Αμφίπολη – Ελλάδα Στην επιστημονική ανασύσταση της αρχικής εικόνας που παρουσίαζε ο Τύμβος Καστά κατά την αρχαιότητα προχωρά το Υπουργείο Πολιτισμού, ενεργοποιώντας το ερευνητικό πρόγραμμα «AmphiPoly».
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπέγραψε τη σχετική σύμβαση με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», θέτοντας ως στόχο την τεκμηριωμένη ανάδειξη της πολυχρωμίας και του διακόσμου του μνημείου.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των έργων ανάδειξης του ταφικού μνημείου, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 11 εκατομμυρίων ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2027.
Το πρόγραμμα «AmphiPoly» και η μεθοδολογία
Το έργο εστιάζει στην ακριβή αποτύπωση της αρχικής όψης του διακόσμου, ο οποίος λόγω της φθοράς των αιώνων εμφανίζεται σήμερα αλλοιωμένος ή δυσδιάκριτος.
Για την επίτευξη του στόχου, τα δύο ερευνητικά κέντρα θα αξιοποιήσουν συνδυαστικά αρχαιομετρικές μετρήσεις και προηγμένα ψηφιακά εργαλεία.
Εξειδικευμένα εργαστήρια του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», σε συνεργασία με ερευνητικές ομάδες του εξωτερικού, θα αναλάβουν τη διεξαγωγή αναλύσεων για τη χρονολόγηση κονιαμάτων, οστεολογικού υλικού και τον προσδιορισμό της προέλευσης των μαρμάρων.
Παράλληλα, θα εφαρμοστούν μη καταστροφικές τεχνικές, όπως η φασματοσκοπία φθορισμού ακτίνων Χ (XRF), για τη μελέτη των χρωστικών ουσιών.
Για την πληρέστερη τεκμηρίωση, θα χρησιμοποιηθούν συγκριτικά δεδομένα από σύγχρονα έργα ταφικής ζωγραφικής της αρχαίας Μακεδονίας.
Ειδική αναφορά γίνεται στην τοιχογραφία της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Τάφο Ι των Αιγών, η οποία πιθανολογείται ότι αποτέλεσε το πρότυπο για το ψηφιδωτό του Τύμβου Καστά.
Ψηφιακή εμπειρία και εκθεσιακές παρεμβάσεις
Δεδομένου ότι η ιδιαιτερότητα του μνημείου επιτρέπει την είσοδο σε περιορισμένο αριθμό επισκεπτών, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός νέου εκθεσιακού χώρου που θα λειτουργεί συμπληρωματικά.
Στο πλαίσιο αυτό θα παραχθούν:
- Ψηφιακά μοντέλα και βίντεο VR: Εφαρμογές εικονικής περιήγησης που θα επιτρέπουν στο κοινό να εξερευνήσει διαδραστικά τα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά στοιχεία.
- Φυσικά αντίγραφα: Κατασκευή πιστών αντιγράφων επιλεγμένων τμημάτων, όπως η πρόσοψη με τις Σφίγγες, το ψηφιδωτό και το βάθρο με τον Λέοντα.
- Εικαστική αποκατάσταση: Συνεργασία εικαστικών καλλιτεχνών με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τη συμπλήρωση των φθαρμένων τμημάτων, βασισμένη αποκλειστικά σε αρχαιομετρικά δεδομένα.
Το χρονοδιάγραμμα και η συνολική παρέμβαση
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε το μνημείο ως «εμβληματικό» και υπογράμμισε την ανάγκη μιας ολιστικής προσέγγισης που περιλαμβάνει τον τύμβο, τον κυκλικό περίβολο και το ίδιο το ταφικό κτίσμα.
Τα έργα χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τον Τακτικό Προϋπολογισμό.
Οι εργασίες χωρίζονται σε δύο φάσεις:
- Αποκατάσταση του περιβόλου, διαμόρφωση του περιδρόμου και επανατοποθέτηση της δίφυλλης μαρμάρινης θύρας στον ταφικό θάλαμο.
- Ανέγερση του μουσειακού χώρου και δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης.
Ο Πρόεδρος του ΕΙΕ, Δημοσθένης Σαρηγιάννης, τόνισε ότι στόχος είναι η ανασύνθεση του αρχικού χρωματικού πλούτου να μετατραπεί σε γνώση προσβάσιμη στο ευρύ κοινό.
Αντίστοιχα, ο Ευάγγελος Καρκαλέτσης από τον «Δημόκριτο» επεσήμανε τη συμβολή των μικροαναλυτικών τεχνικών στην κατανόηση της ιστορικής σημασίας του μνημείου.
Το σύνολο των παρεμβάσεων έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027.
