συνομιλητές δεν ανταλλάξουν μήνυμα εντός ενός 24ώρου, καθώς και το βαθμολογικό σύστημα «snapscore». Εσωτερικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της εταιρείας που είδαν το φως της δημοσιότητας σε δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών χαρακτήριζαν το streak ως ακούσια εθιστικό και αρκετά ανθυγιεινό για τη νεολαία.
Η απάντηση της εταιρείας για τα streaks και την ασφάλεια
Εκπρόσωπος της κατασκευάστριας εταιρείας δήλωσε στην ολλανδική εφημερίδα AD ότι η πλατφόρμα παραμένει προσηλωμένη στη δημιουργία ενός ασφαλούς και θετικού ψηφιακού περιβάλλοντος, υποστηρίζοντας πως οι χρήστες αξιοποιούν τα streaks ως ουσιαστικό μέσο διατήρησης επαφής με τους φίλους τους. Παράλληλα, η εταιρεία ανέφερε ότι παρέχει πλέον τη δυνατότητα προσωρινής παύσης και επαναφοράς της λειτουργίας, παρότι η επαναφορά χρεώνεται 1 ευρώ μετά την πρώτη δωρεάν χρήση.
Η νομική δράση της οργάνωσης θέτει επίσης ζητήματα φυσικής ασφάλειας των ανηλίκων, ζητώντας αυστηρούς περιορισμούς στις υπηρεσίες γεωεντοπισμού και άμεσα μέτρα ενάντια σε λογαριασμούς που συνδέονται με παράνομες δραστηριότητες ή διαδικτυακή παρενόχληση. Από την πλευρά της, η πλατφόρμα απαντά ότι ο διαμοιρασμός τοποθεσίας στον χάρτη είναι απενεργοποιημένος από προεπιλογή και ενεργοποιείται αποκλειστικά κατόπιν ρητής επιλογής του ίδιου του χρήστη.
Το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και οι έρευνες
Η υπόθεση αποκτά ευρύτερη θεσμική διάσταση, καθώς οι εκπρόσωποι των καταναλωτών υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός παραβιάζει ευθέως τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την ψηφιακή ασφάλεια. Ήδη από το 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει επίσημη έρευνα για τις πρακτικές που ακολουθεί η εφαρμογή όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων, ενώ παράλληλη έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και από την ολλανδική ρυθμιστική αρχή καταναλωτών ACM.
Η δικαστική πίεση στην Ευρώπη ακολουθεί τον ιστορικό συμβιβασμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο τεχνολογικός κολοσσός Meta συμφώνησε στην καταβολή ποσού έως και 17,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αναμόρφωση των δικτύων του. Στη συγκεκριμένη συμφωνία κατονομάζονταν ρητά ανταγωνιστικές πλατφόρμες όπως το TikTok, το YouTube και το Snapchat ως οργανισμοί από τους οποίους αναμένονται αντίστοιχες δεσμευτικές αλλαγές.
Η διαδικασία εκπροσώπησης και τα επόμενα δικαστικά βήματα
Πρόκειται για τη δεύτερη ομαδική αγωγή που στρέφεται κατά της εφαρμογής στην Ολλανδία μέσα σε διάστημα μόλις τριών μηνών, μετά από ανάλογη κίνηση άλλου φορέα τον Ιούνιο σχετικά με τη χρήση προσωπικών δεδομένων για διαφημιστικούς σκοπούς. Το δικαστήριο θα κληθεί να αποφασίσει ποια από τις δύο οργανώσεις θα αναλάβει επίσημα την εκπροσώπηση του συνόλου των Ολλανδών χρηστών στη νομική διαμάχη.
Η πρώτη επίσημη ακροαματική διαδικασία αναμένεται να προσδιοριστεί σε περίπου τρεις μήνες, ανοίγοντας έναν μακρύ δικαστικό κύκλο για τις ευθύνες των τεχνολογικών κολοσσών απέναντι στην ψυχική υγεία των νέων. Οι χρήστες της εφαρμογής καθώς και οι γονείς που ενεργούν για λογαριασμό των παιδιών τους έχουν ήδη τη δυνατότητα να εγγραφούν δωρεάν στην πλατφόρμα διεκδίκησης της οργάνωσης.
