Γερμανία – Περισσότερες από 30 επιστημονικές εταιρείες παρουσίασαν κοινή κατευθυντήρια οδηγία για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται τα αιτήματα υποβοηθούμενης αυτοκτονίας από επαγγελματίες της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν 45 κριτήρια, εξειδικευμένη συμβουλευτική και χρονική απόσταση τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων ανάμεσα στις σχετικές συναντήσεις.
Η οδηγία επιχειρεί να καλύψει ένα πρακτικό κενό: παρότι το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο αναγνώρισε το 2020 το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να αποφασίζει αυτοβούλως για το τέλος της ζωής του και να δέχεται εθελοντική βοήθεια τρίτων, δεν υπάρχει ειδικός νόμος που να καθορίζει αναλυτικά την αντιμετώπιση τέτοιων αιτημάτων. Το δικαίωμα αυτό δεν εξαρτάται από την ύπαρξη σωματικής ή ψυχικής ασθένειας, προϋποθέτει όμως μια απόφαση που έχει ληφθεί ελεύθερα και με πλήρη επίγνωση.
Μέχρι σήμερα, γιατροί και νοσηλευτές βρίσκονταν συχνά αντιμέτωποι με σοβαρή νομική και ηθική αβεβαιότητα, γεγονός που οδηγούσε σε πολύ διαφορετικές πρακτικές. Η νέα οδηγία, με τίτλο «Zum Umgang mit Anfragen zur Suizidassistenz», επιδιώκει ένα κοινό πλαίσιο επαγγελματικής αξιολόγησης. Δεν αποτελεί νέο νόμο.
Τα τέσσερα ερωτήματα πίσω από τα 45 κριτήρια
Η βασική εξέταση αφορά το κατά πόσο ο άνθρωπος κατανοεί τις συνέπειες της επιλογής του και μπορεί να τις σταθμίσει. Οι επαγγελματίες καλούνται επίσης να διαπιστώσουν αν διαθέτει τις αναγκαίες πληροφορίες, αν αποφασίζει χωρίς εξωτερική πίεση και αν η επιθυμία του είναι σταθερή, όχι αποτέλεσμα μιας παροδικής κατάστασης.
Πριν από την αξιολόγηση συστήνεται ουσιαστική ενημέρωση και συμβουλευτική. Προτείνεται η συμμετοχή ειδικευμένου γιατρού και δεύτερου ανεξάρτητου επαγγελματία με κατάλληλη ειδίκευση στην ψυχική υγεία ή στην ψυχολογική και ψυχοθεραπευτική φροντίδα. Τα συμπεράσματα θα πρέπει να καταγράφονται με δομημένο τρόπο και εγγράφως.
Μεταξύ των συναντήσεων αξιολόγησης και συμβουλευτικής προτείνεται να μεσολαβούν τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες, ώστε να εξετάζεται αν η απόφαση διατηρείται στον χρόνο. Η οδηγία ζητεί ακόμη η συμβουλευτική, η κρίση για την ελεύθερη λήψη της απόφασης και τα επόμενα βήματα να είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους ως προς τα πρόσωπα, την οργάνωση και τα οικονομικά συμφέροντα.
Τι ισχύει όταν υπάρχει ψυχική ασθένεια ή οξεία κρίση
Μια ψυχική διαταραχή δεν αποκλείει από μόνη της την ικανότητα λήψης μιας αυτόνομης απόφασης. Αντίστοιχα, η απουσία ψυχιατρικής διάγνωσης δεν αποτελεί απόδειξη ότι το αίτημα διατυπώνεται ελεύθερα. Καθοριστική παραμένει η εξατομικευμένη αξιολόγηση. Όταν δεν διαπιστώνονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, προτείνεται να παρέχεται κατάλληλη υποστήριξη και, εφόσον χρειάζεται, θεραπεία.
Οι συζητήσεις πρέπει να διερευνούν με προσοχή τους λόγους της επιθυμίας θανάτου. Στην εκτίμηση περιλαμβάνονται η σωματική και ψυχική κατάσταση, οι κοινωνικές συνθήκες και η υπαρξιακή ή πνευματική διάσταση της ζωής του ανθρώπου. Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται σε περιπτώσεις οξείας προσωπικής κρίσης, ασθένειας ή πίεσης από άλλους που μπορεί να επηρεάζουν την αυτοδιάθεση.
Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία δεν πρέπει, σύμφωνα με την οδηγία, να προτείνεται αυθόρμητα ως διαθέσιμη επιλογή από το προσωπικό. Η ενημέρωση οφείλει να περιλαμβάνει κατανοητές πληροφορίες για εναλλακτικές μορφές βοήθειας, το σχετικό νομικό πλαίσιο και τις πιθανές συνέπειες για συγγενείς και άλλα πρόσωπα. Η ενεργητική ευθανασία εξακολουθεί να απαγορεύεται στη Γερμανία και αποτελεί διακριτό ζήτημα.
Ο Jan Schildmann, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιστορίας και Ηθικής της Ιατρικής στην Πανεπιστημιακή Ιατρική του Halle και ένας από τους συντάκτες, υπογράμμισε τη σημασία της κοινής σύστασης παρά τις διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις. Ο Alfred Simon, διευθυντής της Ακαδημίας Ηθικής στην Ιατρική, διευκρίνισε ότι οι συστάσεις συμφωνήθηκαν διακλαδικά, αν και σε επιμέρους ζητήματα καταγράφηκαν αποκλίνουσες απόψεις.
Γραμμές βοήθειας στη Γερμανία
Όποιος αντιμετωπίζει σκέψεις αυτοκτονίας μπορεί να απευθυνθεί ανώνυμα στην τηλεφωνική υπηρεσία υποστήριξης Telefonseelsorge, που λειτουργεί όλο το 24ωρο, στους αριθμούς 0800 111 0 111 και 0800 111 0 222. Για παιδιά και εφήβους παρέχεται τηλεφωνική συμβουλευτική στο 116 111, μέσω της υπηρεσίας Nummer gegen Kummer.
